روز پنجشنبه 16 مهرماه، آیت‌الله اراکی، عضو مجلس خبرگان رهبری در واکنش به سخنان و استنادات مکرر و متعدد رئیس جمهور به نهج البلاغه و روایت معصومین با اشاره به وظایف رئیس‌جمهور اظهار کرد: واقعاً از جناب رئیس‌جمهور محترم خواهش می‌کنیم به همان وظایفی بپردازند که قانون اساسی بر عهده ایشان گذاشته است و وارد تفسیر قرآن، نهج‌البلاغه و مفاهیم و معانی دینی نشوند؛ چراکه این کار در حیطه وظایف ایشان نیست و ممکن است اشتباهات بزرگی در این زمینه رخ دهد که احیاناً قابل جبران نباشد.
وی با تأکید بر روشن بودن مفهوم تقوا افزود: اگر از هر فرد متدین عادی نیز بپرسید تقوا به چه معناست، پاسخ می‌دهد که تقوا یعنی انسان واجبات خود را انجام دهد و از محرمات دوری کند. تقوا، تقید به واجبات شرعی و ترک محرمات شرعی است. نمی‌توان انجام کار درست را جایگزین تقوا کرد.
آیت‌الله اراکی با انتقاد از تعریف تقوا به انجام کار درست، تصریح کرد: اینکه بگویید تقوا یعنی کار درست انجام دادن، به‌نوعی حرام‌ها و ترک واجبات را در جامعه عرفی‌سازی کرده‌اید. وی برای تبیین این مسئله به مثال‌هایی اشاره کرد و گفت: ممکن است یک فوتبالیست در حرفه خود عملکرد خوبی داشته باشد، اما مرتکب زنا شود یا اموال دیگران را بدزدد و از کشور خارج کند.
آیا صرفاً به دلیل اینکه فوتبال را خوب بازی می‌کند، می‌توان او را با تقوا دانست؟ همچنین ممکن است فردی هنرمند خوبی باشد، اما عفاف شرعی را در ملأعام رعایت نکند. آیا انجام درست کار هنری می‌تواند او را با تقوا کند؟ چنین برداشتی با مسلمات شرعی سازگار نیست.
تفسیر نادرست از کلام امیرالمؤمنین(ع) وی با اشاره به سخنان اخیر رئیس‌جمهور درباره مفاهیم نهج‌البلاغه، این برداشت را نادرست دانست و اظهار کرد: مشکل اینجاست که در سخنرانی اخیر، بار دیگر تلاش شده است با تفسیری نادرست از برخی نصوص نهج‌البلاغه مقدس امیرالمؤمنین(ع)، این توجیه نادرست صورت بگیرد. آیت‌الله اراکی با اشاره به کلام امیرالمؤمنین(ع) در نهج‌البلاغه و خطبه ایشان درباره خطایا، بر ضرورت توجه به معنای دقیق واژگان عربی در تفسیر متون دینی تأکید کرد و گفت: برای تفسیر نهج‌البلاغه، ابتدا باید با ادبیات عرب آشنا بود.
«خطایا» جمع «خطیئه» و به معنای گناهان است، نه جمع «خطا»؛ چراکه جمع «خطا»، «أخطاء» است. بنابراین، وقتی خطایا در برابر تقوا قرار می‌گیرد، سخن از گناهان است و نمی‌توان معنای آن را به‌گونه‌ای دیگر تفسیر کرد.
تقوا یعنی انجام واجبات و ترک محرمات
آیت‌الله اراکی با تأکید دوباره بر معنای شرعی تقوا گفت: تقوا یعنی انجام واجبات و ترک محرمات و این معنا از مسلمات شریعت است. اگر کسی این معنا را انکار کند، با لوازمی روبه‌رو خواهد شد که نمی‌توان به‌سادگی از کنار آن گذشت. وی افزود: بر اساس چنین برداشتی، هر جا خداوند دستور به تقوا داده است، باید آن را صرفاً به معنای انجام درست کارها دانست، یعنی فرد می‌تواند نماز نخواند، روزه نگیرد، مال مردم را بخورد، دروغ بگوید، شراب بنوشد یا مرتکب زنا شود، اما چون حرفه خود را درست انجام می‌دهد، با تقوا محسوب شود. روشن است که چنین برداشتی پذیرفتنی نیست.
نسبت دادن معنای نادرست به خدا، ظلمی بزرگ است
وی برای روشن شدن پیامدهای این دیدگاه، به مثال‌هایی از مشاغل مختلف اشاره کرد و گفت: ممکن است مهندسی کار خود را به‌درستی انجام دهد، اما محصول کار او ساخت بمبی باشد که در اختیار ترامپ قرار گیرد تا مردم را بکشد و شهری را با خاک یکسان کند. آیا صرف درست انجام دادن کار تخصصی، چنین عملی را قابل قبول می‌کند؟ نمی‌توان با این استدلال، معیارهای اخلاقی و شرعی را کنار گذاشت.
آیت‌الله اراکی در پایان با اشاره به پیامدهای چنین تفسیری، نسبت دادن سخنی به خداوند که او نفرموده است را از بزرگ‌ترین مصادیق ظلم دانست و به این مضمون قرآنی استناد کرد که چه کسی ستمکارتر از آن است که به خدا دروغ ببندد.
قابل ذکر است که جدای از این موضوع نیز، تفاسیر مغالطه آمیز رئیس جمهور نیز موجب شده بود که خوانشی التقاطی از فرمایش امیرالمومنین علی (ع) و نهج‌البلاغه تبلیغ شود. پزشکیان در 21 اردیبهشت ماه اظهار کرده بود:«امیرالمؤمنین(ع) می‌فرمایند اگر دشمن تو را به صلح دعوت کرد، آن را رد نکن؛ اما پس از صلح نیز از دشمن غافل نشو و هرگز با خوشبینی به او نگاه نکن و به او اعتماد نداشته باش. جمهوری اسلامی ایران نیز بر همین مبنا، با بی‌اعتمادی به دشمن، مذاکره را از موضع عزت، حکمت و مصلحت ممکن می‌داند و چنانچه توافقی با در نظر گرفتن دغدغه‌های رهبر معظم انقلاب و مصالح ملت ایران حاصل شود، بر عهد و تعهدات خود پایبند خواهد بود.»
سابقه تاریخی تحریف؛ از روحانی تا پزشکیان
گفتنی است که استفاده غیرکارشناسی از تفسیرهای دینی توسط مسئولان اجرایی نیز قبلا هم سابقه داشته است که با واکنش صریح علما مواجه شده بود. حسن روحانی، رئیس جمهور منفور ملت ایران، در ۱۸ دی‌ماه 96 در جمع وزیر و معاونان وزارت امور اقتصاد و دارایی با طرح ادعاهایی درباره امکان نقد به پیامبر اسلام(ص) و امام زمان(عج)، با لحن انتقادبرانگیزی درباره ظهور امام زمان(عج) سخنانی مطرح کرده بود که این اظهارات با واکنش مستند و صریح علما بویژه آیات عظام مکارم شیرازی، نوری همدانی و مدرسی یزدی مواجه شد. آنان با تعجب از این اظهارات، از حسن روحانی خواستند وقتی سوادی در این زمینه ندارد، اعتقادات مردم را رها کند.
چکار به معصومین دارید؟
آیت‌الله العظمی ناصر مکارم‌شیرازی در همان زمان در جلسه درس خارج فقه خود راجع به سخنان رواحی درباره جواز انتقاد از معصومین علیهم‌السلام گفته بود: «چه ضرورتی دارد وقتی مطلبی را بیان می‌کنید، به زمان معصومین اشاره می‌کنید؟! کار به خط قرمزها نداشته باشید!»
وی همچنین تاکید کرده بود:« شما کار اصلی خود را در 3 چیز خلاصه کنید؛ جلوگیری از گرانی، تولید کار برای اقشار مختلف جامعه بویژه جوانان تحصیلکرده و در دسترس قرار دادن یک فضای مجازی سالم برای مردم.»
هشدار رهبر شهید انقلاب از فهم ناقص از تاریخ و زندگی ائمه
علاوه بر این نیز حسن روحانی در 29 مهرماه 93 در جمع مردم زنجان گفته بود: « درس کربلا تعامل سازنده و مذاکره با دشمن است» که البته رهبر شهید انقلاب در 1394/07/15 به طور تلویحی در پاسخ به این اظهارات فرموده بودند: «می‌گویند چرا با مذاکره با آمریکا مخالفت می‌کنید درحالی‌که امیرالمؤمنین با زبیر، و امام حسین با عمرسعد مذاکره کرد/ امیرالمؤمنین و امام حسین در حرف زدن با زبیر و ابن‌سعد به آنها نهیب زدند و آنها را نصیحت کردند؛ بحث مذاکره به معنای امروزی نبود/ مذاکره به معنای امروزی یعنی معامله و یک چیزی بگیر و یک چیزی بده/ آیا امیرالمؤمنین با زبیر و امام حسین با ابن‌سعد معامله کرد؟ آیا تاریخ را این‌گونه می‌فهمید و زندگی ائمه را این‌گونه تحلیل می‌کنید؟»
