معاملات بازار سهام از همان لحظه نخست حمله آمریکایی- صهیونیستی به کشورمان (روز ۹ اسفند سال گذشته) متوقف شد و تا امروز تداوم داشته است. بر اساس اعلام سازمان بورس، بازار تا پایان هفته جاری نیز بسته خواهد بود و بازگشایی آن در هالهای از ابهام قرار دارد؛ حتی با اعلام آتشبس ۱۴ روزه و به نتیجه نرسیدن مذاکرات نیز بازار بازگشایی نشد.
به گزارش گروه اقتصادی نوبنیاد، برخی شرکتهای بورسی مانند فولاد مبارکه، فولاد خوزستان و… مورد حمله مستقیم دشمن قرار گرفتند. این حملات، بازار را به وضعیتی رسانده که نه میتواند باز شود و نه بسته بماند. با این حال، توقف معاملات در جنگ تحمیلی ۱۲ روزه نیز رخ داد، اما کارشناسان شرایط امروز را متفاوت با آن زمان میدانند و میگویند در جنگ اخیر، حملات به صنایع مادر مانند پتروشیمی، فولاد و … بوده که قلب تپنده کل زنجیره تولید و بورس هستند.
طبق قانون، شورای عالی بورس این اختیار را دارد که در شرایط خاص و بحرانی برای حفظ ثبات بازار تصمیم به توقف معاملات بگیرد؛ بنابراین ادامه تعطیلی بازار سهام در چنین شرایطی در چارچوب اختیارات قانونی نهاد ناظر قرار دارد؛ بنابراین تصمیم نهایی درباره زمان بازگشایی بازار به ارزیابی مدیران بازار سرمایه و شورای عالی بورس از شرایط بستگی دارد.
حجتاله صیدی، رئیس سازمان بورس و اوراق بهادار در مورد بازگشایی بازار سهام با اشاره به تدوین بسته سیاستهای حمایتی از بازار گفت: ورود منابع مالی به بازار بدون طراحی دقیق ممکن است در کوتاهمدت اثرگذار باشد، اما در ادامه میتواند شائبههایی در خصوص نحوه توزیع منابع ایجاد کند؛ بنابراین ضروری است حمایتها بهگونهای مدیریت شود که تعادل بازار حفظ شود.
او افزود: سه سناریوی اصلی برای بازار متناسب با شرایط پیش روی کشور، یعنی تداوم وضعیت فعلی، دستیابی به توافق یا بازگشت تنشها، در نظر گرفته شده است. در سناریوی نخست، یعنی ادامه وضعیت آتشبس موقت، بازار با بیشترین سطح عدم قطعیت مواجه است و تصمیمگیری برای فعالان اقتصادی دشوارتر خواهد بود. در سناریوی دوم، دستیابی به یک توافق مشخص میتواند چشمانداز نسبتاً باثباتی برای تحلیل و ارزشگذاری ایجاد کند. همچنین در صورت بازگشت تنشها، محدودیتها و شرایط خاص مجدداً بر بازار حاکم خواهد شد.
صیدی با تأکید بر ضرورت بازگشایی بازار سهام در سریعترین زمان ممکن تأکید کرد: تعطیلی بازار نهتنها مزیتی ندارد، بلکه با گذشت زمان چالشها را افزایش میدهد. با این حال، بازگشایی بازار منوط به تحقق برخی الزامات، از جمله افشای حداقلی اطلاعات توسط شرکتهاست. او گفت: اگرچه برخی بنگاهها متحمل خساراتی شدهاند، اما برنامههای بازسازی آغاز شده و در بسیاری موارد، تولید بهصورت جزئی ادامه دارد.
پیشنهادی برای بازگشایی بازار
همایون دارابی، کارشناس بازار سرمایه در گفتوگو با خبرنگار نوبنیاد با اشاره به تعطیلی طولانی معاملات سهام میگوید: حدود ۵۲ روز است که معاملات بازار سهام متوقف شده و علت اصلی این تصمیم، ریسکهای ناشی از جنگ و تبعات آن برای اقتصاد بوده است. در چنین شرایطی نگرانی این بود که اگر بازار در اوج فضای هیجانی و نااطمینانی باز بماند، ممکن است با ریزش شدید و گستردهای مواجه شویم؛ ریزشی که حتی شرکتهای سالم و کمریسک را هم تحت فشار فروش قرار میداد.
وی ادامه داد: در حال حاضر سه بخش بازار، یعنی بورس کالا، بورس انرژی و بازار بدهی فعال هستند و همچنین صندوقهای درآمد ثابت و صندوقهای طلا نیز معامله میشوند.
دارابی با بیان اینکه تنها بخش سهام، با توجه به آسیبی که به برخی واحدهای تولیدی و شرکتها وارد شده، متوقف است، بیان کرد: طبیعی است که وقتی معاملات متوقف میشود، سرمایهگذار احساس میکند امکان تصمیمگیری درباره دارایی خود را از دست داده و این مسئله میتواند به بیاعتمادی منجر شود. با این حال باز بودن بازار در این شرایط نیز میتوانست آسیب جدیتری به کل بازار وارد کند.
او ادامه داد: تعداد قابلتوجهی از شرکتهای بورسی در این جنگ آسیبی ندیدهاند، اما اگر بازار در همان شرایط باز بود، احتمال داشت همین شرکتها به دلیل فضای هیجانی با ریزشهای سنگین مواجه شوند. برای مثال در صنعت فولاد تنها دو واحد مهم، یعنی فولاد مبارکه و فولاد خوزستان، دچار خسارت شدند، اما اگر بازار باز بود ممکن بود کل صنعت فولاد که شامل شرکتهای متعددی در نقاط مختلف کشور است با افت شدید قیمتها مواجه شود.
دارابی پیشنهاد داد: بهترین راهکار این است که بازار بهصورت مرحلهای و تدریجی بازگشایی شود؛ به این معنا که ابتدا معاملات شرکتهایی که آسیب کمتری دیدهاند و وضعیت مالی شفافتری دارند، آغاز شود و سپس در مراحل بعدی سایر شرکتها بازگشایی شوند. امیدوارم با تکمیل فرآیند شفافسازی شرکتها و بهبود شرایط، بازار سرمایه بتواند در آینده نزدیک بهصورت تدریجی و کنترلشده فعالیت عادی خود را از سر بگیرد.