نویسنده: احسان میرباقری
حمله به فرودگاه بین‌المللی ملک خالد ریاض، یکی از سنگین‌ترین ضربات اخیر به عربستان را رقم زد. براساس اعلام سازمان هواپیمایی کشوری عربستان، این حمله دست‌کم ۱۲ کشته و ۳۰۹ زخمی برجای گذاشت که حال برخی مجروحان وخیم گزارش شده است. این سومین حمله به فرودگاه ریاض طی یک هفته بود. حملاتی که توقف فعالیت فرودگاه، خسارت به تأسیسات و اختلال گسترده در پروازها را به دنبال داشت.
ابعاد اختلال به اندازه‌ای بود که براساس گزارش رسانه‌ها، حدود ۲۶۰ پرواز لغو و ۲۱۹ پرواز با تأخیر مواجه شد. همچنین هشدارهای سامانه تهدید هوایی هنگام حمله نیز فعال نشده است و تجهیزات چند ده میلیون دلاری آمریکایی در عربستان را زیر سوال برده است. در حادثه‌ای جداگانه نیز مقام‌های سعودی از سقوط یک پرتابه در نزدیکی فرودگاه ملک فهد دمام خبر دادند.
در پی کشته‌شدن یک شهروند آمریکایی، مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، حملات انصارالله را محکوم کرد و گفت این اقدامات نشان‌دهنده بی‌اعتنایی آشکار به جان غیرنظامیان است و باید فوراً متوقف شود. دونالد ترامپ نیز ضمن محکوم‌کردن حمله اعلام کرد واشنگتن احتمال مشارکت در عملیات نظامی عربستان علیه انصارالله را بررسی می‌کند.
اما این واکنش‌ها استاندار دوگانه و منفعت طلبانه آمریکا را نشان می‌دهد و باید پرسید که آیا حساسیت واشنگتن نسبت به جان غیرنظامیان در ریاض، درباره قربانیان حملات هوایی عربستان به یمن نیز به همین اندازه بوده است؟
وزارت بهداشت یمن از نزدیک به ۳۰۰ کشته و زخمی در حملات اخیر عربستان خبر داده و گفته است حدود ۶۰ درصد قربانیان زنان و کودکان بوده‌اند.
نکته قابل‌توجه دیگر، هشدارهای پیشین انصارالله درباره ناامن‌بودن حریم هوایی عربستان است. انصارالله یمن اعلام کرده بود هواپیماها باید از پرواز در آسمان سعودی خودداری کنند و مناطق هوایی عربستان، به استثنای مکه و مدینه، در محدوده عملیات نظامی قرار گرفته‌اند.
این هشدارها نشان می‌دهد خطر تشدید حملات از قبل مطرح شده بود. مقصر این موضوع در وهله اول حاکمان سعودی هستند که سرهای خود را در برف فرو کرده‌اند و همچنان چشم امید به تجهیزات آمریکایی بسته‌اند که تاکنون هیچ کمکی به آنها نکرده است.
در این میان، نقش حملات ایران به تجهیزات نظامی آمریکا در جریان جنگ ۳۹روزه نیز در این حملات پررنگ می‌شود. حملات ایران و آسیب به رادارها و سامانه‌های پدافندی آمریکایی مستقر در منطقه و همچنین حملات گسترده به شبکه پدافندی مستقر آمریکا در کشورهای حاشیه خلیج فارس اکنون خود را نشان می‌دهد و نتیجه آن نیز حملات محدود اما دقیق و آسیب زننده به منافع عربستان است.
همچنین گزارش فعال‌نشدن هشدار حمله، به‌تنهایی پرسش مهمی درباره میزان آمادگی دفاعی عربستان ایجاد می‌کند. اگر چنین سامانه‌هایی در لحظه تهدید نتوانند هشدار مؤثر صادر کنند، کارآمدی سرمایه‌گذاری‌های هنگفت نظامی ریاض ناگزیر زیر سؤال خواهد رفت.
این مسئله همچنین بحث قدیمی درباره ماهیت حضور نظامی آمریکا در کشورهای حاشیه خلیج‌فارس را زنده می‌کند که آیا استقرار پایگاه‌ها و تجهیزات آمریکایی الزاماً به معنای تضمین امنیت کشورهای میزبان است، یا این حضور پیش از هر چیز در چارچوب منافع راهبردی واشنگتن تعریف می‌شود؟
حملات اخیر نشان داد برخورداری از تسلیحات پیشرفته، به‌تنهایی برای حفاظت از زیرساخت‌های حیاتی کافی نیست. عربستان اکنون همزمان با تشدید جنگ در یمن، با چالش حفاظت از فرودگاه‌ها، مدیریت اختلالات و پاسخ‌گویی درباره عملکرد پدافند خود مواجه شده است.
اما همزمان با حملات موشکی و پیشروی یمن، عربستان با فشار بر مزدورهای خود سعی بر بازپسگیری برخی از مناطق از دست رفته و فتح شده توسط انصارالله همچون باب المندب سعی بر تغییر جبهه داشت که انصارالله مانع از این اقدام شد. همچنین انصارالله از شکست حملات نیروهای مورد حمایت عربستان و واردشدن تلفات سنگین به تیپ عمالقه خبر داد. در آمار منتشر شده، شمار کشته‌ها و زخمی‌های این مزدورها بیش از ۴۰۰ نفر اعلام شده است.
آنچه امروز در ریاض رخ داده، علاوه‌بر یک بحران امنیتی، آزمونی برای روابط دفاعی واشنگتن و متحدان منطقه‌ای آن است که تاکنون شکست خورده است.
ردپای ایران در ناکامی پدافند عربستان
نقش حملات ایران به تجهیزات نظامی آمریکا در جریان جنگ ۳۹روزه نیز در این حملات موفق انصارالله پررنگ می‌شود. حملات ایران و آسیب به رادارها و سامانه‌های پدافندی آمریکایی مستقر در منطقه و همچنین حملات گسترده به شبکه پدافندی مستقر آمریکا در کشورهای حاشیه خلیج فارس اکنون خود را نشان می‌دهد و نتیجه آن نیز حملات محدود اما دقیق و آسیب زننده به منافع عربستان است.
