مقامات آمریکایی مدعی توقف کامل ترددهای دریایی به ایران و از ایران شدهاند، اما گزارشهای جدید رسانههای غربی نشان میدهد که نفتکشها و شناورهای مرتبط با ایران طی روزهای اخیر موفق شدهاند با استفاده از روشهای پیچیده اختفا از تنگه هرمز عبور کرده و حصار دریایی آمریکا را بشکنند.
به گزارش گروه اقتصادی نوبنیاد؛ بر اساس آمار شرکت رهیابی محمولههای دریایی «ورتکسا»، از زمان آغاز محاصره دریایی ایران توسط آمریکا، دهها فروند کشتی موفق شدهاند این محاصره را دور بزنند. همچنین ۱۹ نفتکش مرتبط با ایران از محاصره عبور کرده و خلیج فارس را ترک کردهاند. افزون بر این، حدود ۱۵ نفتکش نیز با ورود به خلیج فارس، از دریای عرب به سمت ایران در حرکت بودهاند. از میان نفتکشهای خارجشده، حداقل شش فروند حامل محمولههای نفت خام ایران به میزان ۱۰.۷ میلیون بشکه تأیید شده است. ارزش این محمولهها نیز حدود ۹۱۰ میلیون دلار برآورد میشود که با احتساب قیمت میانگین ۸۵ دلار به ازای هر بشکه، نشاندهنده پایداری توان رقابتی ایران در بازارها است. بخش عمده این ترانزیت انرژی، با سهم تقریبی ۹۰ درصد، به سمت پالایشگاههای مستقل در شرق آسیا هدایت شده که بیانگر ثبات در زنجیره تقاضای خاکستری است.
به گزارش بلومبرگ و والاستریت ژورنال، دادههای ردیابی ماهوارهای و اطلاعات شرکتهای هوشمندی انرژی نشان میدهد که بیش از ۲۴ تا ۲۶ فروند شناور حامل نفت و گاز ایران خطوط محاصره آمریکا را دور زده و موفق به خروج یا ورود به آبهای ایران شدهاند. والاستریت ژورنال به نقل از دادههای شرکت معتبر «لویدز لیست اینتلیجنس» و واسطههای حملونقل نوشته است که از زمان آغاز محاصره دریایی آمریکا در تاریخ ۱۳ آوریل (۲۴ فروردین)، دستکم ۲۶ کشتی حامل محمولههای نفتی و گازی وارد یا خارج از بنادر ایران شدهاند. این در حالی است که فرماندهی مرکزی آمریکا ادعا کرده بود ۲۳ کشتی را مجبور به بازگشت کرده است.
بلومبرگ گزارش داد که دو نفتکش غولپیکر ایرانی به نامهای «هیرو ۲» و «هیدی» در تاریخ ۲۰ آوریل (۳۱ فروردین) در تصاویر ماهوارهای هنگام عبور از تنگه هرمز به سمت دریای عرب رصد شدهاند. این دو کشتی در مجموع تا چهار میلیون بشکه نفت خام حمل میکردند. به گفته ورتکسا، این محمولهها بخشی از یک عملیات گستردهتر بوده که در مجموع حدود ۹ میلیون بشکه نفت ایران را به بازارهای جهانی رسانده است.
هر دو رسانه غربی تأکید کردهاند که راز موفقیت این نفتکشها استفاده از تاکتیک خاموش کردن دستگاههای موقعیتیاب (جیپیاس) در حین عبور از مناطق حساس بوده است. به نوشته بلومبرگ، نفتکش «هیرو ۲» بیش از یک ماه بود که هیچ سیگنالی از خود ارسال نکرده و آخرین بار در تنگه مَلَکا دیده شده بود. نفتکش «هیدی» نیز از فوریه گذشته (بهمن- اسفند) دیگر در سامانههای ردیابی ظاهر نشده بود. والاستریت ژورنال نیز به نمونه دیگری اشاره کرد و نوشت: یک کشتی باری به نام «بازل» که متعلق به یک شرکت یونانی است اما ارتباطات پنهانی با ایران دارد، در ۱۵ آوریل از بندر امام خمینی حرکت کرد و در ۱۹ آوریل از خط حصار آمریکا عبور کرد. این خبر توسط واسطههای کشتیرانی در آتن و دادههای «لویدز لیست» تأیید شده است.
نفتکشهای ایرانی محاصره را دور میزنند
فایننشال تایمز در گزارشی با عنوان «نفتکشهای ایرانی محاصره آمریکا را دور میزنند» نوشت: بر اساس آمارهای جدید، دستکم ۳۴ نفتکش مرتبط با ایران از زمان آغاز محاصره آمریکا آن را دور زدهاند. با اینکه دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، این محاصره را «موفقیتی فوقالعاده» خوانده است، اما این نفتکشها شامل چندین کشتی حامل نفت ایران هستند.
اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، در تازهترین اظهارات خود از تداوم «خشم اقتصادی» علیه ایران خبر داد و هشدار داد که تأسیسات ذخیرهسازی نفت در جزیره خارک طی روزهای آینده پر خواهد شد و چاههای نفت ایران تعطیل میشوند. وی مدعی است ایران فقط چند روز فرصت دارد و پس از پر شدن مخازن، تولید نفت متوقف خواهد شد. این اظهارات در حالی مطرح میشود که ایران تجربه کاهش شدید و طولانیمدت فروش نفت در دوره اول ریاست جمهوری ترامپ را داشته و به خوبی توان مدیریت فنی این شرایط را داراست.
تحلیل دادهها نشان میدهد که علیرغم فشارهای ساختاری بر «ناوگان سایه» که تخمین زده میشود شامل بیش از ۲۰۰ شناور اختصاصی باشد. با این حال ایران توانسته است میزان جریان صادراتی نفت خود را حفظ کند. با وجود تبلیغات آمریکاییها درباره توقف کامل تجارت دریایی با ایران، نفتکشهای ایرانی با استفاده از تاکتیکهای هوشمندانه مانند خاموش کردن دستگاههای ردیابی و بهرهگیری از خلأهای نظارتی ماهوارهای، همچنان زنجیره صادرات نفت خود را حفظ کرده و برگ برنده تنگه هرمز را از دست ندادهاند.