به گزارش گروه اقتصادی روزنامه نوبنیاد؛ اعمال محدودیتهای برق برای صنایع فولادی . بخش کشاورزی از اواخر هفته گذشته، تناقض دیگری از وعدههای دولت را نشان داد. در حالی که مسعود پزشکیان رئیسجمهور طی ماههای گذشته بارها بر جلوگیری از قطع برق صنایع تأکید کرده و قول داده بود برق واحدهای تولیدی در تابستان قطع نخواهد شد. اما اکنون واحدهای فولادی کشور با محدودیت در تامین برق روبهرو شدهاند؛ محدودیتهایی که به گفته فعالان این حوزه، میتواند زنجیره تولید، صادرات و اشتغال کشور را تحت تأثیر قرار دهد.
نخستین نشانههای آغاز محدودیتهای برقی، با انتشار خبر اعمال محدودیت در برخی کارخانههای فولادی در سامانه کدال نمایان شد. در همین راستا مدیرعامل یکی از شرکتهای فولادی در بورس اعلام کرد که «با توجه با نامه شرکت برق منطقهای یزد، از ۱۹ اردیبهشتماه امسال محدودیت ۴۰ درصدی مصرف برق در این کارخانه فولادی اعمال شده است.» این در حالی است که صنعت فولاد یکی از مهمترین پیشرانهای اقتصاد ایران است و سهم قابل توجهی در صادرات غیرنفتی، ارزآوری و اشتغال دارد. بسیاری از کارشناسان معتقدند هرگونه اختلال در تأمین انرژی این صنعت، بهطور مستقیم بر بازار داخلی، قیمتها و حتی پروژههای عمرانی و ساختمانی اثرگذار خواهد بود. تناقض اصلی اما آنجاست که این محدودیتها دقیقاً برخلاف وعدههای صریح دولت اعمال شده است.
مسعود پزشکیان، رئیسجمهور، در بهمن سال گذشته و در نشست با رؤسای انجمنهای تولیدی و صنعتی کشور تأکید کرده بود که «تمام تمرکز و تلاش دولت این است که برق تولیدیها در تابستان قطع نشود». پزشکیان بار دیگر در ۱۶ اردیبهشت امسال و در نشست با نمایندگان اصناف و بازاریان کشور نیز بر همین موضع تأکید کرد و گفت: «اولویت قطعی دولت، جلوگیری از قطع برق و گاز واحدهای تولیدی است.» رئیسجمهور حتی تصریح کرده بود که دولت تلاش میکند با کنترل مصرف خانگی و اداری، انرژی لازم برای استمرار فعالیت بخش تولید را تأمین کند.
آرش نجفی، رئیس کمیسیون انرژی اتاق بازرگانی ایران، نیز چند روز پیش با اشاره به گزارش توانیر درباره کسری ۱۲ هزار مگاواتی برق در زمان اوج مصرف، گفت: رئیسجمهور در اتاق بازرگانی دستور داده بود که «به هیچ عنوان برق صنعت قطع نشود». این اظهارات بیش از پیش شکاف میان سیاستهای اعلامی دولت و وضعیت اجرایی در صنعت برق را آشکار میکند.
قطع برق فولادیها از هفته گذشته
با این حال، کمتر از یک ماه پس از این اظهارات، صنایع فولادی با محدودیتهای گسترده برق روبهرو شدند؛ اتفاقی که واکنش تند وزارت صنعت، معدن و تجارت را به دنبال داشت. محمود سمیعینژاد، معاون وزیر صنعت، معدن و تجارت و رئیس هیأت عامل سازمان نوسازی معادن و صنایع معدنی ایران (ایمیدرو) روز گذشته با انتقاد از وزارت نیرو گفت: از ۱۴ خرداد ماه (اواخر هفته گذشته) برق بسیاری از واحدهای زنجیره فولاد کشور با محدودیت مواجه شده است در حالی که رئیسجمهور و مجموعه دولت بارها بر ضرورت حفظ تولید و جلوگیری از قطع انرژی صنایع کلیدی تأکید کرده بودند. او هشدار داد که ادامه این روند میتواند تبعات سنگینی برای اقتصاد کشور به همراه داشته باشد. توقف یا کاهش فعالیت واحدهای فولادی تنها محدود به کاهش تولید شمش و محصولات نهایی نیست، بلکه کل زنجیره از معادن سنگآهن تا حملونقل و صنایع پاییندستی را تحت تأثیر قرار میدهد.
معاون وزیر صمت تأکید کرد: این محدودیتها موجب افزایش قیمت محصولات فولادی، کاهش صادرات، افت ارزآوری و حتی بیکاری کارگران در صنایع پاییندستی خواهد شد. سمیعینژاد همچنین خواستار پاسخگویی وزارت نیرو شد و تأکید کرد که در شرایط کنونی کشور و در دوره بازسازی خسارتهای ناشی از جنگ رمضان، تصمیماتی که منجر به توقف خطوط تولید صنایع راهبردی شود، قابل قبول نیست و لازم است هرچه سریعتر راهکارهای عملی برای تامین پایدار برق صنایع اتخاذ شود.
قطع برق کشاورزی و صنایع
عبدالحسن همتی، عضو کمیسیون انرژی مجلس نیز تأیید کرد که اعمال محدودیت برق در بخش مولد کشور آغاز شده است. او با بیان اینکه هنوز برنامهای برای اعمال خاموشیها و محدودیت در بخش خانگی برای تابستان امسال وجود ندارد، گفت: اعمال محدودیت و قطع برق در بخش کشاورزی و صنایع شروع شده است. همتی با تاکید بر اینکه هرچه مردم در بخش خانگی بیشتر صرفهجویی کنند، امکان تأمین برق بیشتر برای بخش مولد کشور وجود دارد، تاکید کرد: این ورند به اشتغال پایدار و رونق اقتصاد منجر خواهد شد؛ در صورت عدم صرفهجویی در بخش خانگی، امکان اعمال محدودیت و خاموشی برای بخش خانگی نیز در اوج پیک تابستان وجود دارد.
مصرف برق ۷ درصد کم شد
در سوی دیگر ماجرا، وزارت نیرو همچنان بر بهبود وضعیت شبکه برق تأکید دارد. مصطفی رجبی مشهدی، معاون برق و انرژی وزارت نیرو و سخنگوی صنعت برق، روز گذشته اعلام کرد که ظرفیت منصوبه نیروگاهی کشور به ۱۰۰ هزار مگاوات رسیده و امسال نسبت به سال گذشته وضعیت صنعت برق بهتر است. او از کاهش ۷ درصدی مصرف برق نسبت به سال گذشته خبر داد و گفت: تاکنون هیچ برنامهای برای اعمال محدودیت در بخش خانگی وجود ندارد. رجبی مشهدی همچنین اعلام کرد که امسال ۲۴ درصد بیشتر از سال گذشته برق به فولادیها تحویل داده شده است. او تأکید کرد در صورت همکاری مردم و کاهش ۱۰ تا ۱۵ درصدی مصرف خانگی، نگرانیها درباره خاموشیهای تابستانی برطرف خواهد شد. سخنگوی صنعت برق با بیان اینکه میزان مصرف بخش خانگی در اوج تابستان حدود ۴۵ درصد از کل مصرف برق کشور را به خود اختصاص میدهد، گفت: در دوران جنگ بیش از ۷ هزار مگاوات نیروگاه دچار آسیب جدی شدند که ۲۵۰۰ مگاوات آن به مدار بازگشته و در حال حاضر حدود 4 هزارمگاوات دیگر در فرآیند بازسازی هستند که طبق زمانبندی، بهزودی به چرخه تولید خواهند پیوست.
اما پرسش اصلی اینجاست که اگر مصرف برق کاهش یافته و ظرفیت تولید نیز افزایش پیدا کرده، چرا صنایع فولادی دوباره با محدودیت روبهرو شدهاند؟ کارشناسان میگویند کاهش مصرف برق بیش از آنکه حاصل بهبود بهرهوری یا توسعه زیرساختها باشد، ناشی از رکود فعالیتهای تولیدی است. واقعیت آن است که صنعت فولاد به دلیل انرژیبر بودن، نخستین قربانی ناترازی برق در فصل گرم شده؛ این در حالی است که هنوز گرمای هوا شدت پیدا نکرده و در نیمه خردادماه قرار داریم. با این حال هر بار که محدودیت برق اعمال میشود، خطوط تولید یا متوقف میشوند یا با ظرفیت پایین ادامه فعالیت میدهند؛ اتفاقی که نهتنها هزینه تولید را افزایش میدهد، بلکه صادرات و بازار داخلی را نیز تحت فشار قرار میدهد. بسیاری از فعالان این حوزه معتقدند ادامه چنین روندی میتواند بخشی از بازارهای صادراتی ایران را در اختیار رقبا قرار دهد.
زنگ خطر خاموشی در آستانه تابستان
محدودیت در تامین برق صنایع در حالی آغاز شده که هنوز اوج گرمای تابستان و زمان پیک مصرف آغاز نشده است. این مسئله نگرانیها درباره ماههای آینده را دوچندان کرده؛ چراکه اگر در ابتدای فصل گرم محدودیتها آغاز شده، مشخص نیست شبکه برق کشور در اوج مصرف تابستان چگونه قادر به تأمین همزمان برق خانگی و صنعتی خواهد بود. به نظر میرسد بدون اصلاحات اساسی در زیرساختهای انرژی، توسعه واقعی نیروگاهها و مدیریت پایدار مصرف، بحران خاموشی صنایع همچنان بهعنوان یکی از جدیترین موانع تولید و رشد اقتصادی کشور باقی خواهد ماند.