روز گذشته مصاحبهای از عباس عراقچی منتشر شد که حاوی نکات بسیار مهمی بود. بررسی و پرداختن کامل به این گفتوگو در چند سطر ممکن نیست، اما در این یادداشت به چند نکته مهم و قابل نقد در اظهارات وزیر امور خارجه میپردازیم.
عباس عراقچی در ابتدای این گفتوگو که با جواد موگویی انجام داده است، گفت دشمن تصور میکرد پس از از دست رفتن سوریه، شهادت سیدحسن نصرالله و اتفاقاتی از این قبیل، ایران بازدارندگی منطقهای خود را از دست داده و به دنبال بازدارندگی هستهای خواهد رفت؛ بنابراین باید به ایران حمله شود تا این امکان از بین برود.
نقدی که به صحبتهای آقای عراقچی وارد است، همینجاست: دستگاه دیپلماسی و دولت ما چرا با اتخاذ تصمیمات غلط، این تصور را برای دشمن ایجاد کردند که ایران تضعیف شده است؟ چه کسانی با طرح گزاره «تله جنگ»، این خطای محاسباتی را در سیستم فکری نظامیان و سیاستمداران ایجاد کردند تا اسرائیل گامبهگام به حمله به ایران نزدیک شود؟ و چرا اقدامات ما نتوانست مانع از دست رفتن بازدارندگی منطقهای ایران شود؟
«عباس عراقچی در ادامه اظهار داشت که دشمن تصمیم خود را برای جنگ گرفته بود و ما تلاش میکردیم با مذاکره مانع از این اقدام شویم.»
اما باید در نظر داشت که ما در جنگ ۱۲ روزه غافلگیر شدیم و در میانه مذاکرات به ایران حمله شد؛ آن هم درست در موقعیتی که از روند مثبت مذاکرات صحبت میشد. بعدها مشخص شد که مذاکرات پوششی برای حمله و غافلگیری ایران بوده است.
ضمن اینکه به یاد داریم رهبر شهید انقلاب در دوره اول ریاستجمهوری ترامپ، هنگامی که ایران را به مذاکره یا جنگ تهدید میکردند، فرمودند: «مذاکره نمیکنیم و جنگ هم نمیشود»؛ که دقیقاً همینطور شد. بنابراین مذاکره مانع جنگ نیست و دیدیم که دو مرتبه در میانه مذاکرات به ایران حمله شد.
از سوی دیگر، عراقچی اذعان میکند که در جلسات به برخی مسئولین اعلام کرده است: «اگر شما فکر میکنید مذاکرات فریب است، مراقب باشید فریب نخورید و غافلگیر نشوید.»
باید از آقای عراقچی پرسید چنانچه این باور واقعاً وجود داشته است، چرا روز شنبه ۹ اسفند چند جلسه مهم در بیت رهبر شهید برگزار شد و به فرموده رهبر معظم انقلاب، رهبر شهید و خانواده ایشان با غافلگیری به شهادت رسیدند؟ چگونه میشود نام این اتفاق را غافلگیری نگذاشت؟
در بخش دیگری از این گفتوگو، عباس عراقچی اذعان میکند که جنگ یا با شکست کامل یکی از طرفین و یا با مذاکره به پایان میرسد و وقتی دست برتر را داریم و توان نابودی کامل آمریکا را نداریم باید با مذاکره جنگ را به پایان برسانیم.
ظاهراً عباس عراقچی تفاوت میان «دست بالاتر در یک مقطع» و «تثبیت قطعی دست بالاتر» را درک نمیکند. وقتی طرف مقابل برای یک جنگ چندروزه آمده بود و پس از چند روز موازنه تغییر کرد و تازه فشار اقتصادی در حال افزایش بر آمریکا و متحدانش بود، با پذیرفتن آتشبس و تفاهمنامه، آمریکا از پرداخت هزینهای هنگفت فرار کرد. چنانکه دیدیم، دوباره به ایران حمله شد؛ چراکه آن دست بالاتر در جنگ تثبیت نشده بود.
اما مهمترین بخش صحبت عراقچی جایی بود که گفت اگر زودتر آتشبس را پذیرفته بودیم، هم دستاوردهایمان را حفظ کرده بودیم و هم برخی زیرساختها، مانند فولاد و عسلویه، را از دست نمیدادیم و حتی علی لاریجانی و اسماعیل خطیب نیز شهید نمیشدند.
این تصور بسیار دردناک همچنان در دستگاه دیپلماسی ایران وجود دارد که پذیرفتن آتشبس از داراییهای ایران حفاظت خواهد کرد. باید از آقای عراقچی پرسید که با این منطق، میبایست پس از آتشبس در جنگ ۱۲ روزه از شهادت رهبر انقلاب جلوگیری میشد. مگر به زعم شما ما پیروز جنگ ۱۲ روزه نشدیم و بهموقع هم آتشبس را نپذیرفتیم؟ پس چرا در جنگ بعدی بلافاصله رهبر انقلاب را از دست دادیم؟
یا مگر با آمریکا تفاهمنامه امضا نکردیم؟ پیش از آنکه یک ماه از عمر تفاهمنامه بگذرد، دست آمریکا مجدداً به خون مردم ما آغشته شد و حتی خیلی راحتتر جنگ زیرساختی را آغاز کردند.
در نهایت آنچه از مصاحبه عراقچی استنباط میشود این است که دستگاه دیپلماسی دولت پزشکیان را حتی سه جنگ طی یکسال نیز بیدار نکرده و موجب عبرت آنها نشده است که این موضوع حتی از جنگهای یکسال اخیر برای کشور خطرناکتر و هزینهسازتر است.
بازی با امنیت ملی بخاطر چند لایک بیشتر
برنامه اینترنتی ماجرای جنگ با اجرای جواد موگویی پس از جنگ 12 روزه نخست در تلویزیون و سپس در شبکههای اجتماعی منتشر شد. نکته قابل توجه در خصوص این برنامه، ارائه گسترده و بیپروای اطلاعات امنیتی و جنگی بود؛ رویکردی که در سری دوم این برنامه هم دنبال شد. در برنامه اخیر ماجرای جنگ که با حضور عباس عراقچی وزیر امور خارجه منتشر شده است، مجددا این آسیب در ابعادی عمیقتر قابل مشاهده است. آنجا که مجری برنامه به صراحت از موقعیت و مکان تونلهای نظامی در تهران و تردد فرماندهان نیروهای مسلح در آن میگوید و حتی وقتی عراقچی از بیان جزئیات این امر استنکاف میورزد، مجری برنامه اطلاعات بیشتری در خصوص تجهیزات قرار داده شده در تونلها خبر میدهد. گفته میشود برنامه ماجرای جنگ توسط عوامل حوزه هنری سازمان تبلیغات تهیه میشود؛ در این صورت هم نیاز به توجیه عوامل برنامه در خصوص محافظت از اطلاعات ضروری تر است و هم نقش دستگاههای مسئول در راستای این مهم پررنگتر خواهد بود.