حسین نعمتی
بیستوسه سال پس از آنکه آمریکا با ادعای وجود سلاحهای کشتار جمعی به عراق حمله کرد، آخرین نیروهای نظامی این کشور نیز تا امروز خاک عراق را ترک میکنند؛ خروجی که پایان حضور نظامی مستقیم واشنگتن در عراق را رقم میزند. آمریکا پس از بیش از دو دهه جنگ و اشغال، در حالی عراق را ترک میکند که هزاران کشته و زخمی و هزینهای چند تریلیون دلاری بر جای گذاشته است.مارس ۲۰۰۳، آمریکا با ادعای وجود سلاحهای کشتار جمعی به عراق حمله کرد؛ سلاحهایی که هرگز پیدا نشدند. سقوط بغداد، فروپاشی ساختارهای امنیتی و سیاسی و سالها خشونت فرقهای و تروریسم را به دنبال داشت. ابوغریب، فلوجه و کشتار غیرنظامیان در میدان النسور تنها بخشی از پرونده سنگین جنگ آمریکا در عراق بود.ابعاد انسانی این جنگ نیز سنگین بود. پروژه «هزینههای جنگ» دانشگاه براون شمار غیرنظامیان کشتهشده مستقیم در جنگ عراق تا مارس ۲۰۲۳ را حدود ۱۸۶ تا ۲۱۰ هزار نفر برآورد کرده است. در سوی آمریکایی نیز حدود ۴۶۰۰ نظامی کشته شدند و هزاران پیمانکار آمریکایی نیز جان خود را از دست دادند.صورتحساب مالی جنگ نیز کمسابقه بود. بر اساس برآورد پروژه «هزینههای جنگ» دانشگاه براون، هزینه جنگهای آمریکا در عراق و سوریه، با احتساب هزینههای نظامی و تعهدات مرتبط با کهنهسربازان، تا سال ۲۰۲۳ به بیش از ۲.۸ تریلیون دلار میرسید. واشنگتن در نهایت نه عراق را به الگوی ثبات مورد نظر خود تبدیل کرد و نه توانست حضور نظامی خود را برای همیشه تثبیت کند.با این حال، خروج نظامی به معنای پایان نفوذ آمریکا نیست. واشنگتن همچنان از ابزارهایی مانند تحریم، نظام مالی، روابط امنیتی و فشار دیپلماتیک برای اثرگذاری بر بغداد برخوردار است. نمونه روشن آن را میتوان در تحولات هفتههای اخیر دید؛ همزمان با خروج نیروهای آمریکایی، دولت علی الزیدی تحت فشار فزاینده برای خلع سلاح یا ادغام گروههای مقاومت قرار گرفته است. ضربالاجل ۳۰ سپتامبر نیز از ابتدا با زمان خروج نیروهای ائتلاف پیوند خورده بود.واشنگتن که دستاورد حضور خود در عراق را با نفوذ معنوی ایران و همدلی دو کشور بر باد میبیند تلاشهای زیادی برای فشار بر این از طریق حکام ضعیف در بغداد در دست اجرا دارد.آمریکا از عراق میرود، اما پرونده مداخلهاش بسته نمیشود. ۲۳ سال جنگ، اشغال و هزینه، پایان خود را در خروج آخرین نیروها نشان میدهد؛ اما آزمون واقعی حاکمیت عراق از روز بعد آغاز میشود: اینکه بغداد تا چه اندازه بتواند بدون حضور نظامی آمریکا، استقلال تصمیمگیری امنیتی و سیاسی خود را حفظ کند.
