اثرات اقتصادی جنگ تحمیلی آمریکا و اسرائیل علیه ایران هر روز بیشتر میشود. در حالی که قیمت کاغذی نفت در محدوده ۱۰۰ دلار در نوسان است، اما قیمت فیزیکی و تحویل نقدی آن بسیار بالاتر از قیمت نقدی دادوستد میشود.
به گزارش گروه اقتصادی نوبنیاد؛ نفت فیزیکی همان نفت واقعی است که تولید، ذخیره، حمل و تحویل میشود و شامل انواع مختلف نفت مثل برنت، نفت شاخص آمریکا و… است که در واقع معامله آن منجر به جابهجایی واقعی بشکههای نفت میشود. اما نفت فیوچرز (آتی) یک قرارداد مالی است. در این قرارداد، معاملهگر تعهد میدهد که در آینده نفت را با قیمت مشخص امروز تحویل بگیرد یا تحویل دهد.
در همین زمینه آژانس بینالمللی انرژی طی گزارشی اعلام کرد که اختلاف قیمت نفت نقدی و آتی برنت در آوریل ۲۰۲۶ به بیش از ۲۵ دلار رسید؛ نشانهای از فشار شدید در عرضه و رقابت خریداران برای تأمین فوری نفت است. طبق این گزارش، در هفتههای ابتدایی آوریل، بازار جهانی نفت با پدیدهای کمسابقه مواجه شد؛ قیمت نقدی نفت برنت با جهشی چشمگیر بیش از ۲۵ دلار بهازای هر بشکه بالاتر از قراردادهای آتی قرار گرفت. این شکاف قابل توجه، از نگاه فعالان بازار، نشانهای روشن از تنگنای شدید در عرضه است. شاخصهای قیمتی نفت برنت که به طور گسترده توسط معاملهگران، سرمایهگذاران و اقتصاددانان بهعنوان معیار سنجش قیمت جهانی نفت استفاده میشود، این روزها تصویری متفاوت از بازار ارائه میدهند؛ تصویری که در آن نیاز فوری به نفت از انتظارات آینده پیشی گرفته است.
ریشه این وضعیت را باید در اختلالات ژئوپلیتیکی جستوجو کرد. بسته شدن تنگه هرمز بهعنوان یکی از حیاتیترین مسیرهای انتقال انرژی، جریان عرضه را مختل کرده و خریداران را به تکاپوی تأمین سریع محمولههای جایگزین واداشته است. این رقابت فشرده بیش از هر چیز در بازار نقدی (فیزیکی) منعکس شده است؛ جایی که نفت برای تحویل فوری قیمتگذاری میشود، نه در قراردادهای آتی که چشم به ماههای آینده دارند.
در این میان، قراردادهای آتی برنت همچنان مهمترین مرجع قیمتگذاری برای بازارهای مالی به شمار میروند. این قراردادها بیانگر توافق خرید یا فروش نفت در تاریخی مشخص در آینده هستند. با این حال، تفاوت بنیادین بازار نقدی و آتی در چنین شرایطی برجستهتر میشود. قیمتهای نقدی که تحویل فوری را پوشش میدهند اکنون به دلیل فشار عرضه جهشی فراتر از قراردادهای آتی داشتهاند. در شرایط عادی فاصله میان قیمت نقدی و آتی محدود است، اما شرایط کنونی نشان میدهد ارزش نفت در حال حاضر بیش از آینده نزدیک است. آنچه اکنون رخ داده شکافی عمیق است که از بازاری بهشدت فشرده و نگران از کمبود عرضه حکایت دارد.