تحلیلگران میگویند: تنشهای سیاسی و نظامی در منطقه خلیج فارس، بهویژه در ایران، باعث اختلال در زنجیره تأمین جهانی شده و این موضوع منجر به افزایش هزینهها برای مصرفکنندگان آمریکایی شده است. با توجه به وضعیت کنونی، انتظار میرود که این روند ادامه پیدا کند و فشار بیشتری بر روی خانوارها وارد آورد.
به گزارش گروه اقتصادی نوبنیاد، دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، وقتی تصمیم گرفت میز مذاکره با ایران را ترک کند و گزینه تقابل نظامی را انتخاب کند، هیچگاه فکر نمیکرد که امروز اثر این تصمیمش، سفره نهتنها آمریکاییها، بلکه مردم دنیا را کوچکتر کند.
در شرایطی که بسیاری از آمریکاییها با چالشهای مالی مواجه هستند، این افزایش هزینهها میتواند به نارضایتی عمومی دامن بزند و بر تصمیمات اقتصادی دولت تأثیرگذار باشد. کارشناسان توصیه میکنند که دولت باید تدابیر لازم را برای کاهش اثرات منفی این شرایط اتخاذ کند تا از بروز بحرانهای اجتماعی و اقتصادی جلوگیری شود.
گزارش سیانان نشان میدهد که جنگ علیه ایران نهتنها معادلات ژئوپلیتیکی را دگرگون کرده، بلکه به طور مستقیم و گسترده بر اقتصاد آمریکا نیز اثر گذاشته است. افزایش قابل توجه قیمت انرژی، اختلال در زنجیرههای تأمین و رشد هزینههای زندگی، اکنون به یکی از چالشهای اصلی خانوارهای آمریکایی تبدیل شده است؛ چالشی که حتی در صورت کاهش تنشها نیز به این زودی فروکش نخواهد کرد.
در همین زمینه قیمت بنزین در آمریکا از مرز ۴ دلار بهازای هر گالن عبور کرده و در برخی ایالتهای آمریکا حتی به سطوحی نزدیک به ۶ دلار رسیده است؛ افزایشی که بهتنهایی نقش تعیینکنندهای در جهش شاخص قیمت مصرفکننده داشته است. دادهها نشان میدهد تورم ماهانه در مارس ۲۰۲۶ با رشد ۰.۹ درصدی به ۳.۳ درصد رسیده که بالاترین سطح در نزدیک به دو سال اخیر محسوب میشود. نکته قابل توجه آن است که بخش عمده این افزایش مستقیماً ناشی از رشد قیمت سوخت بوده است.
سرایت گرانی به سفره خانوارهای آمریکایی
با این حال، اثرات تورمی جنگ تنها به بازار انرژی محدود نمانده است. افزایش بهای گازوئیل، هزینه حملونقل کالا را بالا برده و همین موضوع به رشد قیمت مواد غذایی در فروشگاهها منجر شده است. شرکتهای حملونقل برای جبران هزینههای خود، نرخهای بالاتری مطالبه میکنند و این افزایش، در نهایت به مصرفکننده منتقل میشود. در نتیجه، خانوارهایی که پیشازاین نیز با فشارهای اقتصادی دستوپنجه نرم میکردند، اکنون با شرایط دشوارتری مواجه شدهاند.
در همین راستا، سیانان نوشت حتی در سناریوهای خوشبینانه -از جمله برقراری آتشبس میان ایران و آمریکا و بازگشایی تنگه هرمز-روند افزایش قیمتها در آمریکا برای ماهها ادامه خواهد داشت. دلیل این موضوع، تأخیر زمانی در انتقال شوکهای قیمتی از بخش انرژی به سایر بخشهای اقتصاد است. به بیان دیگر، اگرچه قیمت بنزین بهسرعت به تحولات بازار واکنش نشان میدهد، اما قیمت کالاها و خدمات با فاصله زمانی افزایش مییابد و همین امر باعث ماندگاری تورم میشود.
این روند بهویژه برای اقشار کمدرآمد نگرانکننده است. طبق برآوردها، برخی خانوارها در آمریکا ناچارند تا ۵۰ درصد درآمد خود را صرف تأمین مواد غذایی کنند. در چنین شرایطی، افزایش هزینههای گرمایش، حملونقل و سایر نیازهای اساسی، فشار مضاعفی بر بودجه این خانوارها وارد میکند و خطر گسترش نابرابری اقتصادی را افزایش میدهد.
از سوی دیگر، دولت آمریکا برای مهار افزایش قیمتها اقدام به آزادسازی بخشی از ذخایر راهبردی نفت کرده است. وزارت انرژی این کشور اعلام کرده که میلیونها بشکه نفت در اختیار شرکتهای بزرگ قرار داده تا از شدت افزایش قیمتها کاسته شود. این اقدام بخشی همکاری کشورهای عضو آژانس بینالمللی انرژی برای تزریق صدها میلیون بشکه نفت به بازار جهانی است. با این حال، کارشناسان معتقدند این سیاستها بیشتر اثر کوتاهمدت دارد و نمیتواند ریشههای اصلی تورم را برطرف کند.
نهادهای بینالمللی مانند بانک جهانی نیز نسبت به پیامدهای این بحران هشدار دادهاند و جنگ رمضان را سومین شوک بزرگ به اقتصاد جهانی پس از همهگیری کرونا و جنگ اوکراین توصیف کرده و پیشبینی رشد اقتصادی را کاهش داده است. همچنین نسبت به افزایش تورم و تشدید فشار بر کشورهای در حال توسعه هشدار داده است. مقامات ارشد صندوق بینالمللی پول و بانک جهانی اعلام کردند که به دنبال این جنگ، پیشبینی خود از رشد اقتصاد جهانی را کاهش و پیشبینی تورم را افزایش خواهند داد.
افزایش هزینههای زندگی و نارضایتی عمومی از وضعیت اقتصادی، به کاهش محبوبیت دولت ترامپ منجر شده است. محبوبیت ترامپ در پی این فشارهای اقتصادی به پایینترین سطح دوران ریاستجمهوریاش سقوط کرده است. نظرسنجیها نشان میدهد میزان تأیید عملکرد اقتصادی ترامپ از ۴۳ درصد در آغاز دوره دوم به ۲۹ درصد پس از جنگ کاهش یافته و میزان عدم محبوبیت او به ۵۹ درصد رسیده است. این رقم از پایینترین میزان ثبتشده برای جو بایدن نیز کمتر است. کارشناسان معتقدند ترامپ با این تهدید، عملاً بهجای ایران، اقتصاد آمریکا و شانس پیروزی خود را محاصره کرده است. با این حال اقتصاد آمریکا در ماههای پیشرو با چالشی جدی مواجه است: مهار تورمی که ریشه در بحرانهای فرامرزی دارد اما پیامدهای آن مستقیماً سفره خانوارهای آمریکایی را کوچکتر کرده است.
قیمت بنزین آمریکا رکورد ۱۰ساله را شکست
بر اساس گزارش مجله فوربز، تأثیرات تورمی ناشی از جنگ علیه ایران باعث شده تا قیمت انرژی، بهویژه بنزین، در ماه مارس با بیشترین افزایش از سال ۲۰۰۵ روبرو شود. این وضعیت به رشد بیسابقه شاخص قیمت مصرفکننده منجر شده و فشار مضاعفی بر هزینههای خانوارها وارد کرده است. اگرچه ترامپ آمریکا را بزرگترین تولیدکننده نفت معرفی میکند اما روزانه سه و نیممیلیون بشکه وارد میکند.