احسان میرباقری
تحلیل تازه فارین پالیسی نشان میدهد برخلاف ادعاهای دونالد ترامپ، این ایران است که ابتکار عمل را در میدان و میز مذاکره در دست گرفته؛ از حفظ توان موشکی و کنترل تنگه هرمز گرفته تا وادار کردن کاخ سفید به تمدید آتشبسی که ترامپ روزی مدعی بود هرگز تن به آن نخواهد داد.
در حالی که ترامپ تلاش میکند جنگ با ایران را بهعنوان نمایشی از قدرت آمریکا معرفی کند، تحلیل تازه نشریه فارین پالیسی(Foreign Policy) تصویری کاملاً متفاوت ارائه میدهد؛ تصویری که در آن، تهران نهتنها در برابر فشار نظامی واشینگتن عقب ننشسته، بلکه ابتکار عمل را نیز در دست گرفته است. مقایسهای که این نشریه میان بحران کنونی و جنگ ویتنام انجام میدهد، برای کاخ سفید چندان خوشایند نیست.
فارین پالیسی در بخشی از این مطلب عنوان کرد که ایران دقیقاً همان نقطه ضعفی را هدف گرفته که پیشتر ویتنام شمالی از آن بهره برد: فرسایش اراده سیاسی آمریکا. در جنگهای نامتقارن، قدرت آتش همیشه تعیینکننده نیست؛ آنچه سرنوشت را رقم میزند، میزان تابآوری و آمادگی برای جنگی طولانی است. تهران بهخوبی میداند که واشینگتن تحمل سیاسی و اقتصادی یک جنگ فرسایشی را ندارد.
این همان الگویی است که هوشیمین، رئیس جمهور ویتنام در برابر آمریکا به کار گرفت. او زمانی گفته بود: «ما توانیم یک نفر از شما و شما میتوانید ده نفر از ما را بکشید، اما در نهایت این شما هستید که خسته میشوید و شکست میخورید.» اکنون، به باور فارین پالیسی، ایران با راهبرد مقاومت، تعویق، و واداشتن آمریکا به عقبنشینی تدریجی در حال پیروزی است.
همچنین این نشریه مطرح کرد که نشانههای این برتری روزبهروز آشکارتر میشود. زمانی که مذاکرهکنندگان ایرانی تماس مورد انتظار کاخ سفید را برقرار نکردند، ترامپ و جیدی ونس عملاً در انتظار تهران ماندند.
این نشریه افزود: مهمتر از همه، ترامپ برخلاف مواضع اولیه خود، ناچار شد آتشبس را برای مدت نامعلوم تمدید کند. ایوو دالدر، سفیر پیشین آمریکا در ناتو، این وضعیت را با یک جمله توصیف کرد: «در حال حاضر، تمام مزایا با ایران است، نه با ترامپ.»
فارین پالیسی افزود که برتری ایران تنها در عرصه سیاسی نیست. تهران همچنان کنترل مؤثر خود بر تنگه هرمز را حفظ کرده؛ شاهراهی که اقتصاد جهانی به آن وابسته است. طبق گزارشها، دهها نفتکش مرتبط با ایران از محاصره عبور کردهاند. این یعنی حتی در اوج فشار نظامی، ایران توانسته مسیرهای حیاتی خود را باز نگه دارد.
این نشریه عنوان کرد که از منظر نظامی نیز ادعاهای پنتاگون با واقعیت فاصله دارد. شبکه CBS News گزارش داده که در آغاز آتشبس، حدود نیمی از ذخایر موشکهای بالستیک ایران همچنان سالم باقی مانده بود. همچنین ۶۰ درصد از توان دریایی سپاه برای عملیات در تنگه هرمز دستنخورده مانده است. این آمار نشان میدهد برخلاف تبلیغات واشینگتن، توان بازدارندگی ایران همچنان پابرجاست. حتی مقامهای اطلاعاتی آمریکا نیز به این واقعیت اذعان کردهاند. ژنرال جیمز آدامز در کنگره تأیید کرد که ایران همچنان «هزاران» موشک و پهپاد در اختیار دارد. به بیان دیگر، ماشین جنگی ایران نه متوقف شده و نه فلج.
فارین پالیسی تأکید میکند که تنها برگ ترامپ، آغاز دوباره جنگی است که خود نیز تمایلی به ادامه آن ندارد. در مقابل، ایران اهرمهای متعددی در اختیار دارد: از توان موشکی گرفته تا نفوذ منطقهای و مهمتر از همه، امکان مختل کردن صادرات انرژی جهان.
لذا آمریکا در ویتنام، عراق و افغانستان آموخت، پیروزی نظامی لزوماً به معنای موفقیت سیاسی نیست. هنری کیسینجر سالها پیش گفته بود: «ما جنگ نظامی میکردیم؛ آنها جنگ سیاسی.»
امروز نیز به نظر میرسد کشورمان دقیقاً همین بازی را انجام میدهد. ایران میداند زمان به سود اوست. هر روزی که جنگ ادامه پیدا کند، فشار بر ترامپ بیشتر میشود؛ چه در بازارهای جهانی، چه در سیاست داخلی آمریکا و چه در آستانه انتخابات میاندورهای.
در نهایت، فارین پالیسی به این جمعبندی میرسد که اگرچه آمریکا از نظر نظامی برتر است، اما در میدان اراده، صبر و تحمل هزینه، این ایران است که دست بالا را دارد. ترامپ شاید بتواند حمله کند، اما تحمیل اراده به تهران داستان دیگری است؛ داستانی که تاکنون به سود ایران نوشته شده است.