به گزارش شورای روابط خارجی ایلات متحده (CFR) تصمیم تازه دولت دونالد ترامپ برای صدور مجوز فروش تراشههای پیشرفته هوش مصنوعی انویدیا به چین، موجی از واکنشها و نگرانیهای کارشناسان حوزه امنیت ملی و فناوری را برانگیخته است؛ تصمیمی که به باور تحلیلگران شورای روابط خارجی آمریکا میتواند دستاوردهای چندساله واشنگتن در مهار پیشرفت فناورانه پکن را تضعیف کند و رقابت استراتژیک دو کشور را وارد مرحلهای جدید و پیچیدهتر سازد. بر اساس اعلام کاخ سفید، انویدیا اجازه خواهد داشت تراشه H200 را – که یکی از عناصر حیاتی برای توسعه مدلهای پیشرفته هوش مصنوعی است – به مشتریان «تأییدشده» در چین بفروشد. ترامپ گفته است که ۲۵ درصد درآمد این فروشها به عنوان مالیات به دولت آمریکا بازخواهد گشت، اما کارشناسان هشدار میدهند پیامدهای این اقدام بسیار فراتر از سود اقتصادی کوتاهمدت است.
مایکل هوروویتز، تحلیلگر ارشد فناوری در شورای روابط خارجی، این سیاست را چرخشی آشکار در رویکرد امنیت ملی آمریکا میداند؛ چرخشی که برخلاف تلاشهای دولت بایدن برای محدودسازی توان چین در حوزه هوش مصنوعی، فضای تقویت فناوریهای پیشرفته را دوباره برای پکن باز میکند. او تأکید میکند که کمبود تراشههای انویدیا مهمترین مانع توسعه مدلهای پیشرفته هوش مصنوعی در چین بوده و اکنون با این تصمیم، پکن در موقعیتی قرار میگیرد که بتواند زیرساختهای پردازشی رقابتی با شرکتهای آمریکایی ایجاد کند. کارشناسان معتقدند این خطر وجود دارد که چین از این تراشهها نه تنها در توسعه هوش مصنوعی غیرنظامی، بلکه در ارتقای تواناییهای نظامی و احتمالی سناریوهای مرتبط با تایوان نیز استفاده کند. در عین حال، احتمال دارد پکن به محض دریافت امتیاز، تقاضا برای تراشههای پیشرفتهتر مانند Blackwell را افزایش دهد و فشار بیشتری بر واشنگتن وارد کند.
کریس مکگوایر، پژوهشگر حوزه فناوریهای نوظهور، با اشاره به اینکه سختافزار پیشرفته تنها حوزهای است که آمریکا هنوز در آن بر چین برتری دارد، هشدار میدهد که لغو کنترلهای صادراتی عملاً این مزیت را تضعیف میکند. او توضیح میدهد که حتی تراشهای مانند H200 – که آخرین نسل محصولات انویدیا محسوب نمیشود – چندین برابر قویتر از بهترین تراشههای در دسترس چین است و میتواند شکاف فناورانه دو کشور را به سرعت کاهش دهد. اگر صادرات این تراشه به سطح گستردهتری برسد، چین قادر خواهد بود مراکز داده عظیمی بسازد که زیرساختهای جهانی هوش مصنوعی آمریکا را به چالش میکشد و حتی یک «کمربند و جاده هوش مصنوعی» ایجاد کند. مکگوایر این وضعیت را تناقضآمیز میداند: در حالی که دولت ترامپ با تعرفهها برای بازگرداندن تولید به داخل آمریکا تلاش میکند، با آزادسازی تراشهها عملاً به چین برای توسعه «کارخانههای آینده» قدرت میبخشد.
زونگیوان زوئی لیو، کارشناس ارشد مطالعات چین، این تصمیم را عقبگردی آشکار نسبت به سیاستهای سختگیرانهای میداند که دولت آمریکا طی نزدیک به یک دهه با هدف محدود کردن فناوری چین دنبال کرده بود. او میگوید ایالات متحده با اعمال و سپس کاهش این محدودیتها، عملاً به چین فرصت داده است که هم آسیبپذیریهای خود را بشناسد و هم مسیر خودکفایی فناوری را سرعت ببخشد. از نگاه این پژوهشگر، چین تراشههای آمریکایی را برای وابستگی طولانیمدت نمیخواهد؛ آنها میخرند تا یاد بگیرند و بعد خودشان بسازند. به باور او، این تصمیم نه تنها ابزار فشار آمریکا را ضعیفتر میکند، بلکه به پکن نشان میدهد واشنگتن تحت فشار سیاسی یا اقتصادی عقبنشینی خواهد کرد. در چارچوب رقابت استراتژیک فعلی – که بیشتر به رویارویی بلندمدت شباهت دارد تا همکاری – چنین پیامهایی میتواند اعتماد هر دو طرف را بیش از گذشته تخریب کند و مسیر اقدامات تلافیجویانه را هموار سازد.
بهطور کلی، کارشناسان شورای روابط خارجی معتقدند اقدام اخیر دولت ترامپ، مسیر کنترل صادرات فناوری را که زمانی ستون اصلی سیاست مهار چین بود، سست میکند. پکن با دسترسی دوباره به سختافزارهای پیشرفته، نه تنها ظرفیت توسعه مدلهای هوش مصنوعی را افزایش میدهد، بلکه به هدف بزرگتر خود یعنی استقلال فناورانه نیز نزدیکتر میشود؛ هدفی که چین معتقد است نه تحریمها و نه فشارهای آمریکا قادر به متوقف کردن آن نیستند. در این شرایط، رقابت واشنگتن و پکن ممکن است نه با پیروزی قاطع یک طرف، بلکه با دورهای طولانی از تشدید، سازگاری و تقابل پایدار ادامه یابد.