محسن پوردادفر
گزارش اخیر اندیشکده آمریکایی، برخلاف هیاهوی رسانههای غربی، اعتراف میکند که آنچه امروز مقابل ایران صفآرایی کرده، نه نمایش اقتدار، بلکه آخرین توان قابلتجمیع نیروی دریایی آمریکاست و واشنگتن دیگر توان تحمل یک عملیات دریایی طولانیمدت را ندارد.
اعزام دو ناو هواپیمابر، شش شناور آبیـخاکی و دهها ناوشکن و رزمناو شاید در نگاه نخست نشانه آمادگی برای یک محاصره دریایی طولانی باشد، اما واقعیت دقیقاً برعکس است. این ناوگان، سقف توان عملیاتی آمریکاست. سقفی که اگر برای چند ماه حفظ شود، عملاً سایر مأموریتهای جهانی نیروی دریایی آمریکا را فلج میکند. به بیان دیگر، واشنگتن برای نگه داشتن این آرایش در برابر ایران، ناچار شده بخش عمده ظرفیت راهبردی خود را در یک جغرافیا متمرکز کند.
دلیل این وضعیت نیز روشن است. آمریکا دیگر ناوگان عظیم دهههای گذشته را در اختیار ندارد. شمار شناورهای رزمی به شدت کاهش یافته، چرخه تعمیرات مختل شده و کشتیهایی که باید ماهها پیش به پایگاه بازمیگشتند، همچنان در دریا نگه داشته شدهاند. گزارش تصریح میکند برخی شناورها بیش از ده ماه بدون استراحت عملیاتی در منطقه حضور دارند. وضعیتی که نه از قدرت، بلکه از کمبود جایگزین حکایت دارد.
اگر آمریکا تصمیمی برای تشدید فشار یا اقدام نظامی داشته باشد، ناچار است آن را در کوتاهترین زمان ممکن اجرا کند. ناوگانی که هر روز بیش از روز قبل فرسوده میشود، توان تحمل یک محاصره فرسایشی یا انتظار طولانی را ندارد. زمان، برخلاف تصور واشنگتن، به سود ایران حرکت میکند. هر هفته تأخیر، استهلاک شناورها را افزایش میدهد، بحران تعمیر و نگهداری را تشدید میکند و فشار بر خدمهای را که سالهاست با مأموریتهای فراتر از استاندارد مواجهاند، سنگینتر میسازد.
به همین دلیل، تهدیدهای مکرر درباره محاصره دریایی را نباید نشانه اعتماد به نفس آمریکا دانست، بلکه باید آن را ناشی از محدودیت زمانی این کشور ارزیابی کرد. واشنگتن میداند که نمیتواند ماهها این آرایش را حفظ کند و همزمان آمادگی لازم را برای سایر بحرانهای جهانی داشته باشد. از این رو، اگر قرار باشد اقدامی صورت گیرد، منطق نظامی آمریکا آن را به سمت عملیاتی سریع، محدود و کوتاهمدت سوق میدهد، نه یک رویارویی فرسایشی.
از سوی دیگر، خود گزارش آمریکایی به نکته مهمتری نیز اذعان دارد. ناوگان کنونی آمریکا توان ورود به یک نبرد پرهزینه را ندارد. تعداد شناورها آنقدر کاهش یافته که از دست رفتن حتی چند فروند، معادلات قدرت دریایی واشنگتن را برای سالها بر هم میزند. به همین علت، فرماندهان آمریکایی بیش از آنکه نگران آغاز درگیری باشند، نگران هزینههای ادامه آن هستند.
ساعت شنی عملیات دریایی آمریکا علیه ایران، برخلاف تبلیغات رسانهای، به سود جمهوری اسلامی ایران در حال چرخش است. واقعیتی که تصمیمسازان آمریکایی را وادار میکند اگر قصد اقدامی دارند، آن را در پنجرهای کوتاه انجام دهند.