مسعود پزشکیان بار دیگر برای توجیه مذاکره با آمریکا، پای مواضع خصوصی ادعایی رهبر شهید انقلاب را به میان کشید و همزمان صداوسیما را متهم کرد که تنها بخشی از سخنان ایشان را به مردم منتقل میکند؛ ادعایی که با تصریح روشن رهبر شهید انقلاب درباره یکی بودن مواضع علنی و خصوصیشان در تعارض آشکار است. سالهاست برخی جریانهای سیاسی هرگاه تصمیمی با شکست و تبعات آن مواجه میشود، به جای پذیرش مسئولیت، پشت روایتهای مبهم از جلسات خصوصی پنهان میشوند و هزینه تصمیمات خود را به رهبری منتقل میکنند؛ اما به نظر میرسد پیام تاریخی «علیالاصول نظر دیگری داشتم» پایان این بازی سیاسی باشد.
مسعود پزشکیان روز سهشنبه در مراسم روز ملی گرامیداشت صنعت و معدن، بار دیگر صداوسیما را مورد انتقاد قرار داد و گفت: «اگرچه صدا و سیما تنها بخشی از سخنان رهبر شهید درباره عدم مذاکره را پخش میکنند، اما در جلسات خصوصی با معظمله، ایشان بر ضرورت خاتمه دادن به این وضعیت تأکید داشتند. برای همین، با تکیه بر عزت، مصلحت، حکمت و سربلندی کشور، مذاکرات را آغاز کردیم و دستگاه دیپلماسی ما هرگز از حقوق ملت ایران کوتاه نخواهد آمد.» این اظهارات اما یک مسئله مهمتر از اختلاف میان دولت و صداوسیما را پیش میکشد؛ مسئلهای که سالهاست برخی جریانهای سیاسی تلاش کردهاند با استفاده از آن، مسئولیت تصمیمات خود را به رهبر شهید انقلاب منتقل کنند. درواقع هرگاه یک تصمیم سیاسی با انتقاد جدی مواجه میشد، ناگهان روایتهایی از جلسات خصوصی و مواضعی که در محافل غیرعلنی مطرح شده، به میدان میآمد تا تصمیم مذکور را به رهبر شهید مرتبط کرده و به نوعی منتقدان را خاموش کنند. این درحالی است که رهبر شهید انقلاب در جلسه با مسئولان نظام در تاریخ دوم تیرماه ۱۳۹۴ صراحتاً فرمودند: «آنچه بنده اینجا در این جلسه یا در جلسات عمومی میگویم، عیناً همان حرفهایی است که در جلسات خصوصی به مسئولین، به رئیسجمهور محترم و به دیگران میگویم.» این جمله بهروشنی نشان میدهد که رهبر شهید انقلاب نسبت به شکلگیری دوگانهای میان «مواضع علنی» و «مواضع خصوصی» حساسیت زیادی داشتند. درواقع ولی فقیه در جامعه اسلامی، یک رجل سیاسی ساده و یا سکولار نیست که برای افکار عمومی سخنی بگوید و در جلسات خصوصی موضعی کاملاً متفاوت اتخاذ کند. بنابراین نمیتوان هر تصمیمی را با ادعای اینکه «در جلسات خصوصی ایشان نظر دیگری داشتند» توجیه کرد و در عین حال، تصریح روشن رهبر شهید انقلاب درباره یکی بودن مواضع علنی و خصوصی را نادیده گرفت.
طی سالهای گذشته، جریان اصلاحطلب و غربگرا بارها از همین شیوه برای پیشبرد اهداف خود استفاده کرده است؛ گاهی با این ادعا که رهبری در جلسات خصوصی مخالف نیستند و گاهی با این روایت که آنچه در رسانهها مطرح میشود، تمام نظر ایشان نیست. نتیجه این روند نیز روشن بوده است؛ تصمیمات سیاسی به نام رهبری پیش رفته و هنگام آشکار شدن تبعات آن، مسئولیت از دوش تصمیمگیرندگان برداشته شده است. منسوب کردن تصمیمات به رهبری تا جایی ادامه داشت که حتی تفاهمنامه بین پزشکیان و ترامپ را هم ذیل رضایت رهبر معظم انقلاب معرفی کردند اما پیام تاریخی رهبر انقلاب و بیان اینکه «علیالاصول نظر دیگری داشتم»، عملاً این مسیر را مسدود کرد. درواقع مشخص شد که پس از این، نمیتوان از رهبری برای توجیه تصمیمات سیاسی هزینه کرد و هرگاه با اعتراض افکار عمومی مواجه شد، به یک «روایت ناقص» پناه برد. مسئولیت هر تصمیمی باید بر عهده تصمیمگیرندگان آن باشد و دولت اگر به مذاکرات و تفاهمنامه خود باور دارد، باید از آن با استدلال خودش دفاع کند.
دیوار کوتاه صداوسیما
اما نکته مهم بعدی این است که پزشکیان پس از توصیه اخیر رهبر انقلاب مبنی بر حفظ وحدت، در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «پیام حکیمانه و وحدتآفرین رهبر عالیقدر انقلاب اسلامی و حمایت ایشان از سران سه قوه و مسئولان کشور مهمترین پشتوانه و سرمایه در جهت صیانت از منافع ملی و سربلندی ایران اسلامی است. پایبندی به لوازم اتحاد مقدس و پرهیز از اختلاف و تفرقه رمز پیروزی در این بزنگاه تاریخی است.» اما رئیسجمهور تنها دو روز بعد از نوشتن این توئیت، بار دیگر به سبک ماههای اخیر صداوسیما را مورد نقد قرار داد. این درحالی است که صداوسیما در ماههای گذشته بارها تریبون خود را در اختیار دولت و حامیان آن قرار داده است؛ از حضور مستمر اعضای دولت در برنامههای مختلف گرفته تا دعوت از کارشناسان حامی دولت و دفاع از مواضع دولت در موضوعات مختلف و حتی تفاهمنامه. با این حال، ظاهراً در منطق دولت، وحدت زمانی مطلوب است که منتقدان سکوت کنند و به محض آنکه نقدی متوجه عملکرد دولت میشود، رسانه ملی به متهم اصلی تبدیل میشود. کاش رئیسجمهور، که همزمان رئیس شورای عالی امنیت ملی نیز هست، به جای این حجم از حمله به صداوسیما و منتقدان داخلی، بخشی از توان خود را صرف پاسخ به توهینهای مکرر ترامپ علیه مردم ایران میکرد. ترامپ بارها به ملت ایران توهین کرده و کشور را تهدید کرده است؛ اما صدای اعتراض رئیسجمهور در برابر منتقدان داخلی، بلندتر از پاسخ او به رئیسجمهور آمریکاست. مسئله ما این نیست که صداوسیما خطاناپذیر است یا دولت حق نقد ندارد؛ مسئله این است که نمیتوان از یکسو پیام وحدت رهبر انقلاب را «مهمترین پشتوانه» دانست و از سوی دیگر، تنها دو روز بعد، یکی از مهمترین نهادهای رسمی کشور را آماج حمله قرار داد.