سعید قاسمی
برنامه «پاورقی» را میتوان یکی از موفقترین تجربههای تلویزیون ایران در حوزه کمدی، آن هم از نوع سیاسیاش دانست. برنامهای که مدت زیادی است از شبکه دو سیما روی آنتن میرود و توانسته در میان طیفهای مختلف جامعه، جایگاه قابل توجهی پیدا کند. طبق آخرین نظرسنجیها، این برنامه حدود ۲۲ درصد بیننده دارد؛ آماری که برای یک برنامه سیاسی در تلویزیون امروز، بسیار قابل توجه است. حتی شنیدههایی وجود دارد که رهبر شهید انقلاب نیز از مخاطبان این برنامه بودهاند؛ موضوعی که نشان میدهد «پاورقی» توانسته فراتر از یک برنامه صرفاً سرگرمکننده عمل کند و به بخشی از گفتوگوی عمومی جامعه تبدیل شود.
از نظر فنی، «پاورقی» در چند بخش موفق عمل کرده است. نخست، ریتم مناسب اجرا و تدوین که اجازه نمیدهد برنامه به دام شعارزدگی بیفتد. استفاده از آیتمهای کوتاه و شوخیهای خوشریتم، فضای برنامه را زنده نگه میدارد. همچنین اجرای روان محمدرضا شهبازی و تسلط او بر فضای سیاسی و رسانهای روز، باعث شده شوخیها مصنوعی یا از پیشطراحیشده به نظر نرسند. نویسندگی برنامه نیز تلاش کرده میان نقد سیاسی و طنز روزمره تعادل برقرار کند؛ تعادلی که حفظ آن در رسانه رسمی کار سادهای نیست.
اما مهمترین نقطه قوت «پاورقی» را باید در صداقت لحن و نزدیکی آن به زبان کوچه و خیابان دانست. مخاطب احساس میکند همان شوخیهایی را که هر روز در تاکسی، فضای مجازی یا جمعهای دوستانه درباره سیاست و مسئولان میشنود، این بار روی آنتن تلویزیون میبیند، اما به شکلی که توهینآمیز نباشد. این حس آشنایی، فاصله میان رسانه رسمی و ذهن مخاطب را کمتر کرده است. برنامه تلاش نمیکند بیش از حد رسمی یا روشنفکرانه حرف بزند؛ بلکه با زبان خود مردم با آنها صحبت میکند.
همین ویژگی باعث شده «پاورقی» برای بخشی از جامعه، نوعی تخلیه روانی، مطالبهگری و بازتاب حالوهوای عمومی باشد. در دورانی که مخاطب به سرعت از فضای تصنعی فاصله میگیرد، طبیعی است برنامهای که صادقانهتر و ملموستر حرف میزند، بیشتر دیده شود و دوام بیاورد.