سیاست خارجی ایالات متحده بار دیگر با تمرکز بر آمریکای لاتین وارد مرحلهای تازه از فشار، تهدید و اقدام مستقیم شده است؛ مسیری که از حمله نظامی به ونزوئلا و ربایش رئیسجمهور این کشور آغاز شد و اکنون با تشدید محاصره اقتصادی و نفتی کوبا ادامه پیدا کرده است. مجموعه تحولات اخیر نشان میدهد که دولت دونالد ترامپ، نهتنها از تجربههای پرهزینه گذشته درس نگرفته، بلکه همچنان تغییر حکومتها از بیرون مرزها را بهعنوان ابزار سیاست خارجی دنبال میکند.
ماجرا از چهارشنبه هفته گذشته آغاز شد؛ زمانی که دونالد ترامپ در جمع خبرنگاران، پس از اشاره به تحولات ونزوئلا، مستقیماً کوبا را هدف تهدید قرار داد و مدعی شد این کشور بسیار نزدیک به شکست است. رئیسجمهور آمریکا با استناد به توقف ورود منابع مالی و نفت ونزوئلا به کوبا، ادعا کرد هاوانا بهزودی با مشکلات جدی مواجه خواهد شد.ترامپ تأکید کرد که کوبا بهشدت به پول و نفت ونزوئلا وابسته بوده و اکنون دیگر این منابع را دریافت نمیکند؛ اظهاراتی که بیش از آنکه توصیف واقعیت باشد، بهمثابه اعلام رسمی آغاز مرحلهای تازه از فشار سازمانیافته علیه دولت کوبا تلقی شد.
تلاش برای سرنگونی هاوانا
همزمان با این تهدیدها، روزنامه آمریکایی والاستریت ژورنال فاش کرد که دولت ترامپ بهطور فعال به دنبال تغییر رژیم در کوباست و امیدوار است تا پایان سال ۲۰۲۶ به توافقی برای پایان دادن به حکومت این کشور دست یابد.بر اساس این گزارش، واشنگتن در حال شناسایی و جذب همکاری برخی افراد نزدیک به ساختار قدرت در کوباست تا از طریق آنها، رهبران کنونی از صحنه کنار گذاشته شوند. این رسانه آمریکایی با وجود اذعان به نبود طرحی مدون، تأکید کرد که از نگاه مقامهای واشنگتن، میزان تسلط دولت کوبا بر کشور در شکنندهترین وضعیت خود طی دهههای اخیر قرار دارد.والاستریت ژورنال همچنین به نقل از منابع آمریکایی نوشت که پس از برکناری نیکولاس مادورو در ونزوئلا، اقتصاد کوبا در آستانه فروپاشی قرار گرفته و این کشور با کمبود گسترده کالاهای اساسی، دارو و قطعیهای مکرر برق مواجه است؛ شرایطی که زندگی روزمره شهروندان را بهشدت مختل کرده است.این گزارش افزوده است که کوبا به واردات نفت از ونزوئلا وابسته بوده و ممکن است طی هفتههای آینده با کمبود شدید سوخت روبهرو شود؛ موضوعی که دولت ترامپ قصد دارد با جلوگیری کامل از انتقال نفت، آن را به اهرم فشار سیاسی تبدیل کند.
محاصره نفتی؛ ابزار تازه فشار
در ادامه این روند، ترامپ با امضای فرمان اجرایی وضعیت اضطراری ملی درباره کوبا، دستور وضع تعرفه بر کالاهای کشورهایی را صادر کرد که به هاوانا نفت میفروشند یا عرضه میکنند. اقدامی که عملاً تلاش دارد محاصرهای فراتر از مرزهای کوبا ایجاد کرده و دیگر کشورها را نیز به اجبار وارد این معادله کند.ترامپ نام کشورهای تأمینکننده نفت کوبا و میزان تعرفهها را اعلام نکرد، اما تأکید کرد که در یک ماه گذشته فشار بر هاوانا بهطور محسوسی افزایش یافته و این روند ادامه خواهد داشت.
واکنش کوبا؛ محکومیت اقدامات تجاوزکارانه
در مقابل، برونو رودریگز پاریلا وزیر امور خارجه کوبا، محاصره نفتی کشورش و سیاستهای اجبارگرانه آمریکا علیه سایر دولتها را بهشدت محکوم کرد و این اقدامات را نقض آشکار قوانین تجارت آزاد دانست.او با یادآوری بیش از ۶۵ سال محاصره اقتصادی کوبا نوشت: واشنگتن اکنون به دنبال محاصره کامل منابع نفتی ماست و همزمان با باجگیری و تهدید تعرفهای، تلاش میکند کشورهای دیگر را مجبور به همراهی کند؛ رویکردی که به گفته او «همه اصول تجارت آزاد» را زیر پا میگذارد.وزیر خارجه کوبا تأکید کرد که این سیاستها بهطور گسترده در سطح جهانی محکوم شده، اما آمریکا کشورهایی را که از پیروی سر باز میزنند با اقدامات تنبیهی مواجه میکند.
اعلام وضعیت اضطراری بینالمللی
در تازهترین تحول، رودریگز پاریلا اعلام کرد که هاوانا در واکنش به تهدیدهای فزاینده واشنگتن، وضعیت اضطراری بینالمللی اعلام کرده است. او در پیامی در شبکه اجتماعی ایکس نوشت که مردم کوبا همراه با جامعه جهانی به این جمعبندی رسیدهاند که اقدامات آمریکا تهدیدی غیرمعمول و فوقالعاده است که ریشه آن به جریانهای راست افراطی ضدکوبایی در ایالات متحده بازمیگردد.به گفته وزیر خارجه کوبا، این رویکرد تنها متوجه هاوانا نیست، بلکه امنیت ملی سایر کشورها، دیپلماسی بینالمللی، صلح جهانی و حتی بقای بشریت را نیز تحت تأثیر قرار میدهد؛ از تشدید خطرات هستهای گرفته تا بیتوجهی به بحران تغییرات اقلیمی.
الگوی ثابت، پیامدهای جهانی
آنچه امروز در قبال کوبا در حال وقوع است، ادامه همان الگوی مداخلهجویانهای است که پیشتر در ونزوئلا، پاناما، عراق، افغانستان و دیگر نقاط جهان تجربه شده است: ترکیبی از فشار اقتصادی، تهدیدسیاسی و در نهایت اقدام مستقیم.دولت ترامپ بارها اعلام کرده که هاوانا باید به توافقی با واشنگتن دست یابد، اما میگل دیاز کانل رئیسجمهور کوبا تأکید کرده است که آمریکا صلاحیت اخلاقی برای تحمیل قرارداد بر این کشور را ندارد.مجموعه تحولات اخیر نشان میدهد میل مداخله خارجی در سیاست آمریکا نهتنها پایان نیافته، بلکه با ابزارهای تازهای بازتولید شده است؛ روندی که بهجای ثبات، بیثباتی میآفریند و بهجای حل بحرانها، دامنه آنها را به سطح منطقهای و جهانی گسترش میدهد.سیاست فشار حداکثری و تغییر حکومت از بیرون مرزها، همچنان در دستور کار واشنگتن قرار دارد؛ مسیری که بیش از هر چیز، هزینههای آن را ملتها میپردازند و امنیت جهانی را وارد چرخهای تازه از تنش و نااطمینانی میکند.
