به گزارش گروه افتصادی نوبنیاد؛ اخیراً برخی از هموطنان هنگام مراجعه به شعب بانکها برای افتتاح حساب جدید، با واکنشی غیرمنتظره روبهرو میشوند: «شما بیش از ۱۰ حساب سپرده غیرتجاری دارید و امکان افتتاح حساب جدید وجود ندارد.» این موضوع در حالی مطرح میشود که بسیاری از این افراد از حسابهای فعلی خود فعالانه استفاده میکنند؛ به همین دلیل، این پرسش برایشان پیش میآید که چرا با وجود حسابهای فعال، از افتتاح حساب جدید منع میشوند.
بررسیها نشان میدهد کنترل تعداد حسابهای بانکی افراد، بر اساس مقررات، تنها زمانی انجام میگیرد که شخص با قصد قبلی برای گشایش حساب جدید به بانک مراجعه کند. در این شرایط بانک موظف است تعداد حسابهای سپرده غیرتجاری فرد را بررسی کند و اگر این تعداد بیش از ۱۰ حساب باشد، باید دلایل متقاضی برای افتتاح حساب جدید را جویا شود. طبق نظر کارشناسان، این مقرره یک محدودیت مطلق نیست، بلکه ابزاری برای اجرای دقیقتر ضوابط بانکی، مقابله با پولشویی و جلوگیری از ایجاد حسابهای اضافی و غیرمتعارف است؛ زیرا این نوع حسابها فارغ از بانک افتتاحکننده کارکرد و امکانات یکسانی دارند و به کل نظام پرداخت متصلاند.
آنچه در عمل مشاهده میشود نشان میدهد که برداشتها از این ضوابط در میان شعب بانکی یکسان نیست. برخی مشتریان اعلام کردهاند که حتی با وجود حسابهای فعال و مورد استفاده، هنگام مراجعه برای افتتاح حساب جدید (مثلاً به منظور دریافت وام یا گشایش اعتبار)، با استناد به همین سقف ۱۰ حساب، درخواستشان رد شده است. این در حالی است که مقررات تصریح میکند اگر دلایل متقاضی برای افتتاح حساب جدید متعارف باشد، بانکها حتی در صورت داشتن بیش از ۱۰ حساب نیز باید درخواست را بپذیرند.
این نکته نشان میدهد سقف ۱۰ حساب یک «آستانه کنترلی» است، نه یک مانع قطعی؛ اما برخی شعب این مقرره را بهطور کامل و دقیق اجرا نمیکنند. نکته مهم دیگر آن است که کنترل تعداد حسابها در همه مراجعات بانکی موضوعیت ندارد. برای مثال، اگر فردی برای دریافت تسهیلاتی مانند وام ازدواج به بانکی مراجعه کند که ناچار است برای او حساب جدیدی افتتاح کند، در این حالت «کنترل تعدد حسابها ملاک عمل نیست»؛ زیرا قصد اولیه فرد افتتاح حساب نبوده، بلکه دریافت تسهیلات است.
این تمایز موجب میشود روندهای ضروری مردم با سختگیریهای بیمورد همراه نشود. مشاهدات میدانی حاکی از این است که این تمایزها در برخی شعب کمتر مورد توجه قرار میگیرد. بهنظر میرسد اعمال سلیقه در شعب بانکها باعث سردرگمی مردم شده و ضروری است بازرسان بانکی نسبت به اجرای دقیق بخشنامههای بانک مرکزی حساسیت و سختگیری بیشتری به خرج دهند.