بازار انرژی هفته جدید میلادی را در شرایطی آغاز کرد که تحولات خلیج فارس، بهویژه در تنگه هرمز، بار دیگر نفت را در مسیر صعودی قرار داده است. با این حال طبق آمار ناوبری کشتیها، تنگه هرمز با عدم پایبندی آمریکا به مفاد آتشبس و بدعهدی، به طور کامل توسط ایران بسته شده و در صورت تشدید تنشها قیمت نفت بار دیگر ۳ رقمی خواهد شد.
به گزارش گروه اقتصادی نوبنیاد، روز دیروز (۳۱ فروردین ۱۴۰۵) تا لحظه تنظیم این گزارش، بهای نفت برنت با بیش از ۵ درصد افزایش به حدود ۹۵ دلار در هر بشکه رسید و نفت خام آمریکا نیز به نزدیکی ۸۹ دلار صعود کرد. این جهش در حالی رخ داد که روز جمعه گذشته، بازار در پی اعلام بازگشایی موقت تنگه هرمز توسط ایران بیش از ۹ درصد سقوط کرده بود.
همچنین توقیف یک کشتی کانتینری ایرانی با نام «توسکا» توسط نیروی دریایی آمریکا بار دیگر تنشها را شعلهور کرد؛ اقدامی «دزدی دریایی» محسوب میشود. هر چند نیروهای مسلح کشورمان اعلام کردند به این اقدام پاسخ خواهند داد. این وضعیت در حالی است که مقامات کشورمان اعلام کردهاند تا زمانی که «محاصره دریایی» از سوی آمریکا، متوقف نشود، عبور و مرور از تنگه هرمز با محدودیت جدی همراه خواهد بود.
بر اساس دادههای کپلر، حدود ۲۶۰ نفتکش اکنون در خلیج فارس گرفتار شدهاند که ۱۷۰ میلیون بشکه نفت و ۱. ۲ میلیون تن الانجی حمل میکنند. روزنامه کوبیسی لتر نیز بر اساس دادههای ماهوارهای گزارش داد: روز یکشنبه هیچ نفتکشی از تنگه هرمز عبور نکرده و این تنگه برای نخستین بار در تاریخ به طور کامل بسته شده است. در همین حال کارشناسان بر این باورند محدودیت تردد در تنگه هرمز، روند صعودی قیمت نفت را مجدداً فعال کرده است.
حذف ۵۷۰ میلیون بشکه از بازار نفت
بر اساس دادههای تحلیلی مؤسسه کپلر، تنشهای اخیر در خاورمیانه بازار جهانی انرژی را با بحرانی بیسابقه روبرو کرده و پیشبینی میشود تا پایانآوریل ۲۰۲۶، مجموع اخلال در عرضه نفت به رقم تکاندهنده ۵۷۰ میلیون بشکه برسد. این روند، نشاندهنده فلج شدن صادرات منطقه و تهدیدی جدی برای امنیت انرژی جهان است که میتواند قیمتهای جهانی را به سطوحی پیشبینیناپذیر سوق دهد. سلطان الجابر، مدیرعامل شرکت ملی نفت ابوظبی هم گفت: پس از ۵۰ روز، تولید تقریباً ۶۰۰ میلیون بشکه نفت از دست رفته است.
نشریه فوربس نیز نوشت: ذخایر جهانی نفت در ماه جاری میلادی با کاهش ۴۵ میلیون بشکهای همراه بوده است. همچنین از اواخر ماه مارس تاکنون، روزانه حدود ۱۲ میلیون بشکه از تولید نفت جهان دچار اختلال شده است. علت اصلی این بحران، توقف عملی تردد نفتکشها در تنگه هرمز به دلیل تشدید جنگ ایران در منطقه است. بر این اساس، عبور نفت از این تنگه استراتژیک از بیش از ۲۰ میلیون بشکه در روز در ماه فوریه، به کمتر از ۴ میلیون بشکه در روز در اوایلآوریل سقوط کرده است. مجموع کاهش صادرات نفت کشورهای منطقه نیز از مرز ۱۳ میلیون بشکه در روز عبور کرده که معادل اختلال در تولید بیش از ۱۲ درصد از مصرف روزانه جهان است.
ران روسو تحلیلگر رؤیترز در یادداشتی نوشت: رفتوآمد مقطعی کشتیها در تنگه هرمز نشان از ابهام عمیقی دارد که بر مهمترین گلوگاه جهانی نفت و گاز سایه افکنده است. اما یک چیز روشن است؛ حتی اگر جنگ متوقف شود، بازگشت جریان نفت و گاز از این گذرگاه باریک، ماهها و شاید سالها زمان خواهد برد تا به سطح پیش از جنگ برسد.
هشدار قالیباف به بازار نفت
محمدباقر قالیباف رئیس مجلس شورای اسلامی نیز در ادامه توییتهای خود که با هدف هشدار به فعالان بازارهای مالی برای پرهیز از تحتتأثیر قرار گرفتن توسط کاغذبازیهای دولتمردان آمریکا نوشته شدهاند، نوشت: هم قیمت نفت دیجیتال (کاغذی) بر اساس جو بازار تعیین میشود و هم اوراق قرضه، و هر دوی آنها خانههای پوشالی هستند که نمیتوان به آنها اعتماد کرد. معیار اصلی، قیمت نفت فیزیکی یعنی همان قیمتی است که نفت واقعاً خرید و فروش میشود و بر اساس معاملات واقعی بازار تعیین میشود، با این تفاوت که در مورد نفت حداقل شاخصی با عنوان قیمت نفت فیزیکی وجود دارد که میزان دستکاریشدن قیمت نفت دیجیتال را مشخص کند اما در مورد اوراق قرضه چنین نیست و همه چیز فقط بر خانهای پوشالی بنا شده است.
جهش ۱۱ درصدی قیمت گاز در یک روز
بلومبرگ هم نوشت: قیمت شاخص گاز در اروپا در معاملات دیروز در آسیا تا ۱۱ درصد افزایش یافت و به ۴۳ یورو در هر مگاوات ساعت رسید؛ چراکه ایران بار دیگر تنگه هرمز را بست و نگرانی در مورد ادامه توقف جریان انرژی از خلیج فارس دوباره شدت گرفت. پیش از آغاز جنگ ائتلاف آمریکایی- صهیونی علیه ایران، قیمت گاز در اروپا ۳۲ یورو بود که در میانه جنگ به ۷۰ یورو هم رسید.