به گزارش گروه اقتصادی نوبنیاد، پس از آغاز تجاوز نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی و اعمال محدودیت در تنگه هرمز از سوی کشورمان، بار دیگر توجه تحلیلگران اقتصادی و مالی را به یکی از مهمترین ستونهای نظام پولی بینالمللی یعنی «پترودلار» جلب شد. پترودلار از سال ۱۹۷۴ و پس از توافق میان آمریکا و عربستان سعودی شکل گرفت که طبق آن، عربستان نفت خود را به دلار قیمتگذاری میکرد و مازاد درآمدهای نفتی را در داراییهای دلاری، بهویژه اوراق خزانهداری آمریکا سرمایهگذاری میکرد.
این سازوکار طی پنج دهه گذشته نقش مهمی در تثبیت جایگاه دلار بهعنوان ارز اصلی تجارت انرژی و ذخایر جهانی داشت. با این حال، تحولات اخیر در بازار انرژی، کاهش جریان سرمایه به اوراق خزانهداری آمریکا و طرح برخی معاملات نفتی با ارزهای جایگزین مانند یوان، نشانههایی از فشار فزاینده بر این نظم مالی دیرپا را آشکار کرده است.
بلومبرگ گزارش داد که این چرخه بازخوردی – جریان دلار، از مصرفکنندگان انرژی به خلیج فارس و بازگشت آن به اوراق خزانهداری آمریکا ، در نتیجه تحولات اخیر دچار اختلال ساختاری شده است. بانکهای مرکزی جهان پس از حمله ۲۸ فوریه آمریکا و رژیم اسرائیل به ایران، برای پنج هفته متوالی فروشنده خالص اوراق خزانهداری آمریکا بودهاند. داراییهای خارجی نگهداریشده در فدرالرزرو نیویورک ۸۲ میلیارد دلار کاهش یافته و از حدود ۲.۸ تریلیون دلار به ۲.۷ تریلیون دلار رسیده است؛ رقمی که کمترین سطح از سال ۲۰۱۲ است. عامل دیگر، محدودیت صادرات نفت کشورهای خلیج فارس است. عربستان، امارات، کویت و عراق در ماه مارس مجموعاً حداقل ۱۰ میلیون بشکه در روز کاهش تولید را تجربه کردهاند، زیرا صادرات انرژی و سرمایهگذاری درآمدهای آن در داراییهای دلاری، عملاً متوقف شد.
طبق دادههای فایننشالتایمز، عربستان، امارات و کویت در ژانویه مجموعاً حدود ۳۰۰ میلیارد دلار اوراق خزانهداری در اختیار داشتند. تنها عربستان در ژانویه ۲۰۲۶ ذخایر خود را ۱۴.۷ میلیارد دلار کاهش داده و به ۱۳۴.۸ میلیارد دلار رسانده است. الجزیره نیز نوشت که عبور روزانه کشتیها از تنگه هرمز از ۱۲۹ فروند در فوریه به حدود ۶ فروند در مارس سقوط کرده است؛ یکی از شدیدترین اختلالات ثبتشده در این مسیر حیاتی، که حداقل دو کشتی تا ۲۵ مارس عوارض عبور را با یوان پرداخت کردهاند.
برخی گزارشها نیز به فروش انرژی روسیه با یوان و حتی ارز ایرانی اشاره دارند. افزایش نقش چین در تجارت انرژی و رشد سیستمهای پرداخت غیردلاری نیز در کاهش پترودلار نقش دارند. از سوی برخی منابع به عنوان نشانهای از تحول در الگوی پرداختهای مرتبط با تجارت انرژی مطرح شده که چرخه پترودلار را به سمت پایان سوق میدهد.