یمن طی ماههای اخیر معادلهای را در برابر عربستان شکل داده که در آن حتی یک تجاوز محدود نیز میتواند برای ریاض هزینهای سنگین و فوری به همراه داشته باشد. تا جایی که انصارالله اعلام کرده است در واکنش به تنها یک مورد نقض حریم هوایی یمن از سوی پهپادهای سعودی، پالایشگاه آرامکو در جیزان را هدف قرار داده است. این تحول نشان میدهد صنعا در حال تثبیت قاعدهای تازه است که هر تجاوز، پاسخ و هر ماجراجویی، هزینهای مستقیم برای عمق اقتصادی عربستان خواهد داشت.
آنچه امروز در جنوب شبهجزیره عربستان رخ میدهد، نشانه تغییر یک معادله امنیتی است. یمن تلاش کرده است قاعدهای جدید را به طرف مقابل بفهماند. اینکه دیگر قرار نیست نقض حمله به خاک این کشور و حتی نقض حریم هوایی بدون پاسخ بماند.
در تازهترین نمونه، یحیی سریع، سخنگوی نیروهای مسلح یمن، اعلام کرد نیروهای این کشور در واکنش به نقض حریم هوایی استانهای صعده و حجه توسط پهپادهای سعودی، پالایشگاه آرامکو در جیزان را با یک فروند پهپاد هدف قرار دادهاند.
اهمیت این حمله در نسبت میان اقدام و پاسخ است. از نگاه صنعا، یک اقدام محدود سعودی نیز دیگر اقدامی کمهزینه محسوب نمیشود. چراکه پاسخ میتواند مستقیماً متوجه تأسیسات اقتصادی و انرژی عربستان شود.
پالایشگاه جیزان با ظرفیت پالایش حدود ۴۰۰ هزار بشکه نفت خام در روز، یکی از تأسیسات مهم انرژی عربستان است. تاسیساتی که انفجار در آن شاید چشم شیوخ عربستانی را باز کند و هزینههای تبعیت از آمریکا که با ائتلاف انگلیس و فرانسه نیز نتوانست در مقابل یمن کاری از پیش ببرد را برای آنها روشن سازد.
باید یادآور شد که دولت ترامپ در سال ۲۰۲۵ عملیات گستردهای را علیه یمن آغاز کرد و آمریکا با ائتلاف انگلیس و فرانسه برای درهم شکستن توان انصارالله دست به بمبارانهای چند هفتهای زد. با این حال، در نهایت ترامپ از توقف عملیات خبر داد و آتشبس شکل گرفت. تجربهای که برای صنعا به یک سابقه مهم تبدیل شد؛ حتی فشار نظامی مستقیم واشنگتن نیز به تسلیم یمن منجر نشد.
اکنون همین یمن، در برابر عربستان نیز تلاش میکند همان منطق را اجرا کند. یعنی تبدیل هرگونه فشار نظامی به هزینهای متقابل و جلوگیری از شکلگیری این تصور که خاک یمن میدان بیهزینه عملیات دیگران است.
در چنین شرایطی، عربستان باید پیش از ورود به هر ماجراجویی تازه، یک سؤال ساده را از خود بپرسد که آیا افزایش فشار بر یمن واقعاً امنیت بیشتری برای سعودی ایجاد خواهد کرد یا تنها دامنه پاسخها را گسترش خواهد داد؟
اینجا همان جایی است که باید درباره توافق مکه نیز با احتیاط برخورد کرد. اگر قرار بود صرف امضای توافقات دفاعی، تهدیدات امنیتی را از میان ببرد، تجربه پیمان دفاعی عربستان و پاکستان باید پیش از هر چیز نتیجه خود را نشان میداد. اما در میدان یمن، حتی پس از آن توافق نیز نشانهای از ورود مؤثر پاکستان به رویارویی مستقیم با انصارالله دیده نشد.
عربستان نباید تصور کند امضای یک توافق روی کاغذ میتواند معادله میدانی یمن را تغییر دهد. واقعیت میدان، چیز دیگری میگوید. یمن پس از توافق مکه حتی هزینه تجاوز تا حدی بالا برده است که تنها حضور یک پهپاد عربستانی در حریم هوایی این کشور هزینه هنگفتی را برای عربستان ایجاد کرد. این موضوع پیام مهمی را به اعضای این ائتلاف و به خصوص شیوخ عربستان مخابره میکند.
صنعا نشان داد که برای پاسخدادن منتظر حملهای گسترده نمیماند. یعنی آنچه ریاض زمانی یک اقدام محدود و کمهزینه تصور میکرد، اکنون میتواند با یک پاسخ دقیق، مستقیماً امنیت انرژی و شریان اقتصادی عربستان را نشانه برود. یمن با ساختن چنین معادلهای، ابتکار عمل را از مهاجم گرفته و هزینه هر ماجراجویی تازه را پیشاپیش به ریاض گوشزد کرده است.
عربستان بهتر است پیش از آنکه جیزان و آرامکو تنها آغاز پاسخهای یمن باشند، از آزمودن دوباره قدرتی که پیشتر هزینههای سنگینی به بازیگران بزرگتر تحمیل کرده است، پرهیز کند.