کیاوش کلهر
این شورا مینویسد که وضعیت در اروپا در رابطه با جنگ علیه ایران، به نوعی جنون جمعی شباهت دارد «اروپاییها هفتهها پیش از آنکه دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، جنگی را در خاورمیانه آغاز کند از این موضوع آگاه بودند. اکنون این درگیری در یکی از غنیترین مناطق جهان از نظر منابع انرژی، ساعتبهساعت خسارت و ویرانی به بار میآورد، هزینههای مستقیم را برای اروپاییها افزایش میدهد و در عین حال صندوق جنگی روسیه را نیز پرتر میکند. با این حال، واکنش جمعی اروپا دستکم آشفته و ناکارآمد بوده و در بدترین حالت، نوعی جنون راهبردی به نظر میرسد».
متن شورای روابط خارجی به روشنی نشان میدهد که چطور اروپا در تناقضهای سیاست خارجی خود غرق شده و ریاکارانه و از حاشیه مشغول همدستی با ترامپ است و این وضعیت تشتت بیسابقهای در این اتحادیه رقم زده « چندین بازیگر مهم اروپایی به جای آنکه به دنبال راههایی برای فشار آوردن به ترامپ جهت پایان دادن به جنگ و کمک به یافتن راهحلی سیاسی برای خروج از بحران باشند، عملاً از حاشیه به تشویق این روند پرداختهاند.در تضادی آشکار با موضع اصولی اسپانیا که این جنگ را غیرقانونی و فاقد راهبرد مؤثر توصیف کرده، آلمان اعلام کرده است که قصد ندارد دربارۀ حقوق بینالملل به آمریکا درس بدهد، با وجود آنکه سالها دقیقاً همین کار را در موضوع اوکراین انجام میداد. همچنین رئیس کمیسیون اروپا، در ابتدا از درخواست ترامپ برای تغییر رژیم در ایران حمایت کرده بود و آلمان نیز عملاً از همین موضع پشتیبانی میکند».
متن به خوبی ریاکاری اخلاقی و فقدان چارچوب این اتحادیه را به رخ میکشد که «از آغاز درگیریها، بسیاری از مقامهای اروپایی تمرکز خود را بر محکوم کردن ایران بهخاطر اقدامات تلافیجویانهاش گذاشتهاند، بیآنکه اشارهای به این واقعیت داشته باشند که آمریکا و اسرائیل آغازگر جنگ بودهاند؛ آن هم در زمانی که تهران تهدید فوریای محسوب نمیشد. در همین حال، بریتانیا و فرانسه نیز تنها با تردید از غیرقانونی بودن حملات آمریکا و اسرائیل سخن میگویند، در حالی که همزمان بهطور پیوسته حمایتهای مادی خود از این عملیات را افزایش میدهند. بریتانیا اکنون اجازه میدهد از پایگاههای نظامیاش حملات «دفاعی» مستقیم به خاک ایران انجام شود. امانوئل مکرون، رئیسجمهور فرانسه، این حملات را خارج از چارچوب حقوق بینالملل توصیف کرد، اما بلافاصله این انتقاد را با این استدلال کمرنگ کرد که حاکمان ایران چنین سرنوشتی را مستحق بودهاند. پایگاههای نظامی فرانسه نیز اکنون از عملیات آمریکا پشتیبانی میکنند».
متن شورای روابط خارجی هم منبع دیگری است که برای چندصدمین بار از منظر تحلیلی به این نکته میپردازد که ترامپ بدون کوچکترین چشماندازی جنگ آغاز کرده است و به اروپاییها هشدار میدهد که خود را از این درگیری برکنار دارند «کشورهای بریتانیا، فرانسه و آلمان در آستانۀ خطر کشیده شدن به درگیری عمیقتر قرار دارند. نه تنها ترامپ احتمالاً بهسرعت خواستار حمایتهای بیشتر خواهد شد، بلکه استفاده از پایگاههای اروپایی برای پشتیبانی از عملیات نظامی آمریکا آنها را در معرض حملات تلافیجویانۀ ایران قرار میدهد. چنین وضعیتی میتواند روند موسوم به «گسترش تدریجی مأموریت» را سرعت بخشد و اروپا را به جنگی برای تغییر رژیم بکشاند؛ جنگی که با توجه به نبود اهداف راهبردی روشن و برنامهریزی مشخص از سوی آمریکا، از هماکنون نشانههای یک فاجعه را در خود دارد».
حقارت اروپاییها در برابر آمریکا به خوبی در این متن بازتاب دارد؛ جایی که به باور نویسنده اروپاییها در پی جلب حمایت «پدر» از خود هستند تا دست آمریکا از پشت آنان در جنگ اوکریان برداشته نشود؛ اما تبعات بیخردی آمریکا در حال سوزاندن خرمن اقتصادی آنان است «در قلب راهبرد اروپا در قبال ایران، تمایل به راضی نگه داشتن «پدر» یعنی دونالد ترامپ قرار دارد. در واقع، این سیاست تنها یکی از ابعاد رویکرد گستردهتر فراآتلانتیکی اروپا است؛ رویکردی که اکنون به ستارۀ راهنمای جایگاه جهانی اروپا تبدیل شده و تمرکز اصلی آن تضمین حمایت آمریکا برای شکست روسیه در جنگ اوکراین است. اما این رویکرد از نظر راهبردی نتیجۀ معکوس خواهد داشت. جنگ آمریکا علیه ایران در نهایت جاهطلبیهای گستردهتر اروپا در اوکراین را تضعیف میکند و روسیه یکی از اصلیترین برندگان آن خواهد بود. افزایش شدید قیمت انرژی به سود ولادیمیر پوتین تمام میشود و اختلال در صادرات گاز قطر که در نتیجۀ حملات ایران ایجاد شده، باعث میشود اروپا و دیگر بازیگران جهانی بیش از پیش به انرژی روسیه وابسته شوند. در همین حال، اقتصاد جنگی تقویتشدۀ کرملین به روسیه کمک میکند مشکلات اقتصادی داخلی خود را کاهش دهد و برنامۀ تسلیحاتیاش را پیش ببرد، در حالی که ذخایر مهمات غرب و سامانههای حیاتی رهگیری موشک در خاورمیانه مصرف و فرسوده میشوند».
متن به روشنی به اروپاییها هشدار میدهد که خود را در چاهی که ترامپ در آن انداخته است، نیاندازند «افزایش حمایت اروپا از این جنگ و احتمال مشارکت مستقیم کشورهای اروپایی در جنگی که از نظر حقوقی غیرقانونی تلقی میشود، همچنین میتواند اعتبار دولتهای اروپایی را در داخل کشورشان تضعیف کند. بهطور مشابه، ترامپ نیز در آمریکا با مخالفتهای داخلی روبهافزایشی روبهرو شده است. در زمانی که دولتهای اروپایی بهدلیل افزایش هزینههای دفاعی مجبور به صرفهجویی در بودجه هستند، شهروندان بهدرستی خواهند پرسید چرا مالیات آنها صرف جنگی اختیاری میشود. اگر این درگیری طولانی شود، خانوادههای اروپایی بهطور مستقیم افزایش قیمت انرژی و تورم را احساس خواهند کرد و همین امر میتواند گروههای پوپولیست را که در پی کنار زدن دولتهای فعلی هستند، بیش از پیش تقویت کند».
شورای روابط خارجی اتحادیه موکداً به کشورهای اروپایی هشدار میدهد که درگیر شدن آنان در جنگ با ایران به هوای خرید حمایت در جنگ اوکراین یک تلۀ استراتژیک است «جمعبندی ماجرا این است که برای کشورهای اروپایی یک اشتباه راهبردی بزرگ خواهد بود اگر بهطور مستقیم یا غیرمستقیم در تلاش برای راضی نگه داشتن ترامپ در مسائل گستردهتر، بهویژه در موضوع اوکراین، از جنگ او علیه ایران حمایت کنند. واقعیت این است که پذیرش جنگ ترامپ از سوی اروپا صرفاً برای حفظ رضایت او در پروندههایی مانند اوکراین، میتواند به خطایی بزرگ در سیاست راهبردی تبدیل شود».