درحالیکه محاصره دریایی ایران توسط آمریکا وارد ششمین روز خود شده است اما آمار تردد نفتکشها نشان میدهد که عبور برای کشتیهای ایران باز و نفت ایران به مقاصد در حال ارسال است؛ به طوری که طبق دادهها ایران در چهار روز نخست محاصره، در مجموع ۱۱ میلیون بشکه نفت صادر کرد.
به گزارش گروه اقتصادی نوبنیاد؛ روز جمعه گذشته، ایران در چارچوب سیاست «مدیریت عبور و مرور دریایی در زمان سکوت صحنه نبرد» اقدام به بازگشایی مسیر برای کشتیهای تجاری کرد؛ اما به دلیل بدعهدی دونالد ترامپ رئیسجمهور آمریکا در ادامه محاصره دریایی، ایران مجدداً کنترل شدید بر این آبراه حیاتی را از سر گرفت. قرارگاه خاتمالانبیا تاکید کرد که تا پایان محدودیتهای تردد از سوی آمریکا، کنترل سختگیرانه تنگه ادامه خواهد داشت و ایران در واکنش به «دزدی دریایی آمریکا» اعمال «کنترل هوشمند» را ضروری میداند. در همین رابطه رویترز نوشت: دادههای ردیابی کشتیها نشان میدهد که در پنجره زمانی کوتاه قبل از تشدید درگیریها، تنها ۸ نفتکش توانستند از تنگه هرمز عبور کنند.
گزارش والاستریت ژورنال نیز حاکی است حدود ۲۰ کشتی که در مسیر جزیره لارک برای ورود به خلیج فارس منتظر بودند، باوجود موافقت با پرداخت عوارض تعیینشده از سوی ایران (حدود ۲ میلیون دلار برای هر کشتی) در نهایت مسیر خود را تغییر داده و به سمت عمان بازگشتند.
با وجود هماهنگی قبلی این کشتیها با ایران، تغییر مسیر آنها نشانگر ابهامات و نگرانیهای عملیاتی شرکتهای کشتیرانی در شرایط فعلی است. رویترز و فرانسپرس گزارش دادند که کشتیهایی که در روزهای اخیر عبور کردهاند تنها از مسیر تعیینشده از سوی ایران حرکت کرده و هماهنگی آنها با سپاه پاسداران الزامی بوده است.
عبور نفتکشها محدود به ناوگان ایرانی
دادههای ردیابی تأیید میکند که فقط نفتکشهای منتسب به ایران در حال حاضر اجازه عبور از تنگه هرمز را دارند. طبق گزارشهای جدید، ۵ نفتکش تحت تحریم OFAC و متعلق به ناوگان موسوم به «ناوگان سایه» در حال گذر از این آبراه هستند. برخی از این شناورها مانند «Raine» سابقه طولانی در حمل نفت ایران و روسیه دارند و اکنون نیز از مسیرهای تعیینشده ایران تردد میکنند.
روزنامه واشنگتنپست هم با استناد به تصاویر ماهوارهای و تحلیل کارشناسان گزارش داده است که برخلاف ادعاهای پنتاگون مبنی بر عدم نقض محاصره، نفتکشهای متعدد در آبهای ایران مشغول بارگیری نفت هستند. به گفته این رسانه، پنج نفتکش خالی طی روزهای اخیر وارد آبهای ایران شده و عملیات بارگیری میلیونها بشکه نفت خام را آغاز کردهاند. همچنین در خلیج عمان، پنج نفتکش دیگر که حدود ۹ میلیون بشکه نفت حمل میکنند، در تصاویر انتهای هفته ناپدید شده و موقعیت آنها نامشخص است.
محمولههای جدید نفت ایران در هند
طبق دادههای تنکرترکرز، یک اَبَر نفتکش ایرانی دیگر با نام «دورِنا» که آخرین بار چند ساعت پیش از اعمال محاصره در ایران رؤیت شده بود، اکنون در سواحل جنوبی هند و در سامانه AIS ظاهر شده است. قرار است این نفتکش دو میلیون بشکه نفت را به یک پالایشگاه هندی تحویل دهد. مجموع واردات نفت هند از ایران طی یک هفته اخیر به ۶ میلیون بشکه رسیده است.
حال با وجود ادعای ترامپ مبنی بر اینکه پس از آغاز محاصره، ایران قادر به انجام هیچ معامله نفتی نخواهد بود، دادههای واقعی خلاف این موضوع را نشان میدهد. تنکرترکرز گزارش داد که ایران در چهار روز نخست محاصره، در مجموع ۱۱ میلیون بشکه نفت (روزانه ۲.۷۵ میلیون بشکه) صادر کرده است. این در حالی است که طبق آمار شرکتهای رهگیری نفتکشها، ایران طی ۴۷ روز گذشته پس از حمله ائتلاف آمریکایی-اسرائیلی، میانگین فروش روزانه ۱.۸ میلیون بشکه داشته که اکنون ۱.۵ برابر شده است.
نظر استاد دانشگاه آمریکا در مورد محاصره ایران شکست
استیو هانکه استاد اقتصاد دانشگاه جانز هاپکینز آمریکا: ایران بیش از ۱۶۰ میلیون بشکه نفت روی نفتکشهایی در خارج از تنگه هرمز دارد. در نتیجه، ایران قادر خواهد بود تا ژوئیه به فروش نفت با قیمتهای بالا ادامه دهد. بعید است که محاصره ترامپ هنوز در ژوئیه برقرار باشد. خلاصه بگویم محاصره ایران شکست خواهد خورد.