مرور مواضع رئیس مجلس در قبال اعضا و عملکرد دولت سیزدهم و مقایسه آن با رویکرد روادارانه فعلی با دولت چهاردهم، یک رفتار دوگانه را نشان میدهد؛ از یکسو برخورد خشن و چکشی با دولت سیزدهم درباره کوچکترین موضوعات اختلافی و از سوی دیگر حداکثر تساهل و تسامح با دولت ضعیف پزشکیان و اعضای دولت و چشمپوشی نسبت به خسارتهای سنگین تحمیل شده به مردم ایران در دو سال ریاستجمهوری پزشکیان.
مجلس دوازدهم به ریاست محمدباقر قالیباف در حال ثبت رکورد بیشترین مماشات مجلس با یک دولت در تاریخ جمهوری اسلامی است. رای اعتماد بیسابقه به تمامی گزینههای پیشنهادی پزشکیان برای کابینه، همراهی حداکثری با دولت در موضوعات مختلف و چشم بستن بر ناکارآمدی وزرای مختلف با ممانعت از هرگونه استیضاح توسط نمایندگان از جمله مصادیق این همراهی است.
تابستان سال 1403 و روند بررسی صلاحیت وزرای پیشنهادی دولت جدید در مجلس نشان داد الگوی تعامل مجلس دوازدهم با دولت پزشکیان متفاوت از گذشته است. نقلقولهای عجیب رئیس دولت از رهبر انقلاب برای تایید گرفتن وزرا و سکوت مجلس و رئیس آن در قبال این رویکرد حاکی از نوع جدید از تعامل میان قوای مقننه و مجریه بود. مخصوصا که تنها پس از گذشت چند روز مشخص شد نقل قول پزشکیان از رهبری درباره ادعای هماهنگی با ایشان درباره همه وزرا صحیح نبوده و رهبر شهید انقلاب به صراحت اعلام داشتند که خیلی از وزرا را نمیشناختند.
در ادامه و با مشخص شدن نشانههای ناکارآمدی برخی وزرا، مماشات مجلس با دولت ادامه یافت و علیرغم اصرار بسیاری از نمایندگان برای استیضاح وزرای ناکارآمد، هیات رئیسه به بهانههای مختلف مانع شد. از جمله در ماجرای عزم نمایندگان برای استیضاح فرزانه مالواجرد وزیر راه و شهرسازی، هیات رئیسه کارشکنی کرد و آنگونه که منان رئیسی طراح استیضاح مالواجرد گفته است، “از باب محافظت و دفاع از حقوق ملت این استیضاح را به جریان انداختم و تعلل در اعلام وصول باعث تضییع حقوق مردم است و هیئت رئیسه باید پاسخگو باشد که بعد از 4، 5 ماه که این استیضاح جزو اولین مواردی بوده که به هیئت رئیسه ارجاع شده هنوز اعلام وصول نکرده است.مردم هم مرتب از من سوال می کنند و من هم پاسخی غیر از این ندارم و هیئت رئیسه باید پاسخگو باشد.”
این رویکرد روادارانه قالیباف با دولت پزشکیان در حالی است که تنها چند سال قبل، شاهد رویکرد متفاوتی از او در قبال دولت وقت بودیم. در دولت شهید رئیسی، مجلس یازدهم که تحت ریاست و اشراف محمدباقر قالیباف بود، عملا به یکی از کانونهای تخریب دولت و رئیسجمهور وقت و بلکه توپخانه مخالفان شهید رئیسی تبدیل شده بود.
در این راستا، تقریبا هر روز شاهد اعلام مواضع تند و تخریبی در مجلس علیه دولت بودیم و شخص قالیباف نیز پرچمدار هجمهها به دولت سیزدهم بود. “کنایههای هشدارآمیز قالیباف به دولت رئیسی”، “کنایه قالیباف به رئیسی با کلیدواژه عرضه”، “ضربالاجل قالیباف به رئیسی/ جلسه سومی وجود ندارد”، “قالیباف شمشیر را برای رئیسی از رو بست!”، “کنایه معنادار قالیباف به دولت رئیسی” و … تنها بخشی از تیترهای رسانهای از مواضع قالیباف در دولت شهید رئیسی است که به وضوح فضای تقابلی رئیس مجلس در قبال دولت قبل را نشان میدهد.
فشار مجلس یازدهم به دولت سیزدهم البته محدود به مواضع تخریبی نبود و تا تحمیل اراده برای جابجایی وزرا پیش رفت. همچنانکه خود قالیباف پاییز سال 1403 در گفتگویی تلویزیونی اذعان داشت: ” آقای رئیسی ۶ تغییر در دولت داشت که یکی از آنها استیضاح بود. دولت خودش تصمیم گرفت ۵ وزیر و یک معاون رئیسجمهور را تعویض کند و این بهترین روش است یعنی وقتی ما با تعامل موضوع را پیگیری و دنبال میکنیم دولت خودش به این نتیجه میرسد که وزیر مربوطه را تعویض کند. رئیسجمهور هم بارها گفته با هیچکس عقد اخوت ندارد و همه آمدیم که کارها را پیش بریم و اگر بدانیم اشکال مدیریتی وجود دارد مسئولان را تعویض میکنیم. دولت شجاعانه تصمیم گرفت و تعویض کرد پس کار نظارت در حال انجام است و پیگیری میشود و پیش میرود.”
نکته قابل تامل در خصوص این رویکرد قالیباف با دولت شهید، فاصله آن با فرمایشات صریح رهبر شهید انقلاب بود. رهبر شهید در دوران دولت سیزدهم بیسابقهترین حمایتها را از دولت شهید رئیسی داشتند تا جایی که در دیدار سالانه با اعضای هیات دولت فرمودند: ” بنده در این سی و چند سال از همهی دولتها با گرایشها و توانهای مختلف حمایت کردم…قاعدهاش این است؛ همهی دولتها مستحق این کمک همهجانبه هستند. ما به همهی دولتها کمک کردیم. لکن در مورد این دولت علاوهی بر کمک، بنده با نگاه به این دو ساله، تمجید هم میخواهم بکنم.” علاوه بر این حمایت ویژه، رهبر شهید همچون همیشه در دوران سه ساله دولت شهید رئیسی نیز بر مقوله مهم وحدت و لزوم همکاری و همافزایش قوا تاکید داشتند؛ توصیههایی که متاسفانه از جانب برخی مسئولان و روسای قوا شنیده نشد.
این رفتار دوگانه قالیباف با دو دولت سیزدهم و چهاردهم با وجود عملکرد کاملا متفاوت آنها سوال برانگیز است. رویکرد تهاجمی علیه دولت شهید رئیسی به عنوان بهترین دولت پس از انقلاب اسلامی و حمایت و همسویی سیاسی با دولت معلومالحال پزشکیان موضوعی است که با هر همراهی قالیباف با دولت بیش از قبل به چشم خواهد آمد. البته مشخص نیست این همراهی بهخاطر اشتراک منافع سیاسی ذیل پروژه وفاق است یا کرنش پزشکیان در برابر مجلس و رئیس آن. رئیس دولت اخیرا با این اینکه “من از قالیباف خواستم مسئولیت مذاکرات را بپذیرد”، گفته بود: از آقای دکتر قالیباف قلباً قدردانی میکنم؛ ایشان جانانه و مردانه وارد میدان شدند و همکاری میکنند.