به گزارش گروه اقتصادی روزنامه نوبنیاد؛ جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران، یکی از حساسترین شریانهای اقتصاد جهانی را به کانون بحران بازگردانده است. تنگه هرمز، گذرگاهی باریک اما حیاتی است که بخش قابلتوجهی از انرژی و تجارت جهان از آن عبور میکند. اختلال طولانیمدت در این مسیر، حالا نهتنها بازارهای نفت و گاز، بلکه زندگی روزمره مردم در نقاط مختلف دنیا را نیز تحت تأثیر قرار داده است. افزایش هزینه انرژی، بیمه نفتکشها و حملونقل دریایی، قیمت مواد اولیه را بالا برده است. با این حال، بیشترین جهش تورمی در بهار ۲۰۲۶ مربوط به انرژی و نفت پس از تنشهای خاورمیانه بوده است.
تبعات اقتصادی جنگ خودسرانه آمریکا علیه ایران برای دنیا و بهویژه اقتصادهای بزرگ، بهمرور در حال نمایان شدن است. هر روز که میگذرد، آمارهای جدیدی از آسیبهای ناشی از جنگ رمضان بر پیکر اقتصاد کشورهای مختلف منتشر میشود. در تازهترین مورد، نرخ تورم سالانه ایالات متحده در آوریل ۲۰۲۶ (ماه گذشته) به ۳.۸ درصد رسید که بالاترین میزان از ماه مه ۲۰۲۳ تاکنون است و در مقایسه با ۳.۳ درصد در ماه مارس، همچنان روندی صعودی دارد. این رقم بالاتر از پیشبینی ۳.۷ درصدی بود، زیرا شوک نفتی ناشی از جنگ با ایران همچنان قیمتها را افزایش میدهد.
هزینههای انرژی در ماه آوریل ۱۷.۹ درصد افزایش یافت که بیشتر به دلیل افزایش ۲۸.۴ درصدی بنزین و ۵۴.۳ درصدی نفت کوره در این ماه بوده است. همچنین نرخ تورم برای مسکن ۳.۳ درصد و غذا ۲.۳ درصد افزایش یافت. در مقایسه با ماه قبل از آن (مارس)، شاخص قیمت مصرفکننده ۰.۶ درصد افزایش یافت که نسبت به افزایش ۰.۹ درصدی ثبتشده در ماه مارس که بزرگترین افزایش ماهانه از ژوئن ۲۰۲۲ بود، کاهش یافته و مطابق با پیشبینیها بوده است. نرخ تورم پایه نیز افزایش یافت، البته با سرعتی ملایمتر، و به ۲.۸ درصد نسبت به سال گذشته رسید که بالاترین سطح از ماه سپتامبر تاکنون است؛ در حالی که این رقم در ماه مارس ۲.۶ درصد بود و بالاتر از پیشبینی ۲.۷ درصدی قرار گرفت. بهصورت ماهانه، قیمتهای پایه مصرفکننده ۰.۴ درصد افزایش یافت که نسبت به ۰.۲ درصد در هر دو ماه فوریه و مارس و نیز پیشبینی ۰.۳ درصدی، افزایش بیشتری نشان میدهد.
جهش تورمی در چهار اقتصاد بزرگ اروپا
در اروپا هم اوضاع رو به وخامت گذاشته است. نرخ تورم منطقه یورو که در فوریه امسال حتی از هدف ۲ درصدی بانک مرکزی اروپا هم کمتر شده بود و پایان نبرد اروپا با غول تورم را نوید میداد، در آوریل به ۳ درصد رسیده و پیشبینی میشود این روند صعودی همچنان ادامه داشته باشد. از چهار اقتصاد بزرگ اروپا (آلمان، انگلستان، فرانسه و ایتالیا)، سه کشور دچار جهش تورمی شدهاند و انگلستان نیز هرچند کمتر، افزایش تورم را تجربه کرده است.
اوضاع در ژاپن هم بههمریخته است. غول صنعتی آسیا که تا امروز با دو مسئله رشد پایین و افت ارزش پول مواجه بود، اکنون به دلیل تورم بالای انرژی دچار موج جدید تورم شده است؛ موضوعی که بانک مرکزی این کشور را در آستانه افزایش نرخ بهره قرار داده است. اقدامی که در صورت وقوع، امیدهای این کشور برای احیای رشد اقتصادی در سال جاری را بر باد خواهد داد. ین ژاپن نیز طی ماههای اخیر روندی نزولی به خود گرفته، تا جایی که طبق گزارش رسانههای مختلف، بانک مرکزی این کشور برای مقابله با آن ناچار به مداخله ۶۰ میلیارد دلاری شد تا بخشی از ارزش ازدسترفته ین را بازیابی کند. با بروز جنگ و تشدید تورم ناشی از افزایش قیمت انرژی و همچنین بدتر شدن تراز تجاری، مقامات اقتصادی این کشور احتمالاً چارهای جز افزایش نرخ بهره و خداحافظی با رونق اقتصادی در سال جاری میلادی نخواهند داشت.
این تازه بحرانی است که اقتصادهای بزرگ جهان با آن مواجهاند. اقتصادهای ضعیفتر وضعیتی بهمراتب بدتر دارند. همسایه شرقی ایران که سالها دچار مشکل در تراز پرداختهای خود بوده، اکنون با بالا رفتن فاکتور هزینه سوخت دچار ناترازی در بودجه دولت، افت ارزش پول ملی و تورم شده است. تورم پاکستان که در فوریه ۷ درصد بود، در آوریل به ۱۰.۹ درصد رسیده است.
تصمیم ایران در صحنه نبرد با آمریکا اکنون اقتصاد جهان را بهطور مستقیم و البته فوری تحت تأثیر قرار میدهد. بستن تنگه هرمز تاکنون هزینه بسیاری برای اقتصاد دنیا ایجاد کرده، اما این پایان کار نیست. ایران ثابت کرده است که در صورت تداوم یا تشدید منازعه، گزینههای کابوسوارتری نظیر بستن بابالمندب و حمله به زیرساختهای انرژی منطقه را در اختیار دارد. کارشناسان اقتصادی معتقدند تداوم ناامن ماندن تنگه هرمز، هزینههای پنهانتری نیز به اقتصاد جهانی تحمیل خواهد کرد. افزایش قیمت بنزین تنها بخش آشکار ماجراست. بخش پنهانتر، رشد تورم، کاهش قدرت خرید و انتقال تدریجی هزینههای جنگ به مصرفکنندگان عادی در کشورهای مختلف است. تولیدکنندگانی که زیر فشار هزینهها قرار میگیرند، یا ناچار به افزایش قیمت میشوند یا کیفیت، بستهبندی و حتی وزن محصولات را کاهش میدهند.
۳۷میلیارد دلار هزینه اضافی برای آمریکاییها
تازهترین آمار دانشگاه براون آمریکا نشان میدهد جنگ آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران، از ۲۸ فوریه (نهم اسفند) تاکنون بیش از ۳۷ میلیارد و ۵۰۰ میلیون دلار هزینه اضافی در حوزه انرژی به آمریکاییها تحمیل کرده است. شمارشگر «رصد هزینههای انرژی جنگ علیه ایران» توسط «مدرسه امور عمومی و بینالملل واتسون» در دانشگاه براون راهاندازی شده و این هزینهها را بهصورت لحظهای تخمین میزند.