محسن پوردادفر
تحولات ماههای اخیر منطقه، یک واقعیت مهم را بیش از هر زمان دیگری آشکار کرده است؛ اینکه متحدان عرب واشنگتن، آرامآرام در حال بازنگری در نوع رابطه خود با آمریکا هستند. همانگونه که اروپا پس از تجربه جنگ اوکراین و هزینههای سنگین تبعیت کورکورانه از سیاستهای کاخ سفید به فکر فاصلهگذاری با واشنگتن افتاده، اکنون برخی دولتهای عربی نیز به این جمعبندی رسیدهاند که قرار گرفتن در زمین بازی آمریکا، نه امنیت میآورد و نه ثبات؛ بلکه تنها هزینه، ناامنی و بحران تولید میکند.
جنگی که دونالد ترامپ علیه ایران طراحی و شعلهور کرد، قرار بود به ادعای آمریکاییها، «نظم جدید منطقهای» ایجاد کند؛ اما نتیجه چه شد؟ نه ایران تضعیف شد، نه محور مقاومت فروپاشید و نه دولتهای عربی به امنیت پایدار رسیدند. در مقابل، زیرساختهای اقتصادی منطقه آسیب دید، سرمایهگذاریها متزلزل شد، بازار انرژی دچار التهاب گردید و دولتهای عربی فهمیدند که در صورت بروز بحران واقعی، آمریکا حتی قادر به حفاظت از متحدان خود و حتی خود نیز نیست.
در همین چارچوب، گزارش اخیر روزنامه لبنانی الاخبار اهمیت ویژهای دارد. این رسانه عربزبان فاش کرده که نشانههای شکاف میان ریاض و واشنگتن نسبت به تحولات منطقهای، بیش از گذشته آشکار شده است. بر اساس این گزارش، عربستان سعودی طی روزهای اخیر رایزنیهای فشردهای را با کشورهای عربی و حاشیه خلیج فارس آغاز کرده تا درباره نحوه تعامل با ایران در مرحله پساجنگ به موضعی مشترک برسند.
اهمیت این تحرکات در آن است که سعودیها اکنون به این نتیجه رسیدهاند که سیاستهای آمریکا، کشورهای عربی را ناخواسته وارد مدار تنش با تهران کرده است؛ تنشی نه سودی برای آنان نداشته است. منابع مصری که با الاخبار گفتوگو کردهاند، تصریح دارند که در ریاض نوعی بیاعتمادی نسبت به تصمیمات واشنگتن شکل گرفته؛ زیرا آمریکا جنگ را آغاز میکند، دامنه بحران را گسترش میدهد، اما در لحظه حساس یا عقبنشینی میکند یا صرفاً منافع رژیم صهیونیستی را در نظر میگیرد.