نویسنده: احسان میرباقری
حملات سخت و غیرقابل پیشبینی روزهای اخیر یمن، معادله جنگ را برای عربستان وارد مرحلهای تازه کرده است. مرحلهای که در آن ریاض، همزمان با افزایش حملات انصارالله به عمق خاک نیروهای نیابتی خود و نخستین فعالشدن هشدار هوایی در پایتخت، مسیرهای دیپلماتیک را برای متوقفکردن جنگ فعال کرده است. گفتوگوی المیادین با عضو دفتر سیاسی انصارالله یمن از درخواست عربستان از ایران حکایت دارد. آن هم در شرایطی که صنعا پس از سالها تجربه آتشبسهای شکننده، حاضر نیست بدون دریافت تضمینهای ملموس، میدان جنگ را ترک کند.
آنچه اکنون در جبهه یمن در حال وقوع است، صرفاً افزایش شمار حملات موشکی و پهپادی نیست. نشانههایی از تغییر محاسبات ریاض در برابر انصارالله نیز دیده میشود. عربستان که در سالهای گذشته تلاش کرده بود مسئله یمن را با اتکا به برتری هوایی و حمایت خارجی مدیریت کند، اکنون با معادلهای مواجه است که در آن حملات از جبهه یمن به عمق خاک این کشور کشیده شده و حتی پایتخت را نیز دربر گرفته است.
در همین چارچوب، حملات شب گذشته یمن به ریاض و چند منطقه دیگر عربستان اهمیت ویژهای دارد. عربستان جمعهشب و بامداد شنبه هشدارهای هوایی را در چند منطقه صادر کرد و برای نخستینبار پس از تشدید دور جدید درگیریها، هشدار هوایی در ریاض نیز فعال شد و صدای انفجار در ریاض به گوش رسید.
این حملات در شرایطی رخ داده که طی روزهای اخیر دامنه عملیات انصارالله از مناطق مرزی فراتر رفته و حملات به شهرها، تأسیسات انرژی و زیرساختهای سعودی افزایش یافته است. همزمان، حملات هوایی سعودی در یمن بنا بر آمار منتشرشده در منابع نزدیک به این جبهه، روندی کاهشی داشته؛ از ۵۸ حمله در ۱۳ سپتامبر به ۲۶ حمله در ۱۸ سپتامبر رسیده است. این آمار خود گویای دست برتر انصارالله از هدف قراردادن جنگنده عربستان تا حملات بیامان به این کشور است.
در چنین شرایطی، حتی شکاف در میان شرکای ادعایی ریاض نیز آشکارتر شده است. یک مقام سعودی در گفتوگو با شبکه ۱۲ رژیم صهیونیستی با انتقاد از پاکستان و ترکیه گفته بود که از این دو کشور چیزی جز اظهارات حمایتی دریافت نشده و همکاری عملی قابل توجهی صورت نگرفته است. او حتی مدعی شده است که آنها بیشتر به فروش سلاح علاقهمندند.
لذا عربستان برای کاهش و جلوگیری از حملات انصارالله و رسیدن به آتشبس، از مسیرهای منطقهای و از جمله ایران کمک خواسته است. رویترز نیز گزارش داده که پس از درخواست ریاض از پکن، چین بهصورت خصوصی از ایران خواسته است از نفوذ خود برای محدودکردن عملیات انصارالله استفاده کند.
همزمان گزارش دیگری از پیشنهاد آتشبس دو هفتهای عربستان و آغاز مذاکرات مستقیم با انصارالله منتشر شده است. پیشنهادی که بنا بر گزارش «الاخبار» از مسیر عمان منتقل شده و قرار است ابتدا مطالبات انصارالله و سپس توافقی جامع بررسی شود.
اما مسئله اصلی دقیقاً همینجاست که یمن دیگر حاضر نیست صرفاً با وعده آتشبس، جنگ را متوقف کند.
در همین خصوص عبدالله النعمی عضو دفتر سیاسی انصارالله یمن در گفت وگو با المیادین ضمن تایید تلاش عربستان از کانال ایران برای توافق آتشبس گفت: ملت یمن بدون لغو محاصره توسط عربستان با آتش بس موافقت نمیکند.
تجربه سالهای گذشته برای صنعا روشن کرده که آتشبس بدون تغییر واقعی در وضعیت محاصره، میتواند تنها به فرصتی برای بازسازی طرف مقابل و بازگشت دوباره حملات تبدیل شود. رفع محدودیتهای بندری و هوایی، پایان محاصره مناطق تحت کنترل صنعا، تضمین دسترسی به سوخت و کالا و توقف حملات، از جمله مطالباتی است که در تحلیلهای اخیر درباره اهداف انصارالله نیز برجسته شده است.
یمن قرار نیست همان مسیری را برود که برخی در ایران از تفاهمنامه اسلامآباد میان ایران و آمریکا بهعنوان یک دستاورد یاد میکنند. تجربه ماههای اخیر برای صنعا یک درس روشن داشت که آتشبسِ فاقد تضمین و دستاورد ملموس، میتواند به طرف مقابل فرصت بازسازی، تجدیدقوا و تغییر آرایش بدهد و آمریکا نیز نشان داد که هرگاه موازنه را مناسب ببیند، بهراحتی از چنین تفاهمی عبور کرده و دوباره به میدان جنگ بازمیگردد.
از همین رو، صنعا بهجای دلخوشکردن به امضای یک توافق روی کاغذ یا دستاوردسازی سیاسی از آتشبس، به دنبال نتیجهای است که در میدان قابل اندازهگیری باشد. یعنی رفع واقعی و کامل محاصره و توقف تضمینشده تجاوز. بنابراین یمنیها تا زمانی که هزینه جنگ برای طرف مقابل به یک امتیاز واقعی و برگشتناپذیر تبدیل نشود، دلیلی برای زمین گذاشتن سلاح نمیبینند.
