در حالی که تصور عمومی از بلکفرایدی یا همان جمعه سیاه، رقابت فروشگاههای آنلاین برای ارائه تخفیفهای واقعی است، گزارشها و تحلیلهای اخیر نشان میدهد بزرگترین سود «اسنپمارکت» و «دیجیکالا» نه از فروش محصولات، بلکه از «انفجار کلیک» و افزایش بازدید صفحات بوده است. اعلام قیمتهای غیرواقعی و تخفیفهای تورمی، میلیونها کاربر را به صفحات این فروشگاهها کشاند؛ رفتاری که عملاً فروش را افزایش نداد اما جایگاه این پلتفرمها را در سرچ گوگل به طرز قابل توجهی بالا برد.
این افزایش ترافیک ساختگی، به گفته برخی متخصصان، سود پنهانی و غیرمستقیم برای این وبسایتها ایجاد کرده است. هر ۱۰۰ هزار کلیک در اسنپمارکت یا دیجیکالا معادل ۲۰۰ تا ۵۰۰ میلیون تومان ارزش تبلیغاتی و برندینگ دارد. وقتی یک سایت در نتایج گوگل صعود کرده و بالا میرود، سهم بیشتری از تبلیغات به دست میآورد؛ بنابراین حتی اگر فروش واقعی کم باشد، کلیکهای مصنوعی درآمدی چند برابری و حتی نجومی تولید میکنند.
براساس ارقام منتشر شده، تخمین زده میشود که در جریان جمعه سیاه (بلکفرایدی)، مجموع کلیک این سایتها بین ۴۰ تا ۵۰ میلیون بوده است؛ عددی که در صورت ضرب در میانگین ارزش هر یک میلیون کلیک حدود ۳ میلیارد تومان، سودی نجومی و هزاران میلیارد تومانی ایجاد میکند. چنین سود هنگفتی نه تنها از فروش کالا به دست نیامده، بلکه حاصل یک «تبلیغات غیرمستقیم» و موجسواری بر هیجان مردم بوده است؛ هیجانی که با وعده تخفیفهای دروغ، ساختگی و کاملا غیرواقعی شعلهور شده است.
در این میان، پرسش اصلی متوجه نهادهای نظارتی است. چگونه چند پلتفرم بزرگ میتوانند با انتشار قیمتهای غیرواقعی و ایجاد ترافیک غیرواقعی و فریبنده، چنین حجم از سود غیرمستقیم را بدون پاسخگویی به دست آورند، اما در مقابل، تعزیرات همچنان مشغول مغازههای کوچک دهمتری است. نابرابری در برخورد با تخلفهای اقتصادی، نه تنها اعتماد عمومی را پایین میآورد بلکه انحصار پلتفرمهای بزرگ را تقویت میکند؛ پلتفرمهایی که اینگونه و با فریب مردم از چنین موضوعاتی به همین راحتی سودهای هنگفت و نجومی به جیب میزنند.
حال آشکار میشود چه کسانی و با چه اهدافی رویدادهای بی اصالت مانند بلکفرایدی، ولنتاین، هالووین و… را _که هیچ ریشهای در فرهنگ و هویت ملی و دینی ما ندارد_ وارد کشور کرده و در میان مردم تبلیغ میکنند. /نوبنیاد