دلار ۲۰۰ هزار تومانی، طلای ۲۲ میلیون تومانی و سکه ۲۲۰ میلیون تومانی فقط چند عدد روی تابلوی صرافیها نیستند؛ این ارقام را میتوان کارنامه دولت در مدیریت اقتصاد دانست. در شرایطی که مقامات دولت طی هفتههای اخیر، بیش از هر زمان دیگری از کمبود منابع، دشواریهای ناشی از جنگ، محدودیت فروش نفت و ضرورت توافق برای عبور از بحران سخن گفتهاند، بازار ارز نیز پیام خود را به زبان قیمتها مخابره کرده است.
به گزارش گروه اقتصادی روزنامه نوبنیاد؛ عبور نرخ دلار از مرز تاریخی ۲۰۰ هزار تومان، در حالی رخ داد که رئیسجمهور و رئیسکل بانک مرکزی بارها در سخنان خود بر تنگناهای اقتصادی تأکید کردهاند؛ رویکردی که از نگاه بسیاری از اقتصاددانان میتواند به تشدید نااطمینانی و افزایش انتظارات تورمی منجر شود. همزمان، بازنشر سخنان انتقادی همین چهرهها در سالهای گذشته علیه دولت قبل، عیار ادعای کارشناسی منتقدان آن روزها و دولتمردان کنونی را در مدیریت اقتصادی به وضوح آشکار کرده است. اگر نسبت دادن مشکلات به شرایط گذشته یا عوامل بیرونی زمانی نشانه ضعف مدیریتی تلقی میشد، چرا امروز همان ادبیات به محور اصلی دفاع از عملکرد اقتصادی دولت تبدیل شده است؟ بازار ارز و طلا ظاهراً پاسخ خود را زودتر از سیاستمداران داده است. بازار ارز طی روزهای گذشته به اظهارات رئیس دولت و رئیس کل بانک مرکزی واکنش نشان داد. طی روزهای اخیر، مقامات مختلف دولت در سخنرانیهای مختلف بارها از مشکلات اقتصادی، تأثیر جدی جنگ در تشدید مشکلات اقتصادی و لزوم دستیابی به توافق برای حل این مسائل سخن گفتند.
سیگنال ضعف از بلندگوی دولت
شاخصترین و فعالترین مقام دولت که طی این مدت به بزرگنمایی تأثیر جنگ بر مشکلات اقتصادی پرداخته، مسعود پزشکیان بوده است. تقریباً تریبونی نیست که وی در آن به اظهار ضعف، خصوصاً در حوزه مدیریت اقتصادی کشور، نپردازد. «پارسال ۶ میلیارد دلار بنزین وارد کردیم، اما امسال پول نداریم»، «وقتی پول نداریم توقع ایجاد نکنیم» یا «هزینهها چند برابر شده، نفت نمیتوانیم بفروشیم»؛ اینها تنها نمونهای کوچک از دهها اظهار ضعف رئیس دولت در هنگام پرداختن به موضوعات اقتصادی کشور است. البته تنها پزشکیان نیست که در پرداختن به موضوعات اقتصادی بن بست ترسیم میکند. رئیس کل بانک مرکزی نیز بارها به همین شیوه، سیگنال ضعف ارسال کرده است. عبدالناصر همتی هرچند تلاش میکند از خود چهرهای فعال و کارآمد در مواجهه با مسائل اقتصادی ترسیم کند، اما برای تبرئه خود از رکوردهای منفی اقتصادی، از جمله در شاخص تورم، مدام به بزرگنمایی تأثیر جنگ بر مسائل کنونی اقتصاد ایران میپردازد. هرچند اظهار ضعف مقامات دولت محدود به روزهای اخیر نبوده، اما در مدت اخیر تواتر این گزارهها در مواضع آنها و خصوصاً در محتوای رسانههای همسو با آنها بهشدت افزایش یافته است.
پاسخ بازار به پیامهای دولت پزشکیان
نتیجه سیگنالهای ضعف مقامات دولت طی روزهای اخیر در بازار ارز خودنمایی کرد؛ جایی که قیمت دلار آمریکا برای اولین بار در تاریخ از ۲۰۰ هزار تومان فراتر رفت. دلار ۲۰۰ هزار تومانی روز گذشته شاید مهمترین خبر رسانههای ایران بود. بالا رفتن قیمت دلار البته آثار تبعی دیگری نیز داشت. قیمت هر گرم طلای ۱۸ عیار روز گذشته از مرز ۲۲ میلیون تومان عبور کرد. قیمت هر قطعه سکه امامی هم به ۲۲۰ میلیون تومان رسید.
پیشنهاد همتی به پزشکیان
روز گذشته، همزمان با ثبت رکورد تاریخی قیمت دلار، کلیپ کوتاهی از اظهارات همتی در انتقاد از دولت شهید رئیسی در فضای مجازی دستبهدست میشد. دیماه ۱۴۰۱، زمانی که دلار در کانال ۴۰ هزار تومانی قرار داشت، رئیس کل کنونی بانک مرکزی دولت پزشکیان و منتقد آن روزهای دولت شهید رئیسی، اینگونه دولت سیزدهم را خطاب قرار میداد: «مدام میگویند گذشتگان بانی وضع موجود هستند. پس شما برای چه آمدید و رئیسجمهور شدید؟ پس چرا در جلسات مناظره میگفتید ما میآییم وضع را درست میکنیم؟ شما که میدانستید وضعیت نامطلوب است؛ چرا آمدید و مسئولیت قبول کردید و وعده دادید؟ حالا که مسئولیت قبول کردید و آمدید، چرا با انداختن مشکلات گردن دیگران، مسئولیت اجرا نشدن وعدهها را به گردن نمیگیرید؟» همتی در این کلیپ همچنین گفت: «من پیشنهاد میدهم اگر واقعاً گمان میکنید قبلیها وضع را خراب کردهاند و شما نمیتوانید آن را درست کنید، استعفا بدهید و کنار بروید. بگذارید انتخابات جدید برگزار شود با مشارکت اکثریت مردم. میگویند حکومت یکدست شده و این برای پیشبرد اهداف خوب است. باید در پاسخ گفت حکومت یکدست با اقلیت اتفاق نمیافتد؛ اکثریت مردم باید پشت دولت باشند.»
دیگر چشم مردم به دلار نیست
علاوه بر این، کلیپ کوتاه دیگری از اظهارات مسعود پزشکیان در زمان انتخابات ریاستجمهوری سال ۱۴۰۳ روز گذشته در فضای مجازی دستبهدست میشد. در این کلیپ، پزشکیان با اطمینان خاطر دادن به مردم بابت حفظ ارزش پول ملی در دولت خود اعلام میکند: «نمیخواهم مردم مدام چشمشان به اخبار باشد تا ببینند فردا نرخ دلار بالا میرود یا پایین میآید، چون فرق میکند چه کسی رئیسجمهور باشد.»
منتقدان دیروز، ساکتان امروز
رکوردهای قیمتی روز گذشته بازار طلا و ارز، ناخودآگاه ذهنها را به سمت قیمت همین شاخصها در اول شهریور سال ۱۴۰۳ و برهه شروع به کار دولت چهاردهم انداخت. روز نخست شهریور سال ۴۰۳، قیمت هر دلار حدود ۵۹ هزار تومان، هر گرم طلای ۱۸ عیار ۳ میلیون و ۶۰۰ هزار تومان و هر قطعه سکه ۴۳ میلیون تومان بود. اکنون اما با وجود پرش قیمتها، دیگر خبری از آن انتقادهای تند و تیز همتی و پزشکیان و نگرانی آنها بابت معیشت مردم نیست.