هرگونه خطای راهبردی از سوی ایالات متحده یا رژیم صهیونیستی و اقدام مستقیم نظامی علیه ایران، صرفاً به یک درگیری محدود ختم نخواهد شد، بلکه میتواند کل منطقه غرب آسیا را وارد مرحلهای از بیثباتی فراگیر و جنگ تمامعیار کند؛ جنگی که پیامدهای آن نهتنها بازیگران منطقهای، بلکه منافع اقتصادی، امنیت انرژی و معادلات سیاسی جهان را بهطور جدی تحت تأثیر قرار خواهد داد. واقعیت میدانی نشان میدهد که در چنین سناریویی، پاسخ ایران الزاماً محدود به سرزمینهای اشغالی نخواهد بود و شبکه پایگاهها و تأسیسات نظامی آمریکا در منطقه، در معرض تبعات مستقیم این درگیری قرار میگیرند.
آمریکا طی دهههای گذشته، با استقرار گسترده نیروها و پایگاههای نظامی در کشورهای پیرامونی ایران، تلاش کرده است توازن قوا را به نفع خود حفظ کند، اما همین آرایش نظامی امروز به یکی از نقاط آسیبپذیر واشنگتن تبدیل شده است.
پایگاه هوایی العُدید مهمترین مرکز نظامی ایالات متحده در خاورمیانه به شمار میرود. این پایگاه میزبان بیش از ۱۰ هزار نیروی نظامی آمریکایی و محل استقرار مرکز فرماندهی عملیات هوایی مشترک سنتکام است؛ مرکزی که عملیات هوایی آمریکا در عراق، سوریه، افغانستان و بخشهایی از خلیج فارس از آن هدایت میشود. العدید همچنین محل استقرار بمبافکنها، پهپادهای شناسایی و هواپیماهای سوخترسان راهبردی است. اهمیت این پایگاه تا آنجاست که در جریان جنگ دوازدهروزه، هدف حمله موشکی قرار گرفت و آمریکا پیش از آن بخش مهمی از هواگردهای خود را بهطور پیشدستانه از آن خارج کرده بود. این پایگاه بهعنوان «گره عصبی» قدرت هوایی آمریکا در منطقه شناخته میشود و هرگونه آسیب جدی به آن میتواند توان واکنش سریع واشنگتن را بهشدت مختل کند.
پایگاه هوایی پرنس سلطان در شهر الخرج عربستان سعودی، یکی از مهمترین مراکز استقرار مجدد نیروهای آمریکایی پس از خروج نسبی از پایگاههای دیگر منطقه است. این پایگاه که در فاصلهای امن از مرزهای پرتنش قرار دارد، میزبان سامانههای پدافندی پیشرفته، هواپیماهای شناسایی و نیروهای پشتیبانی عملیات هوایی آمریکاست. در سالهای اخیر، آمریکا بخش قابل توجهی از زیرساختهای فرماندهی و کنترل خود را به این پایگاه منتقل کرده تا در صورت ناامن شدن خلیج فارس، گزینه جایگزین عملیاتی داشته باشد. پرنس سلطان بهویژه در سناریوهای مرتبط با ایران، نقش «عمق استراتژیک» برای عملیات هوایی آمریکا ایفا میکند.
پایگاه اینجرلیک در نزدیکی آدانا ترکیه، یکی از قدیمیترین پایگاههای آمریکا و ناتو در منطقه است. این پایگاه علاوه بر میزبانی نیروهای هوایی آمریکا، نقشی کلیدی در لجستیک، سوخترسانی و پشتیبانی عملیات ناتو در خاورمیانه و شرق مدیترانه دارد. اینجرلیک به دلیل موقعیت جغرافیایی خود، امکان دسترسی سریع به سوریه، عراق و حتی دریای سیاه را فراهم میکند و در محاسبات نظامی آمریکا جایگاه ویژهای دارد.
پایگاه هوایی الظفره در امارات متحده عربی یکی از مراکز اصلی استقرار پهپادهای پیشرفته، هواپیماهای جاسوسی و جنگندههای آمریکاست. این پایگاه نقشی کلیدی در رصد تحرکات منطقهای و اجرای عملیات اطلاعاتی ـ شناسایی دارد و بهعنوان مکمل پایگاه العدید عمل میکند. نزدیکی الظفره به تنگه هرمز، بر اهمیت راهبردی آن افزوده است.
پایگاه دریایی آمریکا در منامه بحرین، مقر ناوگان پنجم ایالات متحده است و بزرگترین پایگاه دریایی آمریکا در منطقه محسوب میشود. این پایگاه مسئولیت مستقیم امنیت دریایی خلیج فارس، دریای عمان و بخشهایی از اقیانوس هند را بر عهده دارد. نزدیکی آن به تنگه هرمز، این پایگاه را به یکی از حساسترین مراکز حضور نظامی آمریکا تبدیل کرده است؛ بهگونهای که هرگونه درگیری گسترده، این نقطه را به هدفی راهبردی بدل میکند.
پایگاه التنف در جنوبشرقی سوریه و در نزدیکی مرزهای سوریه، عراق و اردن قرار دارد. این پایگاه با استقرار حدود ۲۰۰ نیروی آمریکایی، بر شاهراه بغداد–دمشق اشراف دارد و نقش مهمی در کنترل تحرکات زمینی منطقه ایفا میکند. اهمیت التنف نه در وسعت، بلکه در موقعیت ژئوپلیتیکی آن نهفته است.
پایگاههایی مانند ثمریت (RAFO Thumrait) در جنوب عمان، نقش پشتیبانی لجستیکی و میزبانی موقت نیروهای آمریکایی و متحدانشان را دارند. این پایگاهها اگرچه کمتر رسانهای میشوند، اما در سناریوهای جنگی برای تداوم عملیات هوایی و دریایی اهمیت بالایی دارند.
مجموع این پایگاهها نشان میدهد که در صورت هرگونه خطای محاسباتی از سوی آمریکا یا اسرائیل علیه ایران، دامنه پاسخ صرفاً محدود به یک جغرافیا نخواهد بود. زیرساخت نظامی آمریکا در منطقه، شبکهای بههمپیوسته است که آسیب به هر گره اصلی آن میتواند کل معادله امنیتی خاورمیانه را دگرگون کند. چنین سناریویی بهسرعت منطقه را به سمت آشوب فراگیر و جنگی تمامعیار سوق خواهد داد؛ جنگی که نهتنها منافع آمریکا و متحدانش، بلکه ثبات اقتصادی، انرژی و امنیت سیاسی بخش بزرگی از جهان را با چالش جدی مواجه میکند.