حملات پی‌درپی انصارالله یمن به عربستان سعودی و ادامه سیاست «محاصره در برابر محاصره»، چه در آسمان و چه در مسیرهای دریایی، این کشور را با خسارات گسترده و تحمل‌ناپذیری روبه‌رو کرده است. از عقب‌نشینی غول‌های نفتی و تهدید منافع چندمیلیارددلاری ریاض تا کاهش ذخایر موشک‌های رهگیر و فرسایش توان دفاعی؛ وضعیتی که حتی آمریکا، به‌عنوان اصلی‌ترین تأمین‌کننده تسلیحات سعودی، نیز برای تأمین، تولید و استقرار جایگزین این سامانه‌ها با محدودیت‌های جدی مواجه شده است.
اکنون ریاض در شرایطی قرار گرفته که هم‌زمان باید از زیرساخت‌های حیاتی خود دفاع کند، اعتماد سرمایه‌گذاران را حفظ کند و هزینه‌های سنگین گسترش جنگ را بپردازد؛ وضعیتی که ابعاد آسیب‌پذیری راهبردی این کشور را بیش از گذشته آشکار می‌کند.
انصارالله با حمله به فرودگاه بین‌المللی ملک خالد در ریاض، معادلات امنیتی عربستان را تحت تأثیر قرار داده است. در حمله‌ای که به‌گفته متن، پیش‌تر درباره آن به مقام‌های سعودی هشدار داده شده بود، ۱۲ نفر کشته و بیش از ۳۰۰ نفر زخمی شدند. حمله دیگری در روز یکشنبه نیز یک کشته و ۱۱ زخمی بر جای گذاشت.
تکرار حملات به یکی از مهم‌ترین مراکز حمل‌ونقل هوایی عربستان، آن هم در فاصله چند روز، برای کشوری که همواره در حوزه امنیت با امارات رقابت داشته تا سرمایه‌گذاران بیشتری جذب کند، اهمیت فراوانی دارد. فرودگاه پایتخت دروازه ورود هیئت‌های سیاسی، سرمایه‌گذاران و مدیران شرکت‌های بین‌المللی است و اختلال در فعالیت آن می‌تواند مستقیماً بر اعتبار اقتصادی و تصویر امنیتی کشور اثر بگذارد.
در همین حال، انصارالله با انتشار هشدارهایی از شرکت‌های هواپیمایی، کارکنان و مسافران خواسته است از فرودگاه‌ها و حریم هوایی عربستان استفاده نکنند. گزارش‌ها همچنین از هدف قرار گرفتن فرودگاه دمام و تأسیسات نفتی آرامکو حکایت دارند. این تحولات نشان می‌دهد که دامنه نگرانی ریاض فقط به حفاظت از پایتخت محدود نیست و زیرساخت‌های حیاتی در نقاط مختلف کشور نیز در معرض تهدید قرار گرفته‌اند.
یکی از نشانه‌های قابل توجه تشدید بحران، انصراف مدیران شرکت‌های بزرگ نفتی از حضور در کنگره انرژی شورای جهانی نفت در ریاض است. فایننشال تایمز گزارش داده است که مدیران ارشد شرکت‌های اکسون‌موبیل، شل، بی‌پی و توتال‌انرژیز قرار بود در این رویداد شرکت کنند، اما برنامه حضور آن‌ها تغییر کرد.
گزارش الجزیره نیز به یکی از مهم‌ترین مشکلات عربستان می‌پردازد: چرا با وجود برخورداری از سامانه‌های پیشرفته و چندلایه پدافند هوایی، برخی موشک‌ها و پهپادها به اهداف خود می‌رسند؟
پاسخ فقط در نوع تسلیحات مهاجم خلاصه نمی‌شود. وسعت جغرافیایی عربستان، پراکندگی تأسیسات نفتی و نظامی و استفاده هم‌زمان از موشک‌های بالستیک، موشک‌های کروز و پهپادها، حفاظت از همه اهداف را دشوار می‌کند. در چنین شرایطی، حتی سامانه‌های پیشرفته نیز نمی‌توانند تضمین کنند که هیچ پرتابه‌ای از شبکه دفاعی عبور نخواهد کرد.
مسئله مهم‌تر، محدودیت ذخایر موشک‌های رهگیر است. آسوشیتدپرس به نقل از دو مقام منطقه‌ای گزارش داده است که عربستان با کاهش ذخایر رهگیرها مواجه شده و برای دریافت پشتیبانی دفاع هوایی به فرانسه، بریتانیا، پاکستان و مصر روی آورده است. این گزارش همچنین کاهش ذخایر آمریکا در پی جنگ طولانی با ایران را یکی از عوامل محدودکننده حمایت واشنگتن عنوان کرده است.
در چنین شرایطی، عربستان به دنبال جلب حمایت بیشتر متحدان است؛ به‌طوری‌که در این مدت تلاش کرده با همکاری‌های دفاعی با فرانسه، ترکیه و پاکستان بخشی از ضعف پدافندی خود را جبران کند. با این حال، در متن این ارزیابی مطرح شده است که چنین همکاری‌هایی نیز در برابر تسلیحات ارزان‌قیمت یمن که به‌طور گسترده استفاده می‌شوند، شبکه آسیب‌دیده پدافندی آمریکا در جنگ با ایران و کاهش قابل توجه سامانه‌های دفاعی، لزوماً برای جبران این ضعف کافی نخواهند بود.
برای ریاض، مسئله فقط دفع چند حمله نیست. حفاظت هم‌زمان از فرودگاه‌ها، مراکز حکومتی، پایگاه‌های نظامی، خطوط انتقال نفت و پایانه‌های صادراتی، منابع دفاعی قابل توجهی می‌طلبد. در کنار آن، تهدید مسیرهای دریایی در دریای سرخ و باب‌المندب، هزینه بیمه، حمل‌ونقل و صادرات انرژی را افزایش داده است.
آنچه امروز در عربستان رخ می‌دهد، بار دیگر این پرسش را مطرح می‌کند که آیا برتری تسلیحاتی و تکیه بر ابرقدرتی که خود در دفاع از پایگاه‌ها و نیروهای متجاوزش با چالش مواجه شده است، برای تضمین امنیت اقتصادی و سیاسی کافی است؟
هرچه درگیری طولانی‌تر شود، حفاظت از زیرساخت‌های حیاتی دشوارتر و هزینه‌های اقتصادی آن سنگین‌تر خواهد شد. برای کشوری که امنیت را یکی از پایه‌های اصلی توسعه و جذب سرمایه معرفی می‌کند، بازگرداندن اطمینان به فضای اقتصادی به‌اندازه تقویت سامانه‌های دفاعی اهمیت دارد؛ هدفی که از نگاه نویسنده، تا زمانی که سیاست‌های آمریکا در منطقه علیه همسایگان ادامه داشته باشد، محقق نخواهد شد.
ضربه به ویترین اقتصادی سعودی
یکی از نشانه‌های قابل توجه تشدید بحران، انصراف مدیران شرکت‌های بزرگ نفتی از حضور در کنگره انرژی شورای جهانی نفت در ریاض است. فایننشال تایمز گزارش داده است که مدیران ارشد شرکت‌های اکسون‌موبیل، شل، بی‌پی و توتال‌انرژیز قرار بود در این رویداد شرکت کنند، اما برنامه حضور آن‌ها تغییر کرد.
