ایمان عظیمی
وقتی کریستوفر نولان کارش را بهعنوان فیلمساز آغاز کرد بسیاری گمان میکردند که با استعدادی کمنظیر در مدیوم سینما طرف خواهند شد که تا سالها میتواند با شالودهشکنی از کلیشههای ژانری تحسین مخاطبین و منتقدین را توام با یکدیگر برانگیخته کند. آنها در مورد این کارگردان چندان اشتباه نمیکردند. او مستعد بود و در همان قدمهای اولیهاش توانست ساختمان روایتهای هالیوودی را به سهم خود تغییر دهد و مقوله فیلم داستانی را در نگرشی نو، مجددا از زاویه دیگری تعریف کند. اما نولان هرچه با فیلمهایش جلو رفت این بارقه امید را کمرنگ و کمرنگتر کرد. اکنون او با ساخته جدیدش، «اُدیسه» به نقطهای رسیده که کسب جوایز سینمایی برایش بیش از حقیقت و مسائلی از این دست اهمیت دارد.
چندی پیش، ایلان ماسک، میلیاردر نژادپرست حامی ترامپ و مالک تسلا انتخاب «الیوت پیج» در نقش «آشیل» را نقد کرد. آشیل قهرمان اسطورهای یونان در داستان جنگ تروا و یکی از شخصیتهای اصلی اُودیسه اثر هومر است. این درحالیست که الیوت پیج یک همجنسباز است و طبیعتا نمیتواند ردای یک قهرمان اسطورهای به ابعاد آشیل را بر تن کند. بسیار ناراحتکننده است که در دوگانه نولان و ایلان ماسک باید موضع دومی را بر اولی ترجیح بدهیم، اما واقعیت چیزی جز این نیست، زیرا آثار برای حضور در شاخه «بهترین فیلم» باید دو مورد از استانداردهای آکادمی را رعایت کنند! یکی از این موارد به سهیم شدن اقلیتهای جنسی، رنگینپوستان، افراد دارای معلولیتهای جسمی-شناختی و… در میان بازیگران اصلی اشاره میکند.
نولان هم با همین دستفرمان کار ساخت اُدیسه را پیش برده است، زیرا نهتنها بازیگر نقش آشیل یک همجنسباز است، بلکه چند بازیگر سیاهپوست هم در این میان نقشهایی را در اختیار گرفتهاند که هیچ سنخیتی با متن حماسی هومر ندارد. گویا، حضور در اسکار چشم و گوش آقای کارگردان را بسته و او تمایل عجیبی برای رد کردن تمام مرزهای عرفی، اخلاقی، حرفهای و… دارد. سپردن نقش آشیل به یک همجنسباز مانند آن است که نقش رستم شاهنامه را یک بایسکشوال بهعهده بگیرد!