سخنگوی وزارت امور خارجه در واکنش به اقدامات اخیر آمریکا در جنایت علیه مردم ایران و حملات مکرر به کشورمان علیرغم تفاهم اسلام آباد تأکید کرد که تفاهم وارد بحران شده است. اسماعیل بقائی گفت: آمریکاییها حتی بازه یک ماهه بند ۵ را تحمل نکردند و از همان ابتدا به دبهکاری پرداختند و توافق را مثله کرده اند. ساعاتی پس از این اظهارات ترامپ با اعلام بازگشت محاصره دریایی، روند نابودی تفاهم را تکمیل کرد. به این ترتیب روز گذشته تمام بندهای این تفاهم توسط آمریکا نقض شد.
به گزارش گروه سیاسی روزنامه نوبنیاد؛ اسماعیل بقایی سخنگوی وزارت امور خارجه ایران روز گذشته با اشاره به اقدامات مستمر ایالات متحده آمریکا، صراحتاً اعلام داشت که تفاهم اسلامآباد وارد مرحله بحران شده است.
سخنگوی تیم مذاکرهکننده ایران تاکید کرد: «آمریکاییها عملاً اجزای مختلف یادداشت تفاهم ۱۴ بندی را مثله کردند. طرف آمریکایی با بهانههای واهی و ساختگی، بندهای مختلف توافق را یکی پس از دیگری نقض کرده است. در ادامه مسیر نیز، مادامی که آمریکا تعهدات خود را اجرا نکند، ایران از اجرای تعهدات خود خودداری خواهد ورزید. این اصل اساسی عمل متقابل است که ریشه در منطق دیپلماتیک عقلانی دارد.»
مروری بر بندهای این تفاهم نشان میدهد همه بندهای تفاهم امضا شده به دست دکتر پزشکیان توسط ترامپ لگدمال شده است.
مروری بر چک بی محل تفاهم
در بند اول تفاهم که بر پایان فوری و دائمی عملیات نظامی در همه جبههها از جمله لبنان تأکید دارد، آمریکا به طور کامل نقض عهد کرده است. جنگ و درگیریها در جنوب لبنان متوقف نشده و رژیم صهیونیستی با پشتیبانی مستقیم یا غیرمستقیم واشنگتن به حملات خود ادامه داده است. همزمان، حملات نظامی آمریکا به اهداف در جنوب ایران، نقض آشکار این بند و بند دوم (احترام به حاکمیت و تمامیت ارضی) به شمار میرود. این اقدامات نه تنها تمامیت ارضی دو کشور را تهدید کرده، بلکه اصل عدم مداخله در امور داخلی را نیز زیر پا گذاشته است.
در بند چهارم مربوط به رفع محاصره دریایی و برداشتن موانع ظرف مدت ۳۰ روز، آمریکا حتی به حداقل تعهدات خود عمل نکرده است. روز دوشنبه دونالد ترامپ رئیسجمهور آمریکا در توییت خود صراحتاً اعلام کرد که روند بازگشت به محاصره دریایی آغاز میشود. این دستور مستقیم، نقض صریح و بیپروای تعهد به لغو محاصره است و نشان میدهد واشنگتن هرگز قصد اجرای واقعی توافق را نداشته است.
بند پنجم که به تعهدات ایران در تأمین عبور ایمن در تنگه هرمز و ترتیبات ایرانی مربوط میشود، یکی از بارزترین نقاط نقض است. آمریکاییها نه تنها به مسیر و ترتیبات ایرانی احترام نگذاشتند، بلکه با طرح کریدور عمانی تلاش کردند کنترل مشروع ایران بر این آبراه حیاتی را دور بزنند. توییت روز گذشته ترامپ که آمریکا را «نگهبان تنگه هرمز» معرفی کرده و حتی از دریافت ۲۰ درصد هزینه حملونقل سخن گفته، کاملاً خلاف روح و حرف توافق است که عبور را بدون هیچ عوارض و هزینهای الزامی میکرد. این رفتارها از روزهای اولیه آغاز شد و اکنون با گذشت کمتر از یک ماه از امضای تفاهم به نقطه اوج خود رسیده است.
در حوزه اقتصادی، نقض بندهای مرتبط با تحریمها (از جمله بند ۱۰) آشکارتر است. مجوز فروش نفت و محصولات پتروشیمی ایران لغو گردید و تحریمها با شدت بازگشتهاند. این اقدام فاحش، دسترسی ایران به درآمدهای مشروع را مسدود کرده و خلاف تعهد به تعلیق تحریمها است. علاوه بر این، داراییهای مسدود شده جمهوری اسلامی ایران همچنان آزاد نشدهاند. علیرغم تعهد صریح تفاهم، هیچ گام عملی در این زمینه برداشته نشده و این موضوع به عنوان اهرم فشار نگه داشته شده است. این نقض، نشاندهنده سوءنیت واشنگتن است. یکی از مهمترین تعهدات آمریکا، ایجاد برنامه جامع بازسازی و توسعه اقتصادی با تأمین مالی حداقل ۳۰۰ میلیارد دلار بود. اما تا امروز هیچ سرمایهگذاری واقعی، برنامهریزی اجرایی یا اقدامی در این زمینه انجام نشده است. خسارات ناشی از جنگ تحمیلی آمریکا و رژیم صهیونیستی جبران نشده و این تعهد مهم کاملاً نادیده گرفته شده است. این عدم اجرا، نه تنها جنبه اقتصادی دارد بلکه از منظر سیاسی، اعتبار هرگونه توافق آینده با آمریکا را زیر سؤال میبرد.
وقت پاسخگویی مسئولان
نقض های پی در پی و بی فایدگی محض تفاهم اکنون پس از یک ماه در شرایطی برای همگان مشخص شده است که قالیباف ۲۷ خرداد در گفت و گویی تاکید کرد: «هر آنچه را که با اقدام نظامی میخواستیم به دست بیاوریم، چندین برابر آن را از طریق مذاکره گرفتیم؛ اصلاً قابل قیاس نبود.»
مقامات ارشد از جمله قالیباف و پزشکیان علی رغم تمام انتقادات و هشدار های دلسوزان از جمله رهبری معظم انقلاب با قبول مسئولیت و تبعات تفاهم بی فایده برای کشور با حسن نیت وارد این فرآیند شدند اما نقضها توسط آمریکا، دیگر راه را بر مذاکرات بسته و ایران را ملزم به دفاع قاطع از منافع ملی کرده است.
تحولات یک ماه اخیر به ویژه اقدامات امروز ترامپ، ثابت میکند که تفاهم اسلامآباد از سوی آمریکا به طور سیستماتیک برای خنثی سازی بحران های آمریکا از جمله بحران نفت طراحی و اکنون پس از تامین اهداف آمریکا توسط خود آمریکا مثله شده است. از محاصره دریایی گرفته تا ادامه جنگ در جنوبها، از عدم آزادسازی داراییها تا نبود سرمایهگذاری ۳۰۰ میلیاردی، همه و همه نشاندهنده ماهیت غیرقابل اعتماد هیئت حاکمه آمریکاست. ملت ایران اما با تکیه بر مقاومت و خوداتکایی، این توطئه جدید را نیز خنثی خواهد کرد و واشنگتن را وادار به پرداخت هزینه پیمانشکنی خواهد نمود. آینده منطقه نشان خواهد داد که ایستادگی در برابر سلطه، تنها مسیر دستیابی به صلح عادلانه و پایدار است.
رفتار آمریکا: الگوی نقض سیستماتیک و پاسخ ایران
تفاهم اسلامآباد سندی ضعیف با تعهدات متقابل و پیششرطهای اجرایی بود که نقض آن توسط آمریکا، الگوی تاریخی «تعهد صوری و عمل خلاف» را تکرار کرد. عدم احترام به ترتیبات ایرانی در تنگه هرمز، معرفی کریدور عمانی، عدم آزادسازی داراییها، عدم سرمایهگذاری ۳۰۰ میلیارد دلاری و ادامه عملیات در جنوب ایران و لبنان که به شهادت دهها نفر از زمان امضای تفاهم منتج شده است، نشاندهنده فقدان حسن نیت استراتژیک است. این رویکرد از منظر نظریه بازیها، «بازی با حاصل جمع صفر» را دنبال میکند که در بلندمدت به ضرر ثبات منطقه و ایران تمام میشود. اکنون باید رئیس شورایعالی امنیت ملی که مسئولیت این تفاهم ضعیف را برعهده گرفته بود پاسخگو باشد.