نویسنده: محسن پوردادفر
آنچه امروز در جبهه یمن و عربستان جریان دارد، معادلهای است که در آن ابتکار عمل بهتدریج از ریاض گرفته شده است. عربستان از یک سو نمیخواهد محاصره یمن را کنار بگذارد و از سوی دیگر میداند هر اقدام نظامی علیه انصارالله میتواند با پاسخهایی پرهزینهتر، اقتصاد و زیرساختهای حیاتی این کشور را هدف قرار دهد. به همین دلیل، ریاض در وضعیتی گرفتار شده که نه راه پس دارد و نه راه پیش.
پس از اقدام یمنیها بعد از ورود تنها یک پهپاد سعودی به حریم یمن و پاسخ نیروهای یمنی، تصویری روشن از تغییر موازنه نمایان میشود. پس از این اقدام، مواضع و زیرساختهایی در جیزان و تأسیسات آرامکو هدف قرار گرفت و انفجارهای گسترده، بار دیگر نشان داد که فاصله میان تصمیم نظامی ریاض و هزینهای که باید بپردازد، بسیار کوتاه شده است.
این همان معادلهای است که سعودیها از آن هراس دارند. پاسخی که فقط میدان نظامی را هدف نمیگیرد، بلکه نفت، بنادر، کشتیرانی و امنیت اقتصادی عربستان را نیز تحت تأثیر قرار میدهد.
نشانههای این فشار را میتوان در وضعیت صادرات نفت عربستان نیز مشاهده کرد. بر اساس گزارشهای منتشرشده، تنها یک نفتکش فوقبزرگ در بندر ینبع در حال بارگیری بوده و چند کشتی کوچکتر نیز در اسکلههای متعلق به آرامکو حضور داشتهاند. کاهش صادرات نفت از دریای سرخ در شرایطی رخ داده که تأسیسات و نفتکشهای سعودی طی هفتههای اخیر بارها هدف حملات یمنی قرار گرفتهاند.
بر اساس دادههای مورد استناد بلومبرگ، صادرات نفت خام و فرآوردههای نفتی از دریای سرخ با کاهش حدود ۲ میلیون بشکهای به حدود ۴ میلیون بشکه در روز رسیده است. این یعنی محاصره یمن، برخلاف تصور اولیه ریاض، میتواند به محاصره اقتصادی خود عربستان تبدیل شود.
فایننشال تایمز نیز با اشاره به تشدید عملیات یمنیها علیه عربستان تصریح کرده که ریاض اکنون میان دو انتخاب دشوار گرفتار شده است: تشدید جنگ یا حرکت به سمت آتشبس. هر دو گزینه برای سعودیها هزینهبر است.
طبق همین گزارش، در فاصله یک ماه تا ۱۴ اوت، ۱۶ حمله علیه اهداف سعودی، از جمله تأسیسات نفتی و نفتکشها، ثبت شده است. همزمان یمنیها عملیات خود را علیه مواضع نیروهای وابسته به عربستان در استان الضالع نیز ادامه دادهاند. یعنی حتی در شرایطی که ریاض از ورود مستقیم به جنگ هراس دارد، نیروهای تحت حمایت آن در میدان نیز از حملات یمنیها در امان نیستند.
در همین حال، یمن با توسعه توانمندیهای خود، میدان نبرد را به عرصههای تازهای نیز کشانده است. اعلام موجودیت گروه سایبری «اویس قرنی» وابسته به انصارالله، از تلاش یمنیها برای گسترش میدان تقابل به فضای سایبری حکایت دارد. میدانی که میتواند مکمل فشارهای نظامی و اقتصادی باشد.