نویسنده: محسن پوردادفر
تنش میان ترکیه و رژیم صهیونیستی به نشانهای از فرسایش نظم امنیتی تبدیل شده که آمریکا طی دههها در غرب آسیا و شرق مدیترانه بنا کرده است. دو بازیگری که هر دو در منظومه امنیتی واشنگتن جایگاه مهمی دارند، امروز در سوریه و فلسطین در برابر یکدیگر قرار گرفتهاند.
آخرین نمونه، حمله لفظی نتانیاهو به اردوغان و متهم کردن رئیسجمهور ترکیه به «دیکتاتوری ضدیهود» بود؛ موضعی که پس از اقدام قضایی ترکیه علیه نخستوزیر رژیم صهیونیستی مطرح شد.
رژیم صهیونیستی پس از تحولات سوریه تلاش کرده با ایجاد مناطق حائل و گسترش حضور نظامی خود، عمق راهبردی تازهای ایجاد کند. تلآویو همزمان با تداوم جنایات خود در غزه و جنوب لبنان، در سوریه نیز به دنبال تثبیت یک کمربند امنیتی است؛ سیاستی که طبیعتاً با منافع و حضور نظامی ترکیه در شمال سوریه اصطکاک پیدا میکند.
اوج این تنش در حمله جنگندههای رژیم صهیونیستی به اطراف ابوالظهور در شمال سوریه نمایان شد؛ حملهای که تلآویو تلاش کرد آن را اقدامی پیشگیرانه برای حفظ امنیت خود معرفی کند. نتانیاهو مدعی شد استقرار نیروهای ترکیه در یک پایگاه سوری تهدیدی مستقیم علیه رژیم صهیونیستی است. این همان منطق آشنای تلآویو است: هر اقدامی خارج از اراده این رژیم، تهدید تلقی میشود و سپس تجاوز نظامی با عنوان «دفاع از خود» توجیه میشود.
حتی مقامهای آمریکایی نیز نسبت به تشدید تنش هشدار دادهاند. واشنگتن که دههها از اقدامات رژیم صهیونیستی در منطقه حمایت کرده، این بار خود را در جایگاه آتشنشان بحرانی میبیند که یکی از مهمترین متحدانش شعلهور کرده است. این وضعیت، تناقض سیاست موازنهسازی آمریکا میان آنکارا و تلآویو را آشکارتر میکند.
اما اختلاف آنکارا و تلآویو را باید بیش از هر چیز در فلسطین جستوجو کرد. ترکیه به یکی از منتقدان جدی جنایات رژیم صهیونیستی در غزه تبدیل شده و به پرونده آفریقای جنوبی علیه اسرائیل در دیوان بینالمللی دادگستری پیوسته است. اردوغان نیز بارها سیاستهای تلآویو را بهشدت محکوم کرده است.
این موضع برای رژیمی که تحمل کوچکترین چالش سیاسی و دیپلماتیک را ندارد، صرفاً یک اختلاف عادی نیست. تلآویو روابط آنکارا با حماس و نقش احتمالی ترکیه در تحولات غزه را تهدیدی علیه راهبرد خود میداند و به همین دلیل، تلاش برای محدود کردن نقش ترکیه در معادلات منطقهای را دنبال میکند.
آنچه امروز در شرق مدیترانه رخ میدهد، در نهایت بیش از آنکه صرفاً منازعه ترکیه و اسرائیل باشد، نشانهای از بحران در اردوگاه آمریکاست. واشنگتن سالها کوشیده ترکیه و رژیم صهیونیستی را در چارچوب نظم مطلوب خود نگه دارد، اما اختلاف منافع آنها در سوریه و فلسطین اکنون به سطحی رسیده که مدیریت آن برای آمریکا دشوار شده است.