به گزارش گروه اقتصادی روزنامه نوبنیاد؛ وابستگی اقتصاد ایران به درهم امارات یکی از چالشهای مهم در تجارت خارجی و نظام ارزی کشور است. بخش قابلتوجهی از مبادلات مالی ایران، از مسیر امارات و با استفاده از درهم انجام میشود. این وابستگی باعث میشود هرگونه محدودیت بانکی، فشار سیاسی یا تغییر سیاستهای امارات، مستقیماً بر جریان تجارت اثر بگذارد. حالا وزیر اقتصاد دولت سیزدهم میگوید: کوتاهی سیاستگذاران باعث وابستگی اطلاعات ارزی کشور به امارات شد، ولی امکان جایگزینی وجود دارد.
سید احسان خاندوزی در برنامه تلویزیونی شبکه خبر گفت: نقش امارات این بود که از طریق تشویق شرکتهای پوششی، صرافیهای ایرانی و حتی دو بانک ملی و صادرات، به نقطه تمرکز اطلاعات مالی و تجاری ایران تبدیل شود. این موضوع ناشی از کوتاهی سیاستگذاران ما در ایجاد چنین وابستگیای بود که البته حتماً میتوان آن را از بین برد. او افزود: طبق اطلاعات موجود، در حال حاضر بانک ملی ایران ۷ شعبه و بانک صادرات ۸ شعبه فعال در امارات دارند. چند روز پیش، وزیر خزانهداری آمریکا، اسکات بسنت، در گفتوگو با فاکسنیوز افشا کرد که کشورهای حاشیه خلیج فارس سخاوتمندانه جزئیات اطلاعات مالی را در اختیار آمریکا قرار داده و اجازه دادهاند آمریکا داراییهای ایران را مسدود کند. این اولین بار نیست که امارات برای فشار بر ایران از فرصت حضور مالی ایران در این کشور سوءاستفاده میکند.
وزیر اسبق اقتصاد بیان کرد: اماراتیها یکی، دو سال قبل، یکی از مقامات بانکی ایران در حوزه تسویه ارزی را دستگیر و چند ماه حبس کردند. سال ۹۸ نیز صرافان درهمکار ایران را در یک شب دستگیر کردند و سال ۹۷ نیز، یک ماه بعد از خروج ترامپ از برجام، دو حساب درهمی ایران را بهشدت محدود کردند تا «به ایران فشار ارزی وارد کنند.
وی ادامه داد: مسیرهای جایگزین برای تأمین ارز از طریق چین و روسیه وجود دارد. روشهای تهاتری هم برای این جایگزینیها وجود دارد. اگر این اتفاق بیفتد، میتوانیم یکی از مهمترین چرخشهای اقتصادی بیست یا سی سال گذشته را انجام دهیم. وزیر اقتصاد دولت سیزدهم تاکید کرد: در این تأخیرِ تغییر رویکرد، خسارت زیادی خوردیم که آخرین مورد آن این بود که دولت مجبور شد در اواخر سال میلادی گذشته سیاستهای ارزی خود را تغییر دهد و این موضوع در اغتشاشات دیماه هم تأثیر داشت. اگر میتوانستیم دلارهای بلوکهشده ایران را در شرکتهای پوششی امارات وارد کشور کنیم، آنوقت شاید آن اتفاقات رخ نمیداد.
خاندوزی گفت: امروز طرف اماراتی و در واقع آمریکا باید علائم جدی چرخش ایران را ببیند و نباید مسیر عادی سابق تجارت با امارات را ادامه دهیم. اینکه ما همچنان در حال تجارت از مسیرهای قبلی باشیم، یا متأسفانه کسانی در کشور بگویند: “به شرایط قبل از جنگ بازمیگردیم”، با این شرایط نمیتوانیم توقع داشته باشیم وارد همکاری با شرکای آسیایی خود شویم. او تأکید کرد: از شما نمیپذیرند که شعار مرگ بر آمریکا بدهید، اما به درهم و کشوری که کاملاً تحت کنترل خزانهداری آمریکاست، وابسته باشید.
علیرضا پیمانپاک، رئیس اسبق سازمان توسعه تجارت، میگوید: به دو دلیل این وابستگی ایجاد شد؛ اول اینکه تجار به این مسیر عادت کرده بودند و دوم اینکه به دلیل چندنرخی بودن ارز در ایران، برخی تجار با تغییر مبدأ واردات و دریافت ارز بیشتر سود میبردند. به همین دلیل حاضر نبودند از این مسیر دل بکنند.
طبق بررسیها، در حال حاضر ایران در حوزه لجستیک میتواند با استفاده از کریدورهای جایگزین مانند مسیرهای شمالی، مسیر ترکیه و بهرهگیری از مسیر ریلی چین، وابستگی به امارات را کاهش دهد. در حوزه ارزی نیز میتوان از طریق اتصال به شبکه پرداخت چین، استفاده از ظرفیت کشورهایی مانند عمان و ترکیه که وابستگی کمتری به آمریکا دارند برای تغییر مبدأ کالا و خرید مستقیم، و همچنین استفاده از شیوه تهاتر، این وابستگی را کاهش داد.