امروز سالگرد کودتای 28 مرداد است. در ادامه چهار کتاب با این موضوع معرفی میشود.
۱- رازهای پشت پرده: داستان کودتای ۲۸ مرداد / فرهاد حسنزاده / انتشارات کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان
این اثر روایتی داستانی، جذاب و سادهفهم از ماجرای ملی شدن صنعت نفت و وقایع منتهی به ۲۸ مرداد برای گروه سنی نوجوان است. نویسنده با پرهیز از اصطلاحات پیچیده سیاسی و با تمرکز بر فضاسازی ملموس، شخصیت دکتر مصدق، کشمکشهای خیابانی و دخالتهای بیگانگان را به زبانی شیوا و با تصویرگری مناسب بازگو میکند تا مخاطب نوجوان درکی پایه از این برهه تاریخی پیدا کند.
۲- مصدق و کودتا / مارک گازیوروسکی و مالکوم برن (ترجمه علی مرشدیزاد) / انتشارات قصیدهسرا
این کتاب گزینهای عالی برای مخاطبان عمومی و علاقهمندان جدی تاریخ است. اثر مجموعهای از مقالات تحلیلی پژوهشگران برجسته غربی و ایرانی است که ابعاد گوناگون کودتا از جمله نقش سیا، MI6، ارتش، مطبوعات و احزاب داخلی را بررسی میکند. زبان کتاب روان، مستند و تحلیلی است و خواننده را به درکی چندوجهی از علل سقوط دولت ملی میرساند.
۳- همه مردان شاه: کودتای آمریکایی و ریشههای ترور در خاورمیانه / استیون کینزر (ترجمه لطفالله ترابی) / انتشارات اطلاعات
کینزر، روزنامهنگار باسابقه نیویورکتایمز، با نثری گیرا و داستانی-مستند، وقایع منتهی به سقوط مصدق و نقش کلیدی کرمیت روزولت را شرح میدهد. کتاب تکیه زیادی بر اسناد از طبقهبندی خارجشده سازمان سیا دارد و زمینه تاریخی، بینالمللی و پیامدهای بلندمدت کودتا در رابطه ایران و آمریکا را به شیوهای جذاب برای پژوهشگران جوان و دانشجویان به تصویر میکشد.
۴- کودتای ۲۸ مرداد: سازمان سیا، امآی۶ و سرنگونی مصدق / یرواند آبراهامیان (ترجمه ناصر زرافشان) / انتشارات نگاه (یا ترجمه محمدابراهیم فتاحی، نشر نی)
یکی از دقیقترین پژوهشهای آکادمیک و اسنادی در حوزه تاریخنگاری معاصر است. آبراهامیان با نقد روایتهای تقلیلگرایانه، کودتا را در بستر منازعه نفت، امپریالیسم و جنگ سرد واکاوی میکند. او با استناد به اسناد محرمانه وزارت امور خارجه بریتانیا و آمریکا، تحلیل عمیقی از منافع طبقاتی، جایگاه شرکت نفت انگلیس و ایران و نقشههای دقیق براندازی ارائه میدهد؛ اثری مرجع برای محققان تاریخ و علوم سیاسی.