رئیـس دولـت چهاردهـم روز گذشـته به صـورت رسـمی بـه نقـش دولـت در بـروز تـورم کنونی اذعان کـرد. این همـان موضوعی بود که منتقـدان نیز بارهـا به آن اشـاره کرده بودند؛ اما مسـعود پزشـکیان در واکنـش بـه ایـن اظهارات، رسـانهها و منتقـدان را بـه همصدایی بـا دشـمن و سـیاهنمایی متهم میکـرد و آنـان را به «پاسـخ درخور» تهدیـد میکرد.
به گزارش گروه اقتصاد روزنامه نوبنیاد؛ «قابل قبول نیست بگوییم رشد اقتصادی به ۱۰ درصد رسیده است، اما گروهی از مردم همچنان در فقر، بیکاری و بیماری باقی ماندهاند. ترجیح میدهم رشد ۵ درصدی داشته باشیم، اما مشکلات این گروه از مردم نیز برطرف شود.» این جملات، اظهارات یکشنبه ۳۱ خرداد مسعود پزشکیان در سیوسومین همایش سالانه پولی و ارزی بانک مرکزی بود. دیروز، یعنی درست یک روز پس از این اظهارات، مرکز آمار گزارش داد که رشد بخش غیرنفتی اقتصاد کشور در سال ۱۴۰۴ برای اولین بار در ۶ سال اخیر به زیر صفر رسیده است؛ یعنی نهتنها بخش غیرنفتی اقتصاد کشور نسبت به سال ۱۴۰۳ رشد نکرده، بلکه کوچکتر شده است. طبق اعلام مرکز آمار، مصرف خانوار در سال گذشته کاهش داشته که نشانگر افت سطح رفاه مردم و گسترش فقر است.
گزارش مرکز آمار نشان میدهد اقتصاد کشور در سال ۱۴۰۴ رشد ۰.۲ درصدی را ثبت کرده، اما بخش غیرنفتی با کاهش ۰.۳ درصدی تولید مواجه شده است. این یعنی با حذف بخش نفت و گاز از اقتصاد، رشد اقتصادی کشور زیر صفر بوده و تولید در سال گذشته عقبگرد داشته است. مقایسه ارقام رشد ۱۴۰۴ با رشد ۶ماهه نخست سال ۱۴۰۳، یعنی پایان دولت شهید رئیسی، نکات جالبی را نشان میدهد. در ششماهه نخست سال ۱۴۰۳، رشد بخش کشاورزی ۲.۹ درصد بوده است. در پایان ۱۴۰۴ هم بخش کشاورزی رشد همین عدد را ثبت کرده، اما با یک علامت منفی. رشد منفی ۲.۹ درصدی این بخش در سال گذشته، بدترین رشد این بخش در ۴ سال اخیر، از ۱۴۰۱ تاکنون، بوده است.
کاهش تولید صنعت و کشاورزی
رشد گروه صنایع و معادن که در نیمه نخست ۱۴۰۳ معادل ۵ درصد بوده، به ۰.۵ درصد محدود شده است. صنعت نفت و گاز هم که در نیمه نخست ۱۴۰۳ رشد ۸.۲ درصدی را تجربه کرده بود، در پایان ۱۴۰۴ رشد ۱.۸ درصدی را تجربه کرد. بخش صنعت در سال ۱۴۰۴ رشد منفی ۱.۵ درصدی را تجربه کرد، در حالی که در نیمه نخست ۱۴۰۳ رشد این بخش ۱.۳ درصد بود. رشد بخش توزیع گاز که در پایان دولت گذشته ۱۵.۳ درصد بود، در سال ۱۴۰۴ به تنها ۲ درصد محدود شد. تأمین آب و برق هم از رشد ۲.۳ درصدی در پایان دولت گذشته، به منفی ۶.۵ درصد در سال ۱۴۰۴ رسید. بخش خدمات که حدود نیمی از اقتصاد کشور را تشکیل میدهد، در پایان دولت سیزدهم رشد ۲.۵ درصدی داشت، اما در سال ۱۴۰۴ این رقم به ۰.۳ درصد کاهش یافت. این ارقام نشان میدهد بخش تولید کشور در سال ۱۴۰۴ نسبت به میانه سال ۱۴۰۳ عقبگرد محسوسی داشته است.
افت مصرف خانوار و گسترش فقر
در سمت مصرف هم اوضاع، همچون بخش تولید، رو به نزول بوده است. دادههای مرکز آمار نشان میدهد مصرف نهایی بخش خصوصی که در پایان دولت گذشته رشد ۸ دهم درصدی داشت، در سال ۱۴۰۴ معادل ۱.۴ درصد کاهش یافته است. افت ۱.۴ درصدی مصرف بخش خصوصی، شدیدترین افت در ۶ سال اخیر، از سال ۹۹ تاکنون، بوده است. رشد منفی مصرف بخش خصوصی در ادبیات رایج اقتصاد، نشانگر کاهش رفاه خانوار و گسترش فقر است. رشد مصرف دولت هم که در پایان دولت سیزدهم ۳.۸ درصد بود، در سال ۱۴۰۴ به ۱.۴ درصد محدود شد. تشکیل سرمایه ثابت ناخالص هم که در پایان دولت شهید رئیسی رشد ۲.۱ درصدی را ثبت کرده بود، در سال ۱۴۰۴ معادل ۲.۸ درصد افت کرد. رشد منفی تشکیل سرمایه ثابت، نشاندهنده مستهلک شدن زیرساختهای تولید در سال ۱۴۰۴ است.
کابوس رکود تورمی بر سر اقتصاد ایران
با انتشار آمار رشد و آشکار شدن حقیقت عقبگرد تولید در سال ۱۴۰۴، مشخص شد که اقتصاد ایران اکنون یکی از شدیدترین رکودهای تورمی خود را سپری میکند. از میانه سال ۱۴۰۳ و درست همزمان با شروع به کار دولت پزشکیان، رشد اقتصادی روند نزولی و نرخ تورم روند صعودی به خود گرفت. در صورتی که این روندها در سال جاری هم ادامه داشته باشد، وضعیت رکود تورمی تشدید شده و رهایی از آن بهمراتب دشوارتر خواهد شد.
روایت وخیمتر بانک مرکزی از رشد اقتصادی ۱۴۰۴
یک روز پیش از آنکه مرکز آمار جزئیات رشد اقتصادی ۱۴۰۴ را منتشر کند، مدیرکل سیاستهای اقتصادی بانک مرکزی از رشد منفی ۰.۷ درصدی اقتصاد کشور در سال گذشته خبر داد. جعفر مهدیزاده روز یکشنبه ۳۱ خرداد، در حاشیه سیوسومین همایش سالانه پولی و ارزی بانک مرکزی، اظهار داشت: «در پایان سال گذشته، رشد نقدینگی ۵۳.۳ درصد و رشد اقتصادی منفی ۷ دهم درصد بود.» اظهارات این مقام بانک مرکزی نشان میدهد روایت بانک مرکزی از وضعیت اقتصاد کشور در سال گذشته، ناگوارتر از گزارش مرکز آمار بوده است.