رئیس سابق سازمان برنامه و بودجه تاکید کرد: پس از شوک بزرگ ۲۰۲۲ که با حمله روسیه به اوکراین و اختلال در بازارهای نفت، گاز، غلات و کود شکل گرفت، قیمتها در سالهای بعد رو به کاهش گذاشتند، اما جنگ ایران بار دیگر این مسیر را معکوس کرده است.
به گزارش گروه اقتصادی روزنامه نوبنیاد؛ سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد (فائو) اعلام کرد که شاخص قیمت مواد غذایی در جهان در ماه جولای (تیرماه) به بالاترین سطح خود از ژانویه ۲۰۲۳ (دی ۱۴۰۱) رسیده است. بر اساس گزارش فائو، میانگین شاخص قیمت مواد غذایی در ماه جولای به ۱۳۱.۱ واحد رسید که نسبت به ماه ژوئن (خرداد) با رقم ۱۳۰.۳ واحد، افزایش داشته است. این بالاترین سطح ثبتشده از ژانویه ۲۰۲۳ محسوب میشود. این افزایش قیمتها در حالی رخ میدهد که کارشناسان نسبت به بازگشت فشارهای تورمی به بازارهای جهانی مواد غذایی هشدار میدهند. درگیریهای ژئوپلیتیکی و اختلالات اقلیمی، هزینههای تولید و عرضه محصولات کشاورزی را به شدت تحت تأثیر قرار داده است.
داود منظور، رئیس سابق سازمان برنامه و بودجه، در صفحه شخصی خود در فضای مجازی، به بررسی آثار جنگ ایران بر روند قیمت کالاهای جهانی، بازار انرژی و شکاف قیمتی گاز میان آمریکا و اروپا پرداخته است. او نوشت: حمله آمریکا به ایران روند نزولی بازار جهانی کالاها را متوقف کرده است. پس از شوک بزرگ ۲۰۲۲ که با حمله روسیه به اوکراین و اختلال در بازارهای نفت، گاز، غلات و کود شکل گرفت، قیمتها در سالهای بعد رو به کاهش گذاشتند؛ اما جنگ ۲۰۲۶ بار دیگر این مسیر را معکوس کرده است. بانک جهانی پیشبینی میکند قیمت کل کالاهای جهانی در ۲۰۲۶ حدود ۱۶ درصد و قیمت انرژی نزدیک به ۲۴ درصد افزایش یابد. تفاوت مهم با ۲۰۲۲ آن است که کانون شوک کنونی، بیش از هر چیز، در بازار انرژی و گلوگاههای انتقال آن متمرکز است. بااینحال، جهش قیمت انرژی در ۲۰۲۶، دستکم تاکنون، هنوز به قله ۲۰۲۲ نرسیده است. پس شدت اختلال عرضه را نباید با ارتفاع نهایی قیمت یکی دانست. ذخایر، افزایش عرضه سایر تولیدکنندگان و تعدیل تقاضا، بخشی از شوک را جذب کردهاند. نکته مهمتر، شکاف فزاینده میان آمریکا و اروپاست. قیمت گاز اروپا به بیش از شش برابر آمریکا رسیده است. این دیگر صرفاً مسئله تورم نیست؛ تداوم چنین شکافی میتواند رقابتپذیری صنایع اروپایی، محل سرمایهگذاری و حتی جغرافیای تولید جهانی را تغییر دهد. پیام اصلی روشن است: اقتصاد جهانی هنوز عمیقاً در گرو ژئوپلیتیک انرژی است. شوک ۲۰۲۲ از جنگ روسیه و اوکراین برخاست و شوک ۲۰۲۶ از جنگ ایران؛ اما در هر دو مورد، انرژی به کانالی برای انتقال بحران به تورم، تجارت، صنعت و رشد جهانی بدل شده است.