بازدارندگی اتمی؛ معیار شکست تل‌آویو

اسرائیل پس از جنگ اخیر تلاش کرد با برجسته کردن موفقیت‌های اطلاعاتی، ترورها و حملات نظامی، به دروغ تصویری از پیروزی خود ارائه دهد. اما مرور ارزیابی‌های منتشرشده در داخل محافل امنیتی این رژیم، روایت دیگری را آشکار می‌کند. دنی سیترینوویچ، رئیس اسبق حوزه ایران در سازمان اطلاعاتی ارتش اسرائیل (آمان) و کارشناس ارشد امور ایران در اندیشکده امنیت ملی اسرائیل، ناخواسته مهم‌ترین معیار پیروزی و شکست را بیان کرده است؛ از نگاه او، اگر ایران همچنان توان و اراده رسیدن به بازدارندگی اتمی را حفظ کرده باشد، اسرائیل به هدف اصلی خود نرسیده است. همین اعتراف، مهم‌ترین پیام راهبردی برای آینده نیز به شمار می‌رود.
سیترینوویچ در تحلیل خود به شکافی اشاره می‌کند که سال‌ها در دستگاه امنیتی اسرائیل وجود داشته است؛ شکاف میان برتری اطلاعاتی و عملیاتی با ناتوانی در فهم منطق تصمیم‌گیری جمهوری اسلامی. به اعتقاد او، اسرائیل می‌توانست محل حضور فرماندهان و دانشمندان ایرانی را شناسایی کند، اما در شناخت ساختار قدرت، انگیزه‌ها و محاسبات راهبردی ایران دچار خطا بود. نتیجه چنین خطایی آن شد که عملیات‌های تاکتیکی، هرچند پرهزینه و مؤثر، نتوانستند هدف اصلی جنگ را محقق کنند. این هدف نیز از نگاه خود اسرائیلی‌ها روشن است؛ جلوگیری از آنکه ایران به مرحله‌ای برسد که از بازدارندگی اتمی برخوردار شود. سیترینوویچ تصریح می‌کند که ایران همچنان دانش، زیرساخت، فناوری و ظرفیت لازم برای حرکت به سمت تولید سلاح هسته‌ای را در اختیار دارد و تنها تصمیم سیاسی باقی مانده است. این یعنی از نگاه تل‌آویو حفظ توان ایران برای ایجاد بازدارندگی اتمی است.
همین اعتراف، معیار واقعی پیروزی و شکست را نیز مشخص می‌کند. اگر شکست اسرائیل در آن است که ایران بتواند به بازدارندگی اتمی دست یابد، آنگاه تثبیت پیروزی ایران نیز در تحقق همین بازدارندگی معنا پیدا می‌کند. تجربه چند دهه گذشته نشان داده است که تحریم، خرابکاری، ترور دانشمندان، حملات سایبری و حتی اقدام مستقیم نظامی، هیچ‌یک نتوانسته‌اند تهدید علیه ایران را پایان دهند. علت نیز روشن است؛ تا زمانی که دشمن احتمال موفقیت اقدام نظامی را بالا بداند، انگیزه برای تکرار آن باقی خواهد ماند. تنها عاملی که این محاسبه را به‌طور بنیادین تغییر می‌دهد، بازدارندگی است. تحلیل این کارشناس اسرائیلی تنها به مسئله هسته‌ای محدود نمی‌شود. او اذعان می‌کند که تغییر حکومت در ایران محقق نشد، توان موشکی جمهوری اسلامی همچنان پابرجاست، نقش ایران در تنگه هرمز حفظ شده و حتی بسیاری از کشورهای عربی خلیج فارس، برخلاف انتظار تل‌آویو، از اسرائیل فاصله گرفته‌اند. به بیان دیگر، اسرائیل با وجود برتری اطلاعاتی، فناوری و عملیاتی، نتوانسته واقعیت ژئوپلیتیکی و راهبردی ایران را مطابق اهداف خود تغییر دهد.