به گزارش گروه اقتصادی نوبنیاد، بحران تأمین و افزایش قیمت گوشت و مرغ این روزها یکی از مهمترین چالشهای معیشتی مردم شده است به طوری که گوشت گرم گوسفندی رقم تاریخی کیلویی یک میلیون تومان را رد کرده است و بیش از پیش خرید این کالا برای مردم آرزو شده و مرغ نیز که جایگزین گوشت بود از سفرههای مردم پرواز کرده است.
افزایش قیمت گوشت و مرغ بهدلیل ضعفهای مدیریتی در وزارت جهاد کشاورزی در تامین نهادههای دامی ایجاد شده است و ناکارآمدی نوری قزلجه را به عنوان وزیر جهاد کشاورزی دولت چهاردهم بیش از پیش نمایان کرده است.
سامانه بازارگاه منهای شفافیت
سامانه بازارگاه که به منظور شفافسازی در فرآیند توزیع نهادهها و جلوگیری از هرگونه فساد راهاندازی شده بود اما حالا همین سامانه به یکی از بزرگترین معضلات تولیدکنندگان محصولات پروتئینی تبدیل شده است. در حالی که این سامانه قرار بود روند تخصیص نهادهها را بهصورت شفاف و منظم مدیریت کند، مشکلات متعدد در عملکرد آن همچنان ادامه دارد. مسئولان سازمان بازرسی کل کشور نیز بهطور رسمی اعلام کردهاند که نظارت وزارت جهاد کشاورزی بر این سامانه کافی نبوده و بسیاری از درخواستها بهموقع انجام نمیشود. این مسأله باعث شده که دامداران و مرغداران برای تأمین نهادههای مورد نیاز خود مجبور به خرید از بازار آزاد با قیمتهای بسیار بالاتر شوند که به تبع آن قیمت محصولات دامی افزایش چشمگیری خواهد داشت.
واردات نهادهها؛ انحصار یا رانت؟
یکی از مشکلات اصلی در تأمین نهادههای دامی، انحصار در واردات این کالاهاست. این موضوع باعث شده که چند شرکت محدود کنترل واردات نهادهها را در دست بگیرند و رانتهایی در این بخش شکل بگیرد زیرا که اختلاف نرخ ارز ترجیحی با بازار آزاد بسیار زیاد است و همین مسئله رانتی را برای واردکنندگان ایجاد کرده است و وزارت جهاد کشاورزی به جای انجام رسالتهای خود عملا به یک وزارتخانه برای توزیع رانت تبدیل شده است.
نبود نظارت کافی بر واردات نهادههای دامی باعث شده است که تولیدکنندگان محصولات دامی به اجبار نهادههای مورد نیاز خود را با قیمتهای بالاتر از بازار آزاد تهیه کنند. این روند نهتنها فشار اقتصادی بر تولیدکنندگان را افزایش داده، بلکه باعث بالا رفتن قیمت محصولات پروتئینی مانند گوشت و مرغ شده است.
ناتوانی وزارت جهاد کشاورزی در مدیریت بحران
وزارت جهاد کشاورزی، بهعنوان نهاد متولی در بخش امنیت غذایی بهخوبی از پس مدیریت این بحران برنیامده است. این وزارتخانه در واکنش به مشکلات موجود، وعدههایی برای بهبود وضعیت داده بود اما هنوز هیچ تغییر ملموسی در فرآیندهای اجرایی مشاهده نمیشود. از جمله مشکلاتی که وزارت جهاد کشاورزی در حل آنها ناکام مانده، اصلاح سامانه بازارگاه و نظارت مؤثر بر توزیع نهادههاست.
بحران نهادههای دامی تنها برای تولیدکنندگان مشکلساز نبوده، بلکه بر قیمتها و دسترسی مصرفکنندگان به مواد غذایی نیز تأثیر مستقیم گذاشته است. افزایش قیمت محصولات پروتئینی همچون گوشت و مرغ، بهویژه برای اقشار کمدرآمد، شرایط سختی ایجاد کرده است. دامداران و مرغداران که پیش از این نیز با مشکلات اقتصادی مواجه بودند، حالا به دلیل افزایش هزینهها و عدم تأمین بهموقع نهادهها، توان ادامه فعالیتهای خود را از دست میدهند.
بحران نهادههای دامی و ناکارآمدیهای وزارت جهاد کشاورزی در حل این مشکلات، به یک نقطه بحرانی رسیده است و اکنون زمزمههای در وزارت جهاد کشاورزی از استعفا نوری قزلجه به گوش میرسد؛ هر چند اگر جناب وزیر استعفا نیز ندهد، مجلس شورای اسلامی وی را در اول صف استیضاح قرار خواهد داد. تصمیم گیری سریع دولت برای تعیین تکلیف وزارتخانه استراتژیک جهاد کشاورزی و اتخاذ سیاستهای درست تامینی و توزیع میتواند دامنه این بحران را متوقف کند تا بیش از این سفره مردم تحت تاثیر ناکارآمدی وزارت جهاد کشاورزی قرار نگیرد.