«جنگ رمضان» با سرعتی بیسابقه در حال تحلیل بردن ذخایر نفتی جهان است؛ در همین حال گرروه انرژی «راپیدان» هشدار داد که تداوم انسداد تنگه هرمز تا ماه اوت، اقتصاد جهانی را با ریسک وقوع رکودی مواجه میکند که شدت و ابعاد آن با بحران مالی سال ۲۰۰۸ برابری میکند.
به گزارش گروه اقتصادی روزنامه نوبنیاد؛ قیمت جهانی نفت از اواخر فوریه ۲۰۲۶ تاکنون تقریباً دو برابر شده است. این افزایش که ناشی از جنگ آمریکا و رژیم اسرائیل علیه ایران است، اقتصاد جهانی را بهشدت دگرگون کرده و نگرانیهای جدی را در خصوص وقوع همزمان جهش تورمی و رکود افزایش داده است. گزارشها حاکی از آن است که «جنگ رمضان» با سرعتی بیسابقه در حال تحلیل بردن ذخایر نفتی جهان است. گروه انرژی «راپیدان» در جدیدترین تحلیل خود هشدار داد که تداوم انسداد تنگه هرمز تا ماه اوت، اقتصاد جهانی را با ریسک وقوع رکودی مواجه میکند که شدت و ابعاد آن با بحران مالی سال ۲۰۰۸ برابری میکند. این هشدار در حالی منتشر میشود که بازارهای جهانی انرژی تحت تأثیر تنشهای اخیر، دوران پرالتهابی را سپری میکنند.
بر اساس گزارش بلومبرگ، گروه انرژی «راپیدان» در جدیدترین گزارش خود تاکید کرد: اگر فرض بر بازگشایی آبراه تنگه هرمز در ماه ژوئیه باشد، اقتصاد جهانی شاهد کاهش میانگین ۲.۶ میلیون بشکه در روز در تقاضای نفت خواهد بود که در نتیجه آن، قیمت نفت برنت در بازار نقدی (فیزیکی) در تابستان تا مرز ۱۳۰ دلار در هر بشکه افزایش مییابد. با این حال، تحلیلگران تأکید دارند که هرگونه اختلال فراتر از این بازه زمانی، نیازمند کاهش بسیار شدیدتر تقاضا برای جبران شوک عرضه در ماههای اوت و سپتامبر خواهد بود؛ امری که میتواند منجر به کاهش سالانه مصرف جهانی نفت در سال ۲۰۲۶ شود که پیشبینیکنندگان برجسته، از آن بهعنوان یک «انقباض نادر» در تقاضای جهانی یاد کردهاند.
کارشناسان گروه انرژی راپیدان، وضعیت کنونی را با بحرانهای دهه ۷۰ میلادی یا سالهای ۲۰۰۷-۲۰۰۸ مقایسه کردهاند. بهزعم آنها، اگرچه اقتصادهای کنونی وابستگی کمتری به نفت دارند و از چارچوبهای سیاست پولی معتبرتری نسبت به دهههای گذشته برخوردارند، اما این موضوع نمیتواند ریسک ناشی از جهش قیمت نفت را خنثی کند؛ چراکه این فشارها همچنان میتواند آسیبپذیریهای مالی و کلان اقتصادی را بهشکل خطرناکی تشدید کند. طبق این گزارش، تأخیر در بازگشایی تنگه هرمز تا ماه اوت (پایان تابستان امسال)، کسری عرضه در سهماهه سوم سال را به حدود ۶ میلیون بشکه در روز میرساند؛ عددی که در آستانه رسیدن ذخایر به سطوح بحرانی و چالشبرانگیزِ عملیاتی، بسیار نگرانکننده است. حتی اگر تنگه هرمز در اوایل ماه اوت بازگشایی شود، بازارها بلافاصله رنگ آرامش را نخواهند دید.
تحلیلگران راپیدان معتقدند که روند کاهش ذخایر نفت خام حداقل تا سپتامبر تداوم خواهد داشت و با توجه به اینکه فرایند بهبود تولید در کشورهای عربی حوزه خلیج فارس تدریجی است، زمان قابلتوجهی لازم است تا محمولههای نفتی مجدداً به مقاصد خود در سراسر جهان برسند و توازنِ عرضه و تقاضا برقرار شود.
صدای نفت ۱۸۰ دلاری
فایننشالتایمز در یکی از گزارشهای خود از بازار نفت درپی تنشهای خلیج فارس نوشت: بحران انرژی از مرحله «ترس بازار» وارد مرحله کمبود فیزیکی شده و ذخایر رو به اتمام است. در این گزارش آمده که نزدیک به ۸۰ کشور وضعیت اضطراری اعلام کردند و اگر هرمز بسته بماند، سناریوی نفت ۱۸۰ دلاری جدی میشود.
افت ۱۰ درصدی ذخایر نفت آمریکا
در حالی که بیش از ۸۰ روز است عرضه نفت عبوری از تنگه هرمز بهخاطر حمله آمریکا و اسرائیل به ایران متوقف شده و دونالد ترامپ تلاش میکند بازار نفت را کنترل کند، قیمت نفت در محدوده ۱۱۰ دلار در هر بشکه نوسان دارد.
آمارهای بلومبرگ نشان میدهد ذخایر نفت جهان به کمترین رقم ۸ سال گذشته رسیده است؛ همان ذخایری که بهگفته فاتح بیرول، مدیر آژانس بینالمللی انرژی، بهزودی بازار نفت را وارد «منطقه قرمز» خواهد کرد. مؤسسه مالی و انرژی «استونایکس» نیز تأکید کرد بازار اکنون روی این موضوع تمرکز کرده است که آیا اساساً میتوانند کاهش پایدار عرضه را جبران کنند یا خیر. جدیدترین آمار مخازن نفتی آمریکا نیز نشان میدهد که این ذخایر تجاری و راهبردی، هفته گذشته حدود ۱۸ میلیون بشکه کاهش یافته که بزرگترین کاهش هفتگی در تاریخ این کشور است. بر اساس گزارش هفتگی موجودی اداره اطلاعات انرژی آمریکا، کل موجودی نفت خام آمریکا در پایان هفته گذشته میلادی با کاهش ۱۷ میلیون و ۷۸۰ هزار بشکهای روبهرو شده است. با این حال، از زمان آغاز جنگ ایران، ۴۲ میلیون بشکه نفت معادل ۱۰ درصد کل ذخایر راهبردی آمریکا تخلیه شده که بخش زیادی از آن به آسیا صادر شده است. بر اساس برآورد بلومبرگ، سطح فعلی ذخیره راهبردی آمریکا ۳۷۴ میلیون بشکه است که این میزان پایینترین سطح ذخایر نفتی آمریکا از ژوئن ۲۰۲۴ محسوب میشود.
بزرگترین شوک انرژی به اقتصاد
کمیسیون اروپا نیز در تازهترین گزارش خود تأکید کرده است که شوک انرژی ناشی از جنگ در خاورمیانه و بسته شدن عملیِ تنگه هرمز، مهمترین عامل این بازنگری صعودی در قیمتهای نفت است. بر اساس این گزارش، پس از حملات آمریکا و رژیم صهیونیستی به ایران در ۲۸ فوریه ۲۰۲۶ (۹ اسفند ۱۴۰۴)، قیمت نفت تا ۲۹ آوریل (۹ اردیبهشت) حدود ۶۵ درصد افزایش یافته است. همچنین بسته شدن مجازی تنگه هرمز، جریان حملونقل دریایی نفت و گاز طبیعی مایع را بهترتیب حدود ۱۵ و ۲۰ درصد کاهش داده است. کمیسیون اروپا پیشبینی کرده است که قیمت نفت و گاز در سطحی حدود ۲۰ درصد بالاتر از سطح پیش از جنگ باقی بماند.
این گزارش هشدار داده که در صورت ادامه اختلال در تنگه هرمز و تداوم جنگ، بدترین سناریو هنوز محقق نشده و ممکن است قیمت انرژی تا اواخر ۲۰۲۶ به اوج خود برسد و اقتصاد اروپا در سال ۲۰۲۷ نیز نتواند بهبود یابد. کمیسیون اروپا در پیشبینی بهاری خود، برآورد رشد اقتصادی ۲۱ کشور عضو منطقه یورو را برای سال جاری میلادی از ۱.۲ درصد به ۰.۹ درصد کاهش داد. پیشبینی رشد اقتصادی این منطقه برای سال ۲۰۲۷ نیز از ۱.۴ درصد به ۱.۲ درصد کاهش یافت. در مقابل، نرخ تورم برای سال ۲۰۲۶ اکنون ۳ درصد پیشبینی شده؛ رقمی که نسبت به برآورد قبلی (۱.۹ درصد) افزایش قابلتوجهی نشان میدهد و از هدف تورمی ۲ درصدی بانک مرکزی اروپا فراتر رفته است.
این نهاد هشدار داد اگر قیمتهای بالای انرژی ادامه یابد، رشد اقتصادی بیش از پیش کاهش خواهد یافت و تورم نیز بالاتر خواهد رفت. کمیسیون اروپا بهصراحت اذعان کرد که جنگ علیه ایران و بسته شدن تنگه هرمز، بزرگترین شوک انرژی پس از جنگ روسیه و اوکراین را به اروپا تحمیل کرده است.