دبیر کمیسیون کشاورزی مجلس با انتقاد از جهش قیمت گوشت مرغ، ریشه این نوسان شدید را در ناکارآمدی مدیریتی و حذف شتابزده ارز ترجیحی دانست. وی با اشاره به آسیب جدی به روند جوجهریزی و سرمایه در گردش تولیدکنندگان، تأکید کرد که سوءمدیریت در تنظیم بازار باعث شده تا قیمتها فراتر از واقعیتها پیش برود و طبیعتاً به امنیت غذایی خانوارها آسیب وارد میشود.
به گزارش گروه اقتصادی نوبنیاد؛ قیمت گوشت مرغ در حالی به مرز نیممیلیون تومانی نزدیک میشود که حبیب اسداللهنژاد، مدیرعامل اتحادیه مرغداران گوشتی، اعلام کرده است: «مرغداران هر کیلو مرغ زنده را ۲۸۰ هزار تومان میفروشند»؛ این در حالی است که مرغ در خردهفروشیها به محدوده ۴۸۰ هزار تومان رسیده است. اسداللهنژاد میگوید که قیمت مرغ در بازار باید کمتر از ۳۹۰ هزار تومان باشد. حامد یزدیان دبیر کمیسیون کشاورزی، آب و منابع طبیعی مجلس شورای اسلامی، علت افزایش قیمت مرغ را ناکارآمدی مدیریتی در وزارت جهاد کشاورزی و دولت میداند. او میگوید پس از حذف ارز ترجیحی، گرانی مرغ پیشبینی شده بود و باید نقدینگی تولیدکنندگان تأمین میشد که در این بخشها کمکاری و سوءمدیریت رخ داد. در ادامه، متن مصاحبه یزدیان با نوبنیاد را میخوانید:
نوبنیاد: این روزها بازار گوشت مرغ با نوسانات شدید قیمتی مواجه شده است. ریشه این افزایش قیمت در کجاست؟
اتفاقی که افتاده و نوسان قیمتی گوشت مرغ که این روزها شاهد آن هستیم و بسیار هم شدید است، چند علت دارد. بخشی از این افزایش قیمت ناشی از حذف ارز ترجیحی ۲۸ هزار و ۵۰۰ تومانی است که در دیماه سال گذشته اتفاق افتاد. مرغ صددرصد وابستگی ارزی دارد. خوراک و نهادههایی که برای تولید گوشت مرغ مصرف میشود، ۱۰۰ درصد وابستگی ارزی دارد. در سالهای گذشته، این نهادهها با نرخ ارز ترجیحی تأمین میشد، اما دولت یکباره تصمیم گرفت این ارز حذف شود و اکنون این نهادهها با نرخ ارز بیش از ۱۴۰ هزار تومان تأمین میشود. طبیعتاً این موضوع افزایش قیمت چشمگیری را در هزینههای تولید بهدنبال خواهد داشت. البته اگر حذف ارز ترجیحی با تمهیدات و مقدمات مدیریتی انجام میشد و پیشبینیهای لازم از قبل صورت میگرفت، میتوانست اثراتش بسیار کمتر باشد. یکی از مشکلات این است که تأمین نقدینگی تولیدکنندگان و سرمایه در گردش آنها دچار مشکل جدی شده و همین مسئله موجب شده روند تولید آسیب جدی ببیند.
اگر حذف ارز ترجیحی با روال درستی مدیریت میشد، قیمت تمامشده گوشت مرغ باید حدود ۳۴۰ تا ۳۵۰ هزار تومان میشد، اما اکنون متأسفانه قیمت به نزدیک ۵۰۰ هزار تومان رسیده است. دلیل این اختلاف قیمتی، که بیش از آن چیزی است که بر اساس ارز جدید باید اتفاق میافتاد، حاصل سوءمدیریتهایی است که رخ داده است. همین عدم تأمین بهموقع نقدینگی باعث شد روند جوجهریزی دچار آسیب و اختلال شود. این موضوع اثر خود را در میزان تولید گذاشت. وقتی بازار با کمبود مواجه شود، افزایش ناگهانی قیمت را شاهد خواهیم بود. اینها قطعاً مسائل مدیریتی است که متأسفانه تصمیمگیران بهموقع درباره آن تصمیم نگرفتند؛ چه آنجا که باید سرمایه در گردش واحدهای تولیدی را تأمین میکردند و چه آنجا که باید با روشهای مختلف حمایتی، روند تولید و میزان جوجهریزی را در ماههای گذشته مدیریت میکردند؛ اما این موضوعات رخ نداد.
ما در بهمن و اسفند سال گذشته مازاد تولید گوشت مرغ داشتیم. دولت میتوانست این مازاد را بهصورت حمایتی خریداری کند. این خریدها بهموقع وارد بازار نشد و نتوانست نقش تنظیم بازار را ایفا کند. اینها از جمله بحثهای جدی ما بود که در جلسه شنبه هفته جاری کمیسیون کشاورزی مجلس با غلامرضا نوری قزلجه، وزیر جهاد کشاورزی، و معاونان او بهصورت شفاف مطرح شد. متأسفانه اقدامات مدیریتی باید خیلی زودتر از این انجام میگرفت.
نوبنیاد: در همین شرایط شاهد تغییرات مدیریتی در وزارت جهاد کشاورزی هم بودیم. علت چه بود؟
بله، ما در همین حین «جنگ»، تغییرات جدی مدیریتی در وزارت جهاد کشاورزی داشتیم و خیلی برای ما توجیه نشد که دلیل این تغییرات در شرایط جنگی چه بوده است. افرادی هم که به این سمتها منصوب شدند، برنامه متفاوت و مشخصی ارائه نکردند. در معاونت بازرگانی وزارت جهاد کشاورزی، متأسفانه طی دو سال گذشته چهار معاون وزیر تغییر کردهاند؛ در حالی که یکی از معاونتهای بسیار مهم وزارتخانه است. در معاونت امور دام نیز، که هم بحث دام و هم زیرمجموعههای آن را شامل میشود، تغییرات متعددی صورت گرفته است. ما خیلی در جزئیات انتصابات وزارتخانه ورود نمیکنیم، اما اینکه مدیران جدید با چه برنامهای متفاوت از مدیران گذشته منصوب شدهاند، جای سؤال دارد که پاسخ شفافی هم دریافت نکردهایم.
نوبنیاد: قیمت مرغ کاهش خواهد یافت؟
امیدواریم با برنامههایی که ارائه شده، طی ۱۰ روز آینده قیمت مرغ به حالت قبلی خود بازگردد و دوباره در حدود ۳۵۰ هزار تومان در بازار عرضه شود. چون میزان جوجهریزی در ماه گذشته افزایش خوبی داشته و اگر در ماه جاری هم این روند ادامه پیدا کند، معمولاً حدود ۴۵ روز بعد اثر خود را در بازار نشان میدهد و میزان تولید به روال سابق بازمیگردد. امیدواریم با قولی که مسئولان دادهاند، در اواخر خردادماه دوباره کاهش قیمت را شاهد باشیم و به یک تعادل قیمتی برسیم و این ثبات ادامه پیدا کند.
بیثباتی مدیریتی در وزارت جهاد کشاورزی
نوبنیاد: با این حال، افزایش قیمت مرغ فشار زیادی به معیشت خانوار وارد کرده است؛ بهخصوص اینکه بسیاری از مردم بعد از گرانی گوشت قرمز به سمت مصرف مرغ رفته بودند.
درست است. قیمت گوشت قرمز افزایش شدیدی پیدا کرده و بسیاری از خانوارها عملاً گوشت قرمز را کنار گذاشتهاند و گوشت مرغ بهعنوان پروتئین ارزانتر جایگزین شده بود، اما وقتی قیمت مرغ گران شده، طبیعتاً به امنیت غذایی خانوارها آسیب وارد میشود. البته واقعیت این است که ما در بلندمدت باید دوباره گوشت قرمز را جایگزین گوشت سفید کنیم؛ زیرا هم از نظر کیفیت، هم ذائقه ایرانی و هم از نظر سلامت، اولویت با گوشت قرمز است و از طرف دیگر هیچ وابستگی ارزی هم ندارد. کشور ما ظرفیت بسیار خوبی در تولید دام سبک دارد؛ هم مراتع گستردهای در کشور وجود دارد و هم دامداران روستایی و عشایری فراوانی در کشور فعال هستند، اما متأسفانه طی دو دهه گذشته هیچ کار جدی در این حوزه انجام نشده است. بهرهوری تولید دام سبک در کشور ما پایین است، در حالی که راهحلهای مشخصی برای آن وجود دارد. میتوانیم بهرهوری را بیش از دو تا سه برابر افزایش دهیم؛ یعنی با همین دام موجود، بین دو تا سه برابر امکان تولید گوشت قرمز داشته باشیم، اگر وزارت جهاد کشاورزی این اقدامات را انجام دهد. حوزه دام سبک هیچ وابستگی ارزی هم ندارد و میتوانیم به همان الگوی سنتی تغذیه ایرانی بازگردیم و گوشت باکیفیتتر و ارزانتری را بدون وابستگی خارجی برای کشور تأمین کنیم؛ البته این موضوع نیازمند برنامهریزی جدی است.
متأسفانه مدیریت وزارتخانه، علیرغم اینکه شخص وزیر فرد مسلط به موضوع هستند و شخصیت سالمی دارند، اما مجموعه همراه و کارشناسی لازم را ندارد و ضعف مدیریت در وزارت جهاد کشاورزی موج میزند. حجم بالای تغییرات در وزارتخانه نشاندهنده عدم مدیریت صحیح است. مجلس شورای اسلامی نیز پیش از شرایط جنگی، بهصورت جدی بحث استیضاح وزیر جهاد کشاورزی را پیگیری میکرد و معتقد بود باید درباره مدیریت این وزارتخانه تصمیم جدی گرفته شود؛ بنابراین احتمال اینکه استیضاح دوباره در دستور کار قرار بگیرد وجود دارد و نمایندگانی هم این موضوع را دنبال میکنند. قالب نمایندگانی که استیضاح را پیگیری میکنند، قابل توجه است.