با وجود رونق نسبی نهضت سالنسازی در سالهای اخیر و افتتاح تدریجی مجتمعهای سینمایی جدید در شهرهای مختلف، آمار رسمی نشان میدهد کشور همچنان از استانداردهای جهانی این صنعت فاصلهای چشمگیر دارد. بر اساس تازهترین آمار، تعداد سالنهای سینمایی کشور هنوز به مرز هزار سالن نرسیده و با احتساب جمعیت نزدیک به ۹۰ میلیون نفری کشور، سرانه سالن سینما در ایران به شکل نگرانکنندهای پایینتر از میانگین جهانی است. این در حالی است که توزیع استانی امکانات سینمایی نیز همچنان با نابرابریهای محسوسی همراه است و برخی استانها با کمترین امکانات نمایش فیلم روبهرو هستند.
آمار رسمی؛ ۳۲۵ سینما و ۹۴۸ سالن در سراسر کشور
بر اساس دادههای منتشرشده، مجموع سینماهای فعال کشور به ۳۲۵ باب رسیده که در مجموع ۹۴۸ سالن نمایش فیلم را در خود جای دادهاند. این سالنها رویهمرفته ۱۶۵ هزار و ۲۰۶ صندلی برای مخاطبان سینما فراهم کردهاند. اگرچه این رقم نسبت به دهههای گذشته رشد قابل توجهی داشته، اما همچنان از مرز نمادین هزار سالن عبور نکرده است؛ عددی که در گفتوگوهای مسئولان سینمایی کشور بارها بهعنوان یک هدف میانمدت مطرح شده بود.
سرانه سالن سینما؛ فاصلهای هشتبرابری با استاندارد جهانی
مقایسه تعداد سالنهای موجود با جمعیت کشور، تصویری روشنتر از عمق کمبود امکانات سینمایی ارائه میدهد. با احتساب جمعیت حدود ۹۰ میلیوننفری ایران، به ازای هر ۹۵ هزار نفر تنها یک سالن سینما وجود دارد. این در حالی است که استاندارد جهانی این صنعت، وجود یک سالن سینما به ازای هر ۱۰ هزار نفر جمعیت را توصیه میکند؛ رقمی که فاصله ایران با آن را بهروشنی نشان میدهد.
بر همین اساس، اگر بخواهیم کشور را با معیارهای جهانی سینما همسنگ کنیم، تعداد سالنهای سینمایی ایران باید به حدود ۹ هزار سالن برسد. مقایسه این رقم با آمار فعلی ۹۴۸ سالن نشان میدهد کشور با کمبودی معادل ۸۹ درصد در حوزه سالنهای سینمایی نسبت به استاندارد جهانی مواجه است؛ کمبودی که میتواند یکی از دلایل اصلی محدود ماندن فروش فیلمهای سینمایی و دسترسی نابرابر مخاطبان به سالنهای نمایش در سراسر کشور باشد.
نابرابری استانی در دسترسی به سینما
بررسی توزیع جغرافیایی سالنهای سینما در کشور نشان میدهد برخورداری از امکانات نمایش فیلم بههیچوجه یکسان نیست. استانهای تهران، خراسان رضوی و اصفهان در رتبه نخست پربرخورداری از سالنهای سینمایی قرار دارند و بخش عمدهای از سالنها و صندلیهای موجود کشور را در خود جای دادهاند. در مقابل، استانهای ایلام، زنجان و بوشهر در پایینترین رتبههای برخورداری از امکانات سینمایی قرار گرفتهاند؛ وضعیتی که بار دیگر موضوع توسعه نامتوازن زیرساختهای فرهنگی و هنری در استانهای کمبرخوردار کشور را به میان میآورد.
کارشناسان این حوزه معتقدند تداوم این روند، بدون برنامهریزی هدفمند برای توسعه سالنسازی در استانهای محروم، میتواند شکاف موجود میان مرکز و پیرامون را در دسترسی به فضاهای فرهنگی عمیقتر کند و لازم است در کنار افزایش کمی سالنها، توزیع عادلانهتری از این امکانات در سطح کشور صورت گیرد.
چشمانداز آینده؛ نیاز به مشارکت بخش خصوصی
بسیاری از فعالان صنعت سینما معتقدند بدون تسهیل ورود سرمایهگذاران خصوصی، دستیابی به استاندارد جهانی سالن سینما در کوتاهمدت دور از دسترس خواهد بود. هزینه بالای احداث و تجهیز سالنهای مدرن نمایش فیلم، بازگشت کند سرمایه در برخی شهرهای کوچک و نبود مشوقهای کافی مالیاتی و بانکی، از جمله موانعی است که سرمایهگذاران بخش خصوصی در مسیر ساخت سالنهای جدید با آن مواجهاند. از سوی دیگر، تمرکز بیشتر سرمایهگذاریها در کلانشهرها همچنان نابرابری موجود میان استانهای برخوردار و کمبرخوردار را تشدید میکند. به باور کارشناسان، اتخاذ سیاستهای تشویقی هدفمند برای احداث سالنهای سینما در شهرستانها و استانهای محروم، همراه با اصلاح فرآیندهای صدور مجوز، میتواند نقشی تعیینکننده در کاهش این فاصله ایفا کند. بدون چنین اقداماتی، به نظر میرسد رسیدن به سرانه استاندارد جهانی سالن سینما همچنان یک هدف دور از انتظار برای صنعت سینمای کشور باقی خواهد ماند.