با وجود دست برتر ایران در میدان و اعمال قدرت تهران در مدیریت تنگه هرمز در جریان جنگ تحمیلی اخیر، فعالیت دیپلماتیک جدی از سوی کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس باعث شده تا رویدادهایی خلاف منافع ملی ایران طراحی و اجرایی شود که با واکنش مناسب از سوی دستگاه دیپلماسی کشورمان نیز روبرو نشده است؛ مسالهای که در روزهای پیش رو و با توجه به تحت فشار بودن طرف آمریکایی در این زمینه، میتواند خدشههای جدی در میدانداری ایران در تنگهی هرمز ایجاد کند.
یکی از این اقدامات، طراحی یک جلسه در سازمان ملل متحد با محوریت ریاست دورهای شورای امنیت – یعنی چین – است که قرار است هفتهی آینده در نیویورک با حضور کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس و ایران برگزار شود. این جلسه به دعوت پکن و البته با رایزنی گستردهی کشورهای عربی طراحی شده و با توجه به فضای حاکم بر آن، میتوان انتظار داشت که یک خروجی ضدایرانی – حداقل در بُعد رسانهای و سیاسی – خواهد داشت. اهمیت این مساله آنجایی افزوده میشود که سطح جلسه در جایگاه وزرای امور خارجه است و سیدعباس عراقچی، وزیر امور خارچه کشورمان هم اعلام کرده که با همراهی یک هیات بلندپایه در این جلسه شرکت خواهد کرد.
بدیهیات علم روابط بینالملل به دیپلماتهای حرفهای یادآوری میکند که فعالیت دیپلماتیک، پذیرش هر دعوت و حضور در هر اجلاسی نیست؛ مخصوصا زمانی که شما مطمئن هستید که خروجی یک نشست علیه منافع ملی واحد سیاسی متبوع شما خواهد بود، عدم حضور یک اقدام درست دیپلماتیک محسوب میشود. نمونهی این مساله را میتوان در عدم حضور رئیسجمهور کشورمان در اجلاس شرمالشیخ دانست که نهایتا منجر به تحقیر و تمسخر حاضران در آن اجلاس – حتی متحدان راهبردی ایالات متحده نظیر بریتانیا، ایتالیا و بحرین – شد. چنین وضعیتی دربارهی اجلاس هفتهی آینده در نیویورک نیز متصور است؛ چرا که حضور کشورهای متخاصم و کشورهایی که با طرف آمریکایی در تهاجم نظامی علیه یران همراهی و همکاری داشتهاند، کفهی ترازو را به سمت اعلام مواضع ضدایرانی سنگین کرده است.
عدم حضور وزیر امور خارجهی کشورمان در این جلسه، دقیقا منطبق بر بدیهیات علم روابط بینالملل و در مسیر تامین منافع ملی است؛ همانطور که پیش از آغاز جنگ و در جریان مذاکرات هستهای، شهید علی لاریجانی از برگزاری مذاکرات با میانجیگری ترکیه و حضور کشورهای منطقه در گفتگوها جلوگیری کرد و اجازه نداد تا مسالهی ایران تبدیل به یک معادلهی منطقهای شود. همین دغدغهی درست و توجه به بدیهیات منطق نظام بینالملل بود که گفتگوها را از استانبول به مسقط منتقل کرد و اجازه نداد تا منافع ملی ایران با خواستههای غیرمنطقی رقبای منطقهای گره بخورد.
بر همین مبنا و در شرایطی که ایران در وسط جنگ با آمریکا و شرکای منطقهای آن قرار دارد، حضور دکتر عراقچی در سازمان ملل و شرکت در جلسهای که خروجی حتمی و قطعی آن ضدایرانی خواهد بود، منطبق بر منافع ملی کشورمان نیست و نهایتا منجر به آسیب سیاسی به راهبردهای ملی ایران خواهد شد.