سعید مصباح
تابستان همواره یکی از مهمترین فصلهای رقابت در صنعت سرگرمی بوده است؛ فصلی که افزایش اوقات فراغت، تعطیلات و حضور بیشتر مخاطبان در خانه، فرصت مناسبی برای عرضه آثار شاخص فراهم میکند. با این حال، آغاز تابستان ۱۴۰۵ تصویری متفاوت را پیش روی مخاطب ایرانی قرار داده است. شبکه نمایش خانگی تنها با چند عنوان محدود از جمله «بیستویک»، «کلاغ» و «بدنام» روی آنتن است و خبر موثقی از مجموعههای پرسر و صدایی مانند «کوری» نیست. در سوی دیگر نیز تلویزیون نتوانسته با تولیدات تازه، مخاطبان خود را حفظ کند. نتیجه این وضعیت، خلأیی در بازار سرگرمی داخلی است؛ خلأیی که همزمان با فعالیت پررنگتر شبکههای ماهوارهای، میتواند به تغییر دوباره عادت رسانهای مخاطبان منجر شود.
بررسی وضعیت شبکه نمایش خانگی در روزهای ابتدایی تابستان نشان میدهد که برخلاف سالهای گذشته، نه از نظر تعداد آثار و نه از حیث کیفیت، بازار تولیدات داخلی شرایط امیدوارکنندهای ندارد. در حال حاضر تنها سه سریال «بیستویک»، «کلاغ» و «بدنام» در حال پخش هستند؛ آثاری که از میان آنها، تنها «کلاغ» توانسته تا حدودی نظر مخاطبان را جلب کند و دو مجموعه دیگر هنوز نتوانستهاند به جریانسازان این فصل تبدیل شوند.
در چنین شرایطی، غیبت مجموعههایی که پیشتر انتظار پخش آنها میرفت، بیش از هر زمان دیگری به چشم میآید. «کوری» یکی از همین پروژههاست که هنوز خبری از زمان انتشار آن منتشر نشده و همین مسئله باعث شده سبد محتوایی شبکه نمایش خانگی بیش از گذشته محدود به نظر برسد. نتیجه آن است که مخاطب، برخلاف سالهای گذشته، انتخابهای متنوعی پیش روی خود نمیبیند.
نگاهی به ابتدای تابستان ۱۴۰۴ و حتی ۱۴۰۳ نیز نشان میدهد که شبکه نمایش خانگی در آن مقاطع با تعداد بیشتری از آثار و رقابتی جدیتر وارد فصل تابستان شده بود. هرچند همه آن آثار موفق نبودند، اما تنوع ژانر و تعدد تولیدات باعث میشد مخاطب احساس کند صنعت سرگرمی داخلی برای حفظ او برنامه دارد. اکنون اما همین تنوع نیز از میان رفته و بازار نمایش خانگی بیش از هر زمان دیگری خلوت به نظر میرسد.
این وضعیت زمانی نگرانکنندهتر میشود که عملکرد صداوسیما نیز به آن اضافه شود. تلویزیون در تیرماه نیز نتوانسته مجموعه یا برنامهای شاخص را به مخاطبان عرضه کند تا بخشی از این خلأ را جبران کند. به این ترتیب، دو بازیگر اصلی صنعت سرگرمی داخلی همزمان با افت تولید یا کاهش جذابیت آثار روبهرو شدهاند؛ اتفاقی که در شرایط عادی نیز مطلوب نیست، چه برسد به مقطعی که جامعه بیش از همیشه به سرگرمی و محتوای باکیفیت نیاز دارد.
در سوی مقابل، شبکههای ماهوارهای بار دیگر در حال بازیابی بخشی از مخاطبان خود هستند. هرچند کیفیت بسیاری از برنامههای آنها همچنان قابل دفاع نیست، اما پوشش رویدادهایی مانند جام جهانی و تولید برنامههای مناسبتی باعث شده دوباره در سبد رسانهای بخشی از مخاطبان جای بگیرند. تجربه سالهای گذشته نیز نشان داده است که خلأ تولید داخلی، معمولاً با محتوای رقبای بیرونی پر میشود.
شاید امروز بیش از هر زمان دیگری لازم باشد سیاستگذاران و تولیدکنندگان حوزه سرگرمی، تابستان را نه صرفاً یک فصل تقویمی، بلکه میدان رقابت برای حفظ مخاطب بدانند. وقتی هم تعداد آثار کاهش یافته، هم کیفیت آنها نتوانسته رضایت عمومی را جلب کند و هم تلویزیون برگ برندهای در اختیار ندارد، طبیعی است که مخاطب برای پر کردن اوقات فراغت خود به گزینههای دیگری روی بیاورد؛ گزینههایی که بازگرداندن مخاطب از آنها، معمولاً بسیار دشوارتر از حفظ اوست.