• نویسنده: احسان میرباقری

حضور قدرت‌هایی چون چین، روسیه در بریکس و ایران که تحریم‌های امریکا را یکی پس از دیگری خنثی می‌کند و در جنگ مستقیم با واشنگتن نه تنها شکست نخورد بلکه تنگه هرمز را نیز در کنترل خود نگه داشت، نشان می‌دهد بریکس فرصتی تاریخی برای خنثی‌سازی هرچه بیشتر تحریم‌های امریکاست. دولت شهید رئیسی با دیپلماسی چندجانبه و نگاه به شرق، ایران را به این جمع قدرتمند رساند. جایی که ظریف و دلدادگان غرب هرگز باور نداشتند.

گروه بریکس امروز به وزنه‌ای تبدیل شده که نظم تک‌قطبی امریکا را به چالش کشیده است. رئیس‌جمهور روسیه در اجلاس شانگهای با صراحت اعلام کرد بریکس بیش از ۶۰ درصد تولید جهان را در اختیار دارد، در حالی که گروه هفت که سال‌ها خود را محور اقتصاد جهان می‌دانست، تنها حدود ۳۰ درصد تولید جهانی را نمایندگی می‌کند. این آمار صرفاً عدد نیست بلکه بیانگر از میان رفتن قدرت یکجانبه آمریکا است.جمهوری اسلامی ایران با عضویت کامل در بریکس از اول ژانویه ۲۰۲۴ وارد مرحله‌ای تازه شده است. این عضویت نتیجه سیاست خارجی متوازن و مبتنی بر همگرایی دولت شهید آیت‌الله رئیسی بود. دولت سیزدهم برخلاف دولت قبل که همه تخم‌مرغ‌ها را در سبد مذاکرات غرب گذاشته بود، مسیر چندجانبه‌گرایی را در پیش گرفت. عضویت در سازمان همکاری شانگهای، تعمیق روابط با اتحادیه اقتصادی اوراسیا و پیوستن به بریکس، همگی نشان از درک این واقعیت داشت که روابط بین‌الملل نباید به یک قطب وابسته باشد.افرادی مانند که ظریف که مذاکرات با غرب را تنها راه نجات می‌دانستند، مدعی بودند تا موضوع تحریم‌ها و FATF حل نشود، عضویت در بریکس و شانگهای ممکن نیست. اما دولت شهید رئیسی این بهانه‌ها را کنار زد. ایران بدون رفع تحریم‌ها و بدون پذیرش شروط غربی، عضو کامل بریکس شد. این همان نگاه انقلابی بود که می‌گفت استقلال سیاسی و ظرفیت‌های اقتصادی ایران، خود جذاب‌ترین کارت برای پیوستن به قدرت‌های بزرگ و تعامل با آنها است.مزایای عضویت در بریکس برای کشوری که سال‌ها هدف تحریم‌های ظالمانه امریکا بوده، آشکار است. بانک توسعه نوین بریکس می‌تواند جایگزین صندوق بین‌المللی پول و بانک جهانی شود و تسهیلات مالی را بدون شروط سیاسی غربی در اختیار اعضا قرار دهد. دلارزدایی از مبادلات تجاری و استفاده از ارزهای ملی، صندوق ذخیره ارزی مشترک و افزایش قدرت چانه‌زنی ایران در برابر غرب، همگی ابزارهایی هستند که فشار تحریم‌ها را کاهش می‌دهند. ایران با حضور در کنار چین و روسیه، نه تنها منزوی نشد بلکه سیاست فشار حداکثری امریکا را به شکست کشاند.ایران در جنگ مستقیم با امریکا و رژیم صهیونیستی نشان داد که می‌تواند از ظرفیت‌های ژئوپلیتیک خود بهره ببرد. کنترل تنگه هرمز و مقاومت در برابر فشارها، جایگاه ایران را در بریکس تقویت کرده است. قدرت‌های عضو این گروه به‌خوبی می‌دانند کشوری که تحریم‌ها را دور می‌زند و در میدان عمل شکست نمی‌خورد، شریک قابل اتکایی است. بنابراین ایران می‌تواند بیش از پیش در ساختارهای بریکس رشد کند و سهم خود را در تصمیم‌گیری‌های اقتصادی و سیاسی این مجموعه افزایش دهد.تجربه دولت شهید رئیسی ثابت کرد بسیاری از گره‌هایی که غرب‌گرایان لاینحل می‌خواندند، محصول نگاه شرطی و معطل به غرب بود. سند همکاری ۲۵ ساله با چین بدون برجام و FATF اجرایی شد. عضویت در شانگهای پس از ۱۸ سال تلاش به نتیجه رسید و بریکس نیز در اجلاس ژوهانسبورگ مسیر خود را گشود. این دستاوردها میراث ماندگار شهید رئیسی و شهید امیرعبداللهیان است که نباید تحت‌الشعاع بازگشت به دیپلماسی التماسی قرار گیرد.

گفتنی است، در بیانیه اخیر مشترک رهبران بریکس، اعضای این گروه صراحتاً مخالفت خود را با تحریم‌های یکجانبه، تنبیهی و تبعیض‌آمیز مغایر با قوانین بین‌المللی اعلام کردند. موضعی که در شرایط تحریم‌های گسترده آمریکا علیه ایران، اهمیت ویژه‌ای دارد.